Św. Franciszek bez etykiet i uproszczeń. Wystawa z Rimini zostanie pokazana w Warszawie

„Celem wystawy nie jest to, byś wyszedł z niej, wiedząc o świętym Franciszku coś więcej. Chodzi o coś innego: byś, wychodząc, powiedział: «Nie znałem takiego Franciszka, ale on do mnie przemawia». Nie chcemy Franciszka posiąść, lecz pozwolić, by nas zaniepokoił – on, który nieustannie wskazuje palcem na Jezusa” – mówił w sierpniu 2025 r. w rozmowie z włoską agencją katolicką ACI Stampa o. Francesco Piloni, minister prowincjalny franciszkanów Umbrii i Sardynii, a zarazem główny kurator wystawy „Io, frate Francesco. 800 anni di una grande avventura” („Ja, brat Franciszek. 800 lat wielkiej przygody”).

Ekspozycję przygotowali bracia mniejsi z Porcjunkuli w Asyżu we współpracy z historykami franciszkanizmu. Jej powstanie związane jest z 800. rocznicą śmierci św. Franciszka, który zmarł 3 października 1226 r.

Osią wystawy jest Testament Biedaczyny z Asyżu, spisany u kresu jego życia. To właśnie jego słowa prowadzą zwiedzających przez kolejne etapy drogi Franciszka – od młodzieńczych marzeń o rycerskiej chwale, przez nawrócenie i spotkanie z trędowatymi, po narodziny wspólnoty braci, wyprawę do sułtana, doświadczenie Alwerni i Pieśń słoneczną.

Od Rimini do Warszawy

Wystawę pokazano po raz pierwszy w 2025 r. podczas 46. Meetingu na rzecz Przyjaźni między Narodami w Rimini, który według organizatorów odwiedziło 800 tys. osób. Jednym z najcenniejszych eksponatów był oryginalny wizerunek św. Franciszka przypisywany Cimabuemu, pochodzący z Muzeum Porcjunkuli. Został on po raz pierwszy wypożyczony na tego rodzaju wydarzenie. Zestawiono go z pracami brazylijskiego franciszkanina i artysty, brata Sidivala Fili.

Już w Rimini wystawa przyciągnęła wielu zwiedzających. Później ruszyła w drogę po Włoszech, odwiedzając m.in. San Piero in Bagno, Città di Castello, Massę, Campo Ligure, Pawię i Mediolan. Przekroczyła także granice Italii – była prezentowana w Jerozolimie oraz w szwajcarskiej Bellinzonie.

Do Polski sprowadza ją ruch Komunia i Wyzwolenie (Comunione e Liberazione), który jest również organizatorem corocznego Meetingu w Rimini. W Warszawie wystawę będzie można oglądać od 9 do 11 października 2026 r. w podziemiach kościoła Wszystkich Świętych na placu Grzybowskim. Ekspozycja jest częścią III edycji wydarzenia „Fenomen Człowieka”. Później trafi także do Krakowa i Białegostoku.

Testament, plansze i płótna brata Sidivala

Polska odsłona wystawy ma nieco skromniejszą formę niż ekspozycja przygotowana na Meeting w Rimini. W podziemiach kościoła Wszystkich Świętych znajdą się plansze przedstawiające drogę Franciszka oraz reprodukcje prac brata Sidivala Fili na lnianym płótnie.

Organizatorzy chcą, aby wystawa była okazją do „spotkania z osobą Franciszka, w szerszym ujęciu niż utrwalony przez wieki wizerunek”. Stawiają też pytanie: „Kim był Franciszek jako człowiek i co sprawiło, że stał się świętym?”.

Już na jednej z pierwszych plansz pojawia się zaproszenie do spojrzenia na Biedaczynę z Asyżu poza utartymi schematami. „Franciszek rozmawiający z ptakami, Franciszek prowadzący dialog z wilkami, Franciszek ekolog” – wymieniają autorzy, zauważając, że obrazy te „zawierają prawdę, ale upraszczają złożoność jego postaci”.

Przewodnikiem po ekspozycji jest Testament św. Franciszka, przekazany braciom we wrześniu 1226 r. Kolejne jego fragmenty prowadzą zwiedzającego przez historię życia Biedaczyny: od młodzieńczych marzeń o rycerskiej chwale i snu w Spoleto, przez modlitwę przed krucyfiksem w San Damiano i spotkanie z trędowatymi, po pierwszych braci, spotkanie z sułtanem w 1219 r., doświadczenie Alwerni i Pieśń słoneczną.

Wśród prezentowanych materiałów znalazła się również reprodukcja portretu Franciszka przypisywanego Cimabuemu. Oryginał, który według tradycji miał zostać namalowany na wieku trumny Świętego, przechowywany jest w Muzeum Porcjunkuli. Wystawę zamyka część poświęcona św. Klarze.

Pomiędzy planszami umieszczono prace brata Sidivala, m.in. z cyklu „Całuny”, „Ukrzyżowanego” z 2015 r., element instalacji Drogi Krzyżowej oraz dzieło „Reguła świętego Franciszka z Asyżu” z 2023 r.

Brat Sidival urodził się w 1962 r. w Brazylii. Od ponad czterdziestu lat mieszka we Włoszech, a obecnie przebywa w rzymskim klasztorze San Bonaventura al Palatino. W swojej twórczości wykorzystuje len, jedwab i konopie, często sięgając po tkaniny liczące nawet kilkaset lat. Tnie je, zszywa i składa na nowo. Jego sztuka opowiada o odkupieniu i przywracaniu wartości – o nadawaniu nowego życia temu, co pozornie zużyte lub odrzucone.

Brat Sidival założył również fundację wspierającą dzieci i młodzież znajdujące się w trudnej sytuacji.

Trzy dni przy placu Grzybowskim

Program wydarzenia obejmuje trzy dni spotkań, projekcji, warsztatów i koncertów.

W piątek 9 października wystawę zwiedzą studenci. Wieczorem odbędzie się panel „Ja, brat Franciszek – o przemianie i dawaniu siebie”.

W sobotę 10 października zaplanowano projekcję filmu Franca Zeffirellego „Brat Słońce, siostra Księżyc” z udziałem aktora i reżysera Marcina Kwaśnego oraz o. Andrzeja Sąsiadka OFMConv. Będą również warsztaty decoupage (odpłatne, 30 zł, obowiązują zapisy), spotkanie „Zadaj pytanie św. Franciszkowi” z o. Zdzisławem Kijasem OFMConv oraz debata „Spotkanie minimalizmu i piękna w sztuce, duchowości, w relacji i w chorobie”, którą poprowadzi Katarzyna Supeł-Zaboklicka.

Dzień zakończy wernisaż projektu „W poszukiwaniu Piękna”, łączącego improwizacje wokalne Anny Szai z fotografiami Ewy Gnatkowskiej.

W niedzielę 11 października o godz. 11 zostaną odprawione Msze św. w języku włoskim i polskim. Po nich odbędzie się spotkanie z włoskim poetą Davide Rondonim, przewodniczącym włoskiego Komitetu Obchodów 800-lecia śmierci św. Franciszka. Program zakończy koncert zespołu VoctEnsemble inspirowany Pieśnią słoneczną św. Franciszka.

Po wystawie będzie można zwiedzać z przewodnikiem. Studenci oprowadzą po niej w piątek o godz. 17 i 18, w sobotę co godzinę od 10 do 17, a w niedzielę o godz. 10 i 13. Osoby, które wolą zwiedzać indywidualnie, będą mogły zeskanować kod QR i skorzystać z audioprzewodnika. W piątek wystawa będzie dostępna od godz. 15 do 21, w sobotę od 10 do 21, a w niedzielę od 10 do 18.

Patronat honorowy nad wystawą objęli nuncjusz apostolski w Polsce abp Antonio Guido Filipazzi, metropolita warszawski abp Adrian Galbas oraz Prowincja Matki Bożej Niepokalanej Zakonu Braci Mniejszych Konwentualnych. Patronat medialny sprawują Telewizja EWTN Polska, Radio Wnet i Radio Niepokalanów.

Ten artykuł powstał dzięki naszym Darczyńcom. Dziękujemy za Wasze wsparcie.