500 dolarów za „Chwała UPA” na pomniku. Akcje planowano także w Warszawie, Wrocławiu i Lublinie

Sprawa wyszła na jaw po sygnale od czytelnika niezależnego białoruskiego portalu MOST. 7 listopada zwrócił on uwagę na ogłoszenie zamieszczone na jednej z grup dla białoruskich emigrantów na Telegramie. Autor wpisu poszukiwał osoby gotowej wykonać w Poznaniu pracę z użyciem szablonu. Oferował 500 dolarów za jedno wyjście oraz pokrycie kosztów podróży.

„Możliwość dobrego zarobku w Poznaniu! Praca z szablonem. 500 dolarów za jedno wyjście! Koszty podróży w obie strony pokryte. Bezpieczne warunki” – brzmiała treść ogłoszenia cytowana przez MOST.

Dziennikarz postanowił sprawdzić, czego dotyczy oferta. Podając się za osobę zainteresowaną dodatkowym zarobkiem, skontaktował się ze zleceniodawcą. Ten szybko wyjaśnił, na czym polega zadanie.

„Od razu mówię, że to robota na czarno” – uprzedził rozmówca. Następnie wyjaśnił: „Trzeba sprayem zrobić napis na pomniku. Za 500 dolarów”.

Napis i kod QR na poznańskich pomnikach

Zleceniodawca sprecyzował, że chodzi o umieszczenie na pomnikach napisu „Chwała UPA” w języku rosyjskim. Wskazał dwa obiekty w Poznaniu: pomnik Adama Mickiewicza oraz pomnik Poznańskiego Czerwca 1956, upamiętniający protest robotniczy z czerwca 1956 roku.

Zadanie obejmowało nie tylko wykonanie graffiti, ale również przyklejenie kodu QR. Wykonawca miał samodzielnie go wydrukować, a kod otrzymać od zleceniodawcy. Nie wyjaśniono, do jakiej strony internetowej miał prowadzić. Dziennikarz zapytał, czy takie działanie jest legalne. Odpowiedź nie pozostawiała wątpliwości.

„Nie, ale jeśli zasłonisz twarz i szybko wszystko zrobisz, to cię nie znajdą” – przekonywał rozmówca. Radził również, by akcję przeprowadzić po zmroku, zapewniając, że w pobliżu pomników nie ma kamer.

Zapytany o motywy zlecenia, nie wskazał konkretnego organizatora. W pewnym momencie sam jednak zasugerował, że działania mają wywołać polityczne napięcia. „I tak zwalą to na rosyjską prowokację” – napisał. Dodał również: „Teraz przy granicy z Kaliningradem dzieje się niezły rozp***dol, więc robimy to przy okazji”.

Podobne akcje w kolejnych miastach

W trakcie rozmowy zleceniodawca przesłał dziennikarzowi zdjęcia kolejnych pomników z podobnymi napisami. Zapowiedział też możliwość realizacji podobnych zleceń w Warszawie, Wrocławiu i Lublinie. Wynagrodzenie miało być wypłacane gotówką lub w kryptowalucie. Jedną z proponowanych metod było pozostawienie pieniędzy w torbie. Zleceniodawca zachęcał także do dalszej współpracy, obiecując opłacenie podróży i noclegów.

„Jeśli dobrze sobie poradzisz, są wyjazdy do innych miast z opłaconym noclegiem” – zapewniał.

Akcje dywersyjne?

O komentarz do ustaleń dziennikarze MOST poprosili przedstawiciela białoruskiej inicjatywy BelPol, Uładzimira Żyhara. Zwrócił on uwagę, że werbowanie przypadkowych osób za pośrednictwem komunikatorów i oferowanie im pieniędzy za pozornie proste zadania było już wcześniej wykorzystywane w działaniach o charakterze dywersyjnym.

„W grupach na Telegramie rozsyłano już propozycje prostej, ale dobrze płatnej pracy, która ostatecznie okazywała się elementem działalności służb specjalnych. Tak było na przykład na Litwie, gdzie proponowano wykonywanie prowokacyjnych napisów na ścianach. W Polsce mieliśmy przypadek rozklejania naklejek z logo Grupy Wagnera” – powiedział Żyhar.

Jego zdaniem podobne działania mogą być inspirowane przez rosyjskie lub białoruskie służby specjalne. Ich celem miałoby być wywoływanie napięć społecznych i pogłębianie podziałów.

„To próba destabilizacji sytuacji w poszczególnych krajach poprzez wykorzystywanie ich słabości. Próba wywołania podziałów w społeczeństwie. I tylko służbom specjalnym Łukaszenki i Putina jest to potrzebne i przynosi korzyści” – ocenił przedstawiciel BelPol.

Zaapelował również do osób, które otrzymują podobne propozycje, aby nie podejmowały się takich zadań i informowały o nich organy ścigania.

W Polsce wcześniej werbowano do aktów dywersji

Ustalenia MOST wpisują się w szerszy problem werbowania przez internet osób do wykonywania nielegalnych działań na terenie Polski.

W lipcu 2026 roku Prokuratura Krajowa poinformowała o zatrzymaniu obywatela Białorusi Aleksieja B. i Polaka Rafała G. Według śledczych w latach 2024–2025 działali oni na rzecz obcego wywiadu, werbując za pośrednictwem Telegrama osoby różnych narodowości do zadań dywersyjnych. Chodziło m.in. o fotografowanie obiektów infrastruktury krytycznej, rozklejanie plakatów i wykonywanie graffiti. Wynagrodzenie wypłacano w kryptowalutach.

Wcześniej polskie służby prowadziły również postępowania dotyczące umieszczania na pomnikach napisów „Chwała UPA” i czerwono-czarnych flag.

W lipcu 2026 roku Prokuratura Krajowa skierowała do sądu akt oskarżenia przeciwko obywatelowi Ukrainy Illi K., któremu zarzucono popełnienie 47 przestępstw, w tym aktów dywersji i sabotażu. Według ustaleń śledczych od listopada 2024 do sierpnia 2025 roku mężczyzna miał nanosić prowokacyjne napisy i symbole na pomnikach oraz budynkach w różnych miastach Polski. Wśród nich znalazły się m.in. Pomnik Bohaterów Getta w Warszawie, pomnik ofiar rzezi wołyńskiej w Domostawie oraz pomnik Polaków pomordowanych przez ukraińskich nacjonalistów we Wrocławiu.

Śledczy wskazywali, że działania miały służyć podsycaniu wrogości między Polakami a Ukraińcami.

Ostatnie doniesienia o werbunku pojawiły się również w październiku 2026 roku. Na jednej z grup na Telegramie zaoferowano 30 tys. dolarów za podpalenie zakładu firmy Flytronic w Gliwicach, produkującej drony. Prokuratura wszczęła śledztwo dotyczące podejrzenia próby werbunku do przeprowadzenia dywersji na rzecz obcego wywiadu. Sprawę przekazano Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

Co najmniej 11 zdewastowanych pomników

Dziennikarskie ustalenia MOST zbiegły się z falą dewastacji miejsc pamięci w Polsce. Prowokacyjne napisy „Chwała UPA” pojawiły się na co najmniej 11 pomnikach w kilku miastach, w tym w Gdyni. Sprawą zajmuje się policja.

Jak podkreśla BelPol, osoby przyjmujące tego rodzaju zlecenia mogą ponosić poważne konsekwencje karne, nawet jeśli traktują je wyłącznie jako sposób na szybki zarobek. Przedstawiciele organizacji apelują o zgłaszanie podejrzanych ofert odpowiednim służbom.

Ustalenia białoruskiego serwisu MOST pokazują, że próby wykorzystywania prowokacyjnych napisów do wywoływania napięć między Polakami a Ukraińcami mogą być powiązane z werbowaniem przypadkowych osób za pośrednictwem komunikatorów. Nie przesądzają jednak, kto stał za opisanym zleceniem. 

Źródło: mostmedia.pl

Ten artykuł powstał dzięki naszym Darczyńcom. Dziękujemy za Wasze wsparcie.