„Bóg jest Miłością” – ta prawda stanowi serce chrześcijańskiej wiary. O. Jacek Salij OP podejmuje temat relacji chrześcijaństwa i islamu, analizując słynny list muzułmańskich uczonych. Wyjaśnia, dlaczego mimo deklaracji o wspólnej wierze w jednego Boga nie można pomijać zasadniczej różnicy dotyczącej tajemnicy Trójcy Świętej.
W październiku minęło 19 lat od ogłoszenia listu otwartego 138 wybitnych uczonych i duchowych przywódców islamu do 27 wymienionych imiennie (począwszy od papieża Benedykta XVI) i w ogóle do wszystkich „przywódców Kościołów chrześcijańskich wszędzie na świecie".
List zatytułowany jest pochodzącą z Koranu formułą: „Jednakowe słowo dla was i dla nas".
Sygnatariusze listu wyrażali przeświadczenie, że muzułmanów oraz chrześcijan łączy wiara w jednego Boga, którego powinniśmy czcić i miłować, a ponadto miłość bliźniego. Wszyscy razem stanowimy – stwierdza się w tym liście – „ponad 55 proc. ludności świata, co czyni relacje między naszymi dwiema wspólnotami religijnymi najważniejszym czynnikiem w budowaniu konstruktywnego pokoju na całym świecie".
List miał być, w zamierzeniu jego inicjatorów, wielkim światowym wydarzeniem. Opracowywany z wielką skrupulatnością przez ponad trzy lata, starannie unikający akcentów polemicznych, podpisany przez wybitnych przedstawicieli naprawdę wszystkich tradycji muzułmańskich, dzisiaj jest prawie zapomniany. Owszem, z poważną krytyką nikt nie wystąpił, adresaci przyjęli go uprzejmie, jednak nawet jego ogłoszenie nie spotkało się z takim entuzjazmem, jakiego zapewne spodziewali się jego autorzy.
Ten i ów z adresatów tego dokumentu z satysfakcją zauważał, że w liście rzetelnie i obficie cytowany jest Stary i Nowy Testament. Trudno się z tego nie cieszyć wobec faktu, że w wielu krajach muzułmańskich samo nawet posiadanie Biblii lub samej tylko Ewangelii jest przestępstwem, natomiast wyznawcy islamu często – i kompletnie bezzasadnie – twierdzą, jakoby księgi te zostały sfałszowane.
Wobec tego, że to skierowane do wyznawców Chrystusa przesłanie zostało napisane niewątpliwie w dobrej woli i w duchu pokoju, w zasadzie nikt nie zwracał uwagi na ewidentnie antychrześcijański moment, zawarty w samym nawet jego tytule. Bo spójrzmy na surę 3,64, z której tytuł został wzięty:
„O ludu Księgi! Dochodźcie do słowa jednakowego dla was i dla nas: abyśmy nie czcili nikogo innego, jak tylko Boga, abyśmy nie dodawali Jemu niczego za współtowarzyszy i aby jedni z nas nie brali sobie innych jako panów, poza Bogiem". Jest to jedno z kilku miejsc, w których Koran zdecydowanie odrzuca prawdę Trójcy Świętej.
Deklaracje antytrynitarne, podobnie jak liczne nawiązania i aluzje biblijne dlatego znajdują się w Koranie, bo islam jest jedyną wśród wielkich światowych religii, na której powstanie niemały wpływ wywarły judaizm oraz chrześcijaństwo. Toteż trudno dziwić się temu, że kiedy wkrótce po śmierci Mahometa wojska muzułmańskie pojawiły się w Afryce Północnej, podbijanej ludności wydawało się, że islam to tylko jedna z sekt chrześcijańskich.
Spójrzmy jeszcze na surę 4,171: „Bóg-Allah – to tylko jeden Bóg. On jest nazbyt wyniosły, by mieć syna. Do Niego należy to, co jest w niebiosach, i to, co jest na ziemi. I Bóg wystarcza jako opiekun". Jak widzimy, autor Koranu był głęboko przekonany, że skoro Bóg jest jeden, to znaczy, że On jest jedną jedyną osobą. Jezus jest tylko Mesjaszem (tak właśnie Koran Go nazywa w surze 3,45), ale nie synem Bożym. Również Boga nigdy w islamie nie nazywa się Ojcem, tego imienia nie znajdziemy nawet wśród 99 muzułmańskich imion Boga.
W całym Koranie nie znajdziemy też wersetu, który byłby echem tej prawdy, że „Bóg jest Miłością" (zob. 1 Jan 4,8 i 16). Tej prawdy również my, chrześcijanie, nigdy byśmy nie poznali, gdyby Jezus Chrystus, nasz Pan i Zbawiciel, nie objawił nam że jeden jedyny Bóg jest Ojcem i Synem i Duchem Świętym. Bóg prawdziwy jest Kimś Jednym w sposób niewyobrażalnie wspanialszy niż jakiekolwiek byty przez Niego stworzone. On przecież jest Kimś nieskończenie więcej niż poszczególnym bytem. On ogarnia i podtrzymuje w istnieniu każde ze stworzeń, a zarazem nawet cały wszechświat ogarnąć Go nie może.
To dlatego tak ważne jest postawić sobie następujące pytanie: Jak to możliwe, że jeden Bóg – jedyny i niepodzielny – jest trzema realnie odrębnymi Osobami? Wiara Kościoła na to pytanie odpowiada następująco: Osoby Boskie są wzajemnie sobie bliskie bliskością niemożliwą do osiągnięcia między osobami stworzonymi. Są One aż tak bliskie sobie wzajemnie, że nie ma między Nimi (tak jak w miłości między ludźmi) wzajemnych relacji, ale każda z Osób jest cała i bez reszty, całą nieskończonością swojego bóstwa, relacją ku dwom Osobom pozostałym.
Bóg Prawdziwy jest wspólnotą Osób tak całkowicie i bez reszty na siebie otwartych, że bluźnierstwem byłoby o Nich powiedzieć, że są to trzej bogowie. Trzy Osoby są jednym jedynym Bogiem, w którym poszczególne Osoby, przenikając się wzajemnie bez reszty, nie zatracają bynajmniej swojej osobowej odrębności. Przeciwnie: Ich odrębność właśnie polega na całkowitym oddawaniu się wzajemnym, tak że dla każdej z Nich jest ono niepowtarzalne – w taki sposób, że tylko pierwsza Osoba jest Ojcem, tylko druga jest Synem i tylko trzecia jest Duchem Świętym. Mówiąc krótko: Bóg naprawdę i najdosłowniej jest Miłością!
Zatem to bardzo dobrze, że ten pełen dobrej woli dokument, prawie 20 lat temu skierowany do nas przez bardzo wysokie muzułmańskie autorytety, jest dziś praktycznie zapomniany. Chrześcijanie – nie tylko Kościół katolicki – przyjęli go z życzliwym dystansem. Życzliwym – bo zawarte w nim dobre deklaracje na życzliwość zasługują. Ale jednak z dystansem – bo prawda Trójcy Świętej nigdy nie przestanie być podstawową prawdą naszej wiary. Nie wolno nam przecież zapomnieć o tym, ze Bóg naprawdę jest Miłością.