Opoka - Portal katolicki
opoka.newsopoka.photo
Pekao

Ks.  Piotr  Duksa

METODY  DYSKUSYJNE  PODCZAS  KATECHEZ  I  SPOTKAŃ  GRUP  PARAFIALNYCH

Młodzież, którą spotykamy na katechizacji stanowi czasami "niezły orzech do zgryzienia". Często czujemy się bezradni wobec jej obojętności, znudzenia, niezrozumienia i "rozbrykania". Wielu z nas widzi niewystarczalność sugestii zawartych w podręcznikach do katechezy.

Aby katechizacja spełniła swój cel, musi być oparta na osobistym zaangażowaniu ucznia. Bóg kieruje swoje orędzie do człowieka, który może je przyjąć lub odrzucić. Katechizowany powinien mieć świadomość zarówno dobrowolności jak i ważności dokonywanych wyborów życiowych.

Katecheta z jednej strony ma do spełnienia misję ewangelizacji, formacji, nauczania, a z drugiej musi liczyć się z mentalnością i nastawieniem katechizowanych. Jednym ze sposobów połączenia tych dwóch płaszczyzn jest praca metodami dyskusyjnymi, które pomagają młodzieży w osobistym przeżyciu omawianych prawd, nie pozwalają zostać obojętnym wobec Bożych propozycji.

Dydaktycy zwracają uwagę na zagrożenia biernej postawy w procesie nauczania. Wiadomości zdobyte w sposób bierny nie stają się wewnętrzną własnością uczniów, nie wpływają na ich rozwój oraz nie są wykorzystywane w sytuacjach problemowych. Metody dyskusyjne stwarzają sytuację emocjonalnego zaangażowania się w poznawane prawdy. Rozwijają współdziałanie uczniów, a przede wszystkim czynne zaangażowanie w katechezę.

Decydując się na pracę metodami dyskusyjnymi, decydujemy się tym samym na ryzyko - decydujemy się na pełne i wiarygodne publiczne otwarcie się na drugiego człowieka.

1. Dyskusja  zespołowa

Jest to metoda przeznaczona dla klas starszych. Jej celem jest rozszerzanie i pogłębianie wiadomości na jakiś temat. Przedmiotem dyskusji mogą być tylko te treści, te zagadnienia i problemy, w stosunku do których zakładamy zróżnicowanie poglądów.

Walory  dyskusji:

Przebieg  dyskusji:

Zadania  prowadzącego  dyskusję:

2. Dyskusja  wielokrotna

Występują w niej następujące fazy:

3. Panel

Jest to dyskusja kilku uczniów wcześniej wybranych i odpowiednio przygotowanych - o skrajnie odmiennych zdaniach - wobec szerszego grona, które początkowo jedynie się przysłuchuje, potem zaś włącza się w dyskusję. W końcowej części specjaliści jeszcze raz podsumowują wypowiedzi. Ten rodzaj dyskusji wart jest zastosowania szczególnie wtedy, gdy chcemy młodzieży przedstawić rozpatrywane zagadnienie z różnych punktów widzenia.

Przebieg  zajęć:

4. Okrągły  stół

Nieformalna, swobodna wymiana zdań. Rozpoczynamy od pytania ogólnego: co sądzicie na temat...? Nie określamy odmiennych stanowisk (jak przy dyskusji zespołowej, wielokrotnej czy panelu).

5. Dyskusja  seminaryjna

Uczestnicy są przygotowani do tematu przez wcześniejsze zapoznanie się z określoną literaturą przedmiotu i własne prace, referaty.

6. Metoda  trybunału

Jeżeli mamy dokonać określonego osądu danego zdarzenia, zjawiska, postawy danej osoby lub grupy osób, wówczas można ze społeczności uczniowskiej uczynić quasi trybunał sądowy.

Przebieg  zajęć:

  1. Wyznaczamy:
  2. sędziego,
  3. prokuratora,
  4. grupę ławników,
  5. a pozostałym uczniom na zasadzie dobrowolności powierzamy rolę obrońców i oskarżycieli.
  6. Sędzia otwiera "przewód sądowy", określa przedmiot rozprawy, czuwa nad całością przebiegu "przewodu sądowego".
  7. Prokurator wygłasza mowę "oskarżycielską" wskazując na zakres winy.
  8. Następnie zabierają głos "rzecznicy stron" uzasadniając swoje racje. Ta część katechezy może przybrać charakter bardzo ożywionej dyskusji. Nad jej przebiegiem i odpowiednią formą rozprawy czuwa sędzia (może być nim któryś z uczniów lub osoba prowadząca katechezę).
  9. Na zakończenie prosimy ławników (5-7 osób) by opuścili klasę i uzgodnili swój werdykt (winien lub nie winien).
  10. Po naradzie przewodniczący ławników informuje o wyniku narady, a sędzia ogłasza ostateczny wyrok.
  11. Po wydaniu wyroku uczniowie klasy akceptują lub negują wyrok podając swoje argumenty. W ten sposób rozpoczyna się dalsza część procesu, w której do głosu dochodzą osoby uczestniczące w katechezie.
  12. Na zakończenie głos zabiera katecheta, który cały czas obserwuje przebieg dyskusji. Podaje swoją opinię i konfrontuje ją z wypowiedziami katechizowanych.

W stosowaniu tej metody należy pamiętać, że nie wszystkie sprawy, tematy się do tego nadają. Nie można osądzać spraw oczywistych lub dogmatów wiary (osądzać przed trybunałem istnienie Boga, prawdy wiary, sprawę przerywania ciąży, eutanazji - które mają swój jednoznaczny wydźwięk). Nie można w uczniach wywoływać co do pewnych faktów wątpliwości.

Przykłady  tematów:

7. Burza  mózgów

Metoda ta polega na zespołowym wytwarzaniu pomysłów rozwiązania jakiegoś zadania. Wszędzie tam, gdzie chodzić nam będzie o wielość dróg prowadzących do osiągnięcia danego celu, najwłaściwszym sposobem nauczania będzie właśnie "burza mózgów".

Przebieg  zajęć:

W metodzie "burzy mózgów" wychodzimy od zgromadzenia możliwie najbogatszego materiału wyjściowego, aby później na drodze intelektualnej selekcji wybrać te najlepsze i możliwe do zrealizowania. Można ją stosować od V klasy szkoły podstawowej.

Metodę tę nazywa się także "giełdą pomysłów". Zanim trafiła do szkół jako metoda nauczania była stosowana przy poszukiwaniu niekonwencjonalnych rozwiązań określonych problemów technicznych, naukowych i społecznych.

8. Metoda  "metaplanu"

Przebieg  zajęć:

  1. Uczniów dzielimy na kilka grup 4-6 osobowych.
  2. Katecheta podaje (zapisuje na tablicy) problem - temat katechety - wymagający rozważenia i rozwiązania. Sformułowanie problemu jest ważne, ponieważ od tego zależy, jakie przyjmiemy pytania pomocnicze, np.
     
    Problem główny: Co zrobić, żeby ...?
    Pytania pomocnicze:
    Jak jest?
    Dlaczego nie jest tak, jak powinno być?
    Jak powinno być?
    Wnioski
     
    lub:
     
    Problem główny: Jak doskonalić postępowanie...?
    Pytania pomocnicze:
    Jakie są wady (niedoskonałości) postępowania...?
    Jakie powinno być postępowanie?
    Co należy zrobić?
     
  3. Uczniowie pracują w grupach. Na dużym formacie papieru grupy rysują schemat (tab.)
  4. Katecheta przypomina, że wypisywane myśli, poglądy nie muszą być formułowane w postaci okrągłych stwierdzeń, lecz mogą stanowić równoważniki zdań.
  5. Po upływie określonego czasu poszczególne grupy relacjonują swoje przemyślenia.



Problem  (temat)
Jak jest?
.......................
.......................
.......................
Jak powinno być?
.......................
.......................
.......................
Dlaczego, nie jest tak,
jak powinno być?
.......................
.......................
.......................
 
Wnioski:
.......................
.......................
.......................

9. Sherlock  Holmes

Przebieg  zajęć:

10. Technika  słowa  przypadkowego

Przebieg  zajęć:

11. Konferencja  prasowa

Przebieg  zajęć:


Opracowano na podstawie:

  1. M. Taraszkiewicz, Jak uczyć lepiej?, Warszawa 1996.
  2. M. Śnieżyński, Zarys dydaktyki dialogu, Kraków 1997.
  3. A. Długosz, Jak przygotowywać i oceniać katechezę?, Częstochowa 1997.
  4. M. Korgul, Dydaktyka dla katechetów, Legnica 1997.
  5. W. Kubik, Zarys dydaktyki katechetycznej, Kraków 1990.
  6. W. Okoń, Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, Warszawa 1996.
  7. R. I. Arends, Uczymy się nauczać, Warszawa 1995.
  8. J. Antoszkiewicz, Metody heurystyczne, Warszawa 1982.
  9. K. Jachimska, Grupa bawi się i pracuje. Zbiór gotowych gier i ćwiczeń psychologicznych, Wrocław 1994.
  10. Cz. Kupisiewicz, Podstawy dydaktyki ogólnej, Warszawa 1995.
  11. J. Półturzycki, Dydaktyka dla nauczycieli, Toruń 1996.
  12. A. Wiszniewski, Jak przekonywująco mówić i przemawiać, Warszawa 1994.
  13. D. Topa, Aktywizacja kształcenia metodami gier dydaktycznych. w: Katecheta w szkole, Red. Śnieżyński, Kraków 1994.
  14. S. Kulpaczyński, Aktywizowanie katechizowanych, Lublin 1997.
  15. E. Schopler, Techniki nauczania dla rodziców i profesjonalistów, Gdańsk 1995.
  16. E. Perrott, Efektywne nauczanie, Warszawa 1995.
  17. Porządek i przygoda. Lekcje twórczości. Podręcznik eksperymentalny, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1997.
  18. K. Szmidt, Przewodnik metodyczny dla nauczycieli. Porządek i przygoda. Lekcje twórczości, Warszawa 1997.

opr. ab/ab

Data publikacji: 2000-11-22Inne materiały tego autoraInne materiały z tego źródła
 


Podziel się tym materiałem z innymi:


Kliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: katecheza dyskusja katecheta panel burza mózgów słowo przypadkowe
 
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W