Skąd bierze się narastająca epidemia samotności? Dlaczego mamy dziś tak wiele możliwości nawiązywania kontaktów, a jednak nie umiemy budować trwałych relacji z innymi? Odpowiedzi nie udzieli odczłowieczony świat, znajdziemy ją w Ewangelii.
Ciekawą perspektywę przedstawia Vicente Del Real, założyciel i dyrektor generalny Iskali, katolickiej organizacji non-profit poświęconej kształtowaniu młodych liderów. Mury, którymi oddzielamy się od innych i których nie umiemy zburzyć są pochodną nierealistycznych oczekiwań względem otaczającej nas rzeczywistości i niezdolności do przebaczenia.
Moja racja jest mojsza…
Każdy ma swoją rację. Każdy ma swoją perspektywę. To normalne i tak było zawsze. Dziś jednak – jak w czarnej komedii „Dzień świra” – każdy wykrzykuje swą rację i natychmiast zamyka się na punkt widzenia innych. Różne spojrzenia na politykę dzielą rodziny. Odmienne perspektywy zabijają przyjaźnie zamiast rozszerzać nasze pole widzenia. Współczesne media polaryzują nas tak bardzo, że zostajemy zamknięci w bańce, w której wszyscy myślą, głosują i widzą świat tak jak my sami, reszta zaś odbierana jest jak wrogowie. Nie chcemy już słuchać innych, chcemy tylko potwierdzenia naszego własnego punktu widzenia. Od tego już tylko krok do odczłowieczenia wszystkich, którzy myślą inaczej.
Ewangelia tymczasem stawia nam wyzwanie: naucz się patrzeć na drugiego człowieka tak, jak patrzy na niego Bóg. Nie bądź jak starszy syn z przypowieści o synu marnotrawnym. Młodszy brat porzucił ojcowski dom, roztrwonił spadek, wrócił do domu z poczuciem porażki. Ojciec jednak przyjmuje go i pozwala mu odbudować życie. Nie pozwala, aby porażka stała się jego tożsamością. Co w tej sytuacji robi starszy syn? Nie umie przebaczyć. Życiowe potknięcie młodszego brata traktuje jako powód do jego ostatecznego odrzucenia. Czy tak właśnie nie wygląda współczesny świat? Nie umiejąc kochać innego człowieka pomimo dzielących nas różnic, pomimo jego słabości i porażek, stajemy się jak ów starszy syn z przypowieści.
Wyrosnąć ponad naturalne reakcje
Reakcja starszego syna jest naturalna. Zrozumiałe jest, że gdy ktoś nas skrzywdził, zawiódł, chcemy się od niego odciąć. Czy jednak stać nas na przekroczenie tej pierwszej reakcji, na danie tej osobie kolejnej szansy? Gdy osoba, która popełniła błąd, która zgrzeszyła przeciw nam, przyzna, że tak się stało, czy potrafimy przestać patrzeć na nią przez pryzmat jej błędów? Czy potrafimy zaakceptować jej przeprosiny i przyjąć jej nawrócenie? Współczesna kultura z pewnością do tego nie zachęca.
Media społecznościowe sprawiają, że skupiamy się na tym, co pobudza wyobraźnię i roznieca emocje. Najgorszy moment w życiu drugiej osoby staje się jej stałą etykietą, nadając jej tożsamość. Podziały polityczne zachęcają do niemal natychmiastowego kategoryzowania ludzi: ci dobrzy, tamci źli. Ci – z nami, tamci – przeciwko nam. Żeby było jasne: ta mentalność plemienna, to dzielenie ludzi na „naszych” i „waszych” istnieje od zawsze. Współczesne media wyniosły ją jednak na zupełnie nowy poziom, prowadząc do destrukcji więzi społecznych i skrajnej polaryzacji.
Kultura odrzucenia
Już św. Jan Paweł II zwracał uwagę na zagrożenia, jakie niesie ze sobą współczesna kultura „tymczasowości”, zniechęcająca do podejmowania trwałych zobowiązań, tworzenia trwałych więzi, do odbudowywania tego, co pękło w społecznej tkance. Za pontyfikatu papieża Franciszka ten trend nasilił się jeszcze bardziej. Doświadczamy już nie tylko kultury „tymczasowości”, ale wręcz kultury „jednorazowości”, która traktuje wszystko i wszystkich jak tanie jednorazówki, których można się pozbyć, gdy przestaną być użyteczne. Takie podejście wpływa destruktywnie na nasze relacje.
Tanie, jednorazowe produkty, które wyrzucamy po krótkim czasie, to oczywiste zagrożenie dla środowiska naturalnego. Jednak znacznie groźniejsze jest traktowanie w ten sposób relacji z innymi. „Nie zgadzasz się ze mną? Wyrzucam cię, jak jednorazówkę”. „Głosowałeś inaczej niż ja? Wyrzucam cię na śmietnik”. Zaczynamy się odcinać od innych, chronić się przed wszystkimi, którzy mogą nas rozczarować, którzy są dla nas wyzwaniem, którzy nie zgadzają się z nami. Potem zaś zastanawiamy się, dlaczego jesteśmy tacy samotni.
Realizm przebaczenia
Wyrazem życiowego realizmu nie jest odrzucanie, ale przebaczanie. Tego właśnie uczy nas Chrystus. Przebaczanie w żadnym razie nie oznacza udawania, że nic się nie stało. Miłosierdzie nie eliminuje odpowiedzialności. Przebaczenie to życiowy realizm, ponieważ każdy człowiek grzeszy i upada, nikt nie jest nieomylny. Jeśli nie nauczymy się przebaczać, prędzej czy później nie pozostanie nikt, kto byłby w stanie sprostać naszym wygórowanym, wyidealizowanym oczekiwaniom.
Przebaczenie nie oznacza rezygnacji z określania granic. Wręcz przeciwnie, jasno zdefiniowane granice pomagają budować zdrowe relacje. Bywają sytuacje, że pełne pojednanie nie jest możliwe i zdrowo jest utrzymywać dystans do drugiej osoby. Granice nie oznaczają jednak podeptania godności drugiej osoby.
Chrześcijaństwo nie każe nam generować uczuć, których nie posiadamy. Nie musimy wzbudzać w sobie ciepłych emocji towarzyszących miłości, jeśli postępowanie drugiej osoby nas rani. Nie musimy też zgadzać się z jej poglądami, jeśli w naszym przekonaniu są błędne i szkodliwe. Chrześcijaństwo oznacza natomiast, że pragniemy wzorować się na naszym Ojcu w niebie i przyjmować Jego spojrzenie na innych ludzi. Możemy modląc się prosić Boga, aby uczył nas takiego spojrzenia – aby wyprowadzał nas z perspektywy starszego brata z przypowieści i wprowadzał w swoją perspektywę, pełną miłości ojcowskiej. Tylko w ten sposób możemy ocalić relacje, tylko tak możemy przezwyciężyć narastający kryzys indywidualizmu i samotności.
Szanować prawdę, szanować człowieka
Szacunek dla prawdy nie może oznaczać braku szacunku dla człowieka, także wtedy, gdy człowiek ten błądzi. To nasze życiowe wyzwanie jako chrześcijan: mamy poznawać prawdę w świetle Ewangelii, mamy ją głosić, a jednocześnie nie możemy odrzucać tych, którzy tej prawdy nie znają czy też jej nie uznają. Nie możemy pozwolić, aby w naszych sercach rosła pogarda wobec innych, rozżalenie wobec nich, nie możemy pielęgnować w sobie resentymentu, który zatruł duszę starszego brata.
Jeśli chcemy przezwyciężyć kryzys samotności, musimy zmierzyć się z kryzysem podziałów, kryzysem kultury odrzucenia i kryzysem nieprzebaczenia. Musimy zacząć od niezgody na odczłowieczanie innych ludzi. Zamiast czytać kolejne posty w mediach społecznościowych, które coraz mocniej zamykają nas w społecznej bańce, zacznijmy od ponownej lektury przypowieści o synu marnotrawnym i powierzenia Bogu tych, z którymi się nie zgadzamy, prosząc nie tylko o ich nawrócenie, ale także o oczyszczenie naszego serca z goryczy i tłumionej złości.
Źródło: OSV News
Ten artykuł powstał dzięki naszym Darczyńcom. Dziękujemy za Wasze wsparcie.