Opoka - Portal katolicki
opoka.newsopoka.photo
Pekao


Albumy | Eseje i felietony | Poezja | Polecamy | Recenzje | Zapowiedzi | Linki | Napisz do nas |


Krzysztof Zanussi

Człowiek jednorazowy

W czasach wielkiego cywilizacyjnego przyspieszenia pamięć ludzka wydaje się balastem, który utrudnia adaptację. Ludzie pozbawieni pamięci pozornie uczą się szybciej. Zapamiętawszy to, czego się nauczyli, są obciążeni negatywnie, bo wszystko szybko się zmienia i trzeba się uczyć zupełnie czego innego.

W futurologicznych pogróżkach kroi się obraz człowieka jednorazowego użycia umysłu, który poddaje się nauce, po czym w momencie, kiedy jego wiedza okaże się przestarzała, szybko odchodzi na złom (umysłowy) i zostawia pole nowym młodym, którzy nieskażeni pamięcią szybko się czegoś nowego nauczą.

Należę do pokolenia, które zaczyna mieć kłopoty z pamięcią i martwię się, że nikt nie stawia w przyszłości na staruszków, którzy nie mając pamięci mogą być tak nowocześni, jak umysły niczym nie zapisane. Nie będą co prawda zdolni także nic nowego zapamiętać, ale przynajmniej dzięki temu pozostaną wiecznie nieskażeni, a więc lepsi niż ci, którzy umieli coś, co jest już całkiem przestarzałe.

Na początku transformacji ustrojowej (jakież to wdzięczne słowo) wielu nowoczesnych pracodawców wolało angażować młodych, którzy jeszcze nigdzie nie pracowali, niż tych, którzy byli już skażeni doświadczeniem niewydajnej pracy. Tak było w Moskwie, kiedy budowano sieć „szybkiego jadła” i unikano jak ognia angażowania kogokolwiek, kto zdobył doświadczenie socjalistycznej gastronomii (bo ten wiedział, że klient poczeka, a kelner ma prawo do tego, by pogadać przez telefon, wypalić papierosa i przeczytać spokojnie gazetę).

Ta sama mądrość podobno obowiązuje dziś w świecie komputerów, gdzie łatwiej uczyć nowych ludzi, aniżeli przeuczać tych źle nauczonych, którzy już pokochali programy z minionej epoki (czyli sprzed roku czy dwóch). Jeśli przyspieszenie się nasili, problemem wychowawców będzie chronić dzieci przed nauką, by przypadkiem nie poznały tego, co okaże się przestarzałe.

Wychowany w epoce radiowej muszę snuć analogię do zapisów na taśmie magnetycznej. Dziś jest to radiowa przeszłość i w większości stacji komercyjnych (a więc wśród tych, którzy są młodzi) głos notuje się na zwykłym dysku, za to radia stare i publiczne mają jeszcze w użyciu zwoje taśm, które da się mechanicznie kleić i montować na stosownym stole. Taśmy te bywały lepszej i gorszej jakości i do ważnych nagrań używano taśmy nowej. Rozrywano plastikową folię przed nagraniem i zakładano na talerz materiał zwany dziewiczym. Na nim nagrywały się pierwsze impulsy i później w jakichś poślednich celach można było użyć taśm powtórnie. Taka skasowana taśma była już dużo gorsza, nie miała tej wrażliwości jak przy pierwszym nagraniu. Można było jej powierzyć słowa, ale nie dźwięki muzyczne — dziewictwo miewa się raz i nie da się go przywrócić.

Czy obowiązujący kult młodości posunie się dalej, przekształcając w kult niedoświadczenia? Czy człowiek, który na przykład nauczył się prowadzić samochód, będzie już nieprzydatny jako pilot pojazdów kosmicznych i w trakcie eliminacji odpadnie, bo nie zapomni nawyków zza kierownicy?  Myślę o tej futurologicznej wizji z perspektywy bezinteresownej i rozmyślnie przesadzam przyglądając się pasji młodych neofitów kształconych przez rozmaitych importowanych kadrowców (zwanych oczywiście z angielska romantycznie łowcami głów, która to metafora przywodzi na myśl rdzennych mieszkańców Ameryki). Czy im czasem przychodzi do głowy, że jeśli młodych zabraknie, to nie da się stosować zasad angażowania pracowników do jednorazowego użycia i przyjdzie pomyśleć o tym, w jaki sposób kasować głowy, podobnie jak taśmy już nagrane. Czy przydadzą się elektrowstrząsy? Nie znam się na neurologii, ale myślę, że są jakieś skuteczne metody kasowania tego, co już nauczone. Skleroza jest rodzajem metody naturalnej i jako taka nie wystarczy.

opr. JU/PO

 


Podziel się tym materiałem z innymi:


Kliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: Polska wychowanie rozum filozofia felieton przełom zwyczaje Zanussi
 
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W