Obrońcy życia interweniują u ministrów. Pytają o los wywożonych z Polski zarodków i surogację

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia zwróciła się do Ministerstwa Zdrowia i Ministerstwa Sprawiedliwości z pytaniami dotyczącymi wywozu ludzkich zarodków za granicę. Interwencję podjęto po zapowiedzi wrześniowego spotkania ukraińskiej kliniki BioTexCom z polskimi klientami w Warszawie. Organizacja chciała ustalić m.in., czy istnieje mechanizm pozwalający kontrolować cel przekazywania zarodków poza granice kraju i sprawdzać, czy nie trafiają one do zagranicznych programów surogacyjnych.

Z odpowiedzi uzyskanych przez Federację wynika, że od początku 2023 roku do 10 września 2026 roku poza Unię Europejską wywieziono 128 ludzkich zarodków, z czego 38 na Ukrainę.

Sam fakt wywozu zarodków nie oznacza, że zostały one wykorzystane w procedurach surogacyjnych. Mogą służyć kontynuowaniu leczenia niepłodności za granicą. Zdaniem Federacji problemem pozostaje jednak brak jasnej odpowiedzi na pytanie, czy państwowy nadzór pozwala ustalić, jaki jest ich dalszy los i cel wykorzystania.

Ministerstwo Zdrowia wskazuje przepisy, ale pytania pozostają

Ministerstwo Zdrowia w odpowiedzi na interwencję odwołało się do art. 58 ust. 2 ustawy o leczeniu niepłodności. Przepis ten określa dane przekazywane ministrowi przez bank komórek rozrodczych i zarodków: datę wywozu, państwo docelowe oraz liczbę przekazywanych zarodków.

Wśród wymienionych informacji nie ma jednak celu ich wywozu. Nie przesądza to o braku innych danych w dokumentacji banków, ale nie wyjaśnia, w jaki sposób państwo może zweryfikować późniejsze wykorzystanie zarodków.

Federacja zwróciła się również do Ministerstwa Sprawiedliwości. Resort potwierdził, że nie prowadzi prac legislacyjnych dotyczących surogacji. Zapytany o potrzebę podjęcia dalszych działań prawnych lub koordynacji między instytucjami odpowiedział, że „prace takie nie są bezwzględnie konieczne” – relacjonuje organizacja.

Zdaniem obrońców życia odpowiedzi te pokazują potrzebę dalszej dyskusji o skuteczności obecnych regulacji i odpowiedzialności instytucji państwa.

Spór o ochronę dziecka

Wątpliwości Federacji dotyczą również europejskich prac nad uznawaniem pochodzenia dzieci urodzonych w wyniku surogacji. Organizacja zwraca uwagę na konieczność pogodzenia ochrony prawnej dziecka z przeciwdziałaniem praktykom, które jej zdaniem mogą prowadzić do obchodzenia polskich przepisów poprzez organizowanie procedur za granicą.

W centrum tych pytań znajduje się sytuacja dziecka, które nie może ponosić konsekwencji decyzji dorosłych, a także kobiety, której ciąża i sytuacja zdrowotna mogą zostać podporządkowane warunkom zawartej umowy.

Federacja podnosi m.in. problem odpowiedzialności za dziecko, którego osoby zamawiające nie chcą odebrać po porodzie, oraz sytuacji kobiet poddawanych presji na przerwanie ciąży lub pozostawionych z powikłaniami zdrowotnymi.

Parlamentarny Zespół poparł postulaty Federacji

Interwencja u ministrów jest częścią szerszych działań Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia. Organizacja przygotowała propozycje zmian prawnych i skierowała je do instytucji państwowych, a następnie przedstawiła podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu na rzecz Życia i Rodziny.

5 listopada Zespół, któremu przewodniczył poseł Piotr Uściński, przyjął uchwałę opartą na projekcie Federacji, z wprowadzonymi poprawkami. Podczas posiedzenia prezes organizacji Jakub Bałtroszewicz podkreślał, że trudności związane z niemożnością posiadania dzieci zasługują na zrozumienie i pomoc, nie mogą jednak uzasadniać podporządkowania ciąży innej kobiety warunkom umowy.

Mecenas Artur Gontarczyk przedstawił propozycje rozwiązań prawnych dotyczących określenia zakazanych działań, odpowiedzialności organizatorów i pośredników oraz obowiązków instytucji państwowych. Uczestnicy spotkania poruszyli także kwestie presji na kobiety, odpowiedzialności za szkody zdrowotne oraz sytuacji dzieci, których osoby zamawiające nie chcą przyjąć po urodzeniu.

Przyjęcie uchwały oznacza uzyskanie parlamentarnego wsparcia dla dalszych prac, ale nie jest jeszcze równoznaczne z uchwaleniem nowych przepisów.

Celem jest projekt ustawy

Federacja zapowiada wykorzystanie odpowiedzi ministerstw w dalszych pracach z Parlamentarnym Zespołem. Jej celem jest przygotowanie projektu ustawy, który zakazywałby porozumień surogacyjnych, ich organizowania i reklamowania, a także przekazywania zarodków w celu realizacji takich procedur.

Organizacja chce również, aby nowe rozwiązania określały odpowiedzialność podmiotów zaangażowanych w organizowanie surogacji i zapewniały skuteczną ochronę kobiet oraz dzieci.

„Każde urodzone dziecko musi otrzymać opiekę i ochronę prawną. Nie może ponosić konsekwencji decyzji dorosłych. Państwo musi też przeciwdziałać praktykom, w których dziecko staje się przedmiotem umowy, a kobieta – narzędziem jej wykonania” – podkreślają obrońcy życia.

Przed Federacją pozostaje teraz przekucie parlamentarnego poparcia w konkretne rozwiązania legislacyjne. Jednym z kluczowych pytań jest to, czy państwo będzie w stanie skutecznie kontrolować działania związane z surogacją również wtedy, gdy są organizowane poza granicami Polski.

Źródło: PFOŻ

Ten artykuł powstał dzięki naszym Darczyńcom. Dziękujemy za Wasze wsparcie.