Prawidłowo obliczona emerytura to nie przywilej. Dlaczego seniorzy coraz częściej sprawdzają swoje decyzje z ZUS?

Czy decyzję ZUS w sprawie emerytury można zakwestionować? Przez długi czas dominowało przekonanie, że decyzja ustalająca wysokość emerytury powszechnej wydana przez ZUS jest ostateczna. Wielu emerytów uważało, że skoro świadczenie zostało przyznane, a od wydania decyzji minęły lata, nie ma już możliwości niczego zmienić. Tymczasem część osób, które korzystały z wcześniejszej emerytury, może mieć prawo do ponownego przeliczenia emerytury, a nawet uzyskania wyrównania za wcześniejsze lata.

Decyzje ZUS są bywają skomplikowane - zawierają wyliczenia i wskazują podstawy prawne, które dla wielu osób mogą być trudne do samodzielnego sprawdzenia. W efekcie wielu emerytów pobiera świadczenia powszechne nie mając świadomości, że mają możliwość ponownej weryfikacji ich wysokości. Część seniorów dopiero po rozmowie z rodziną, znajomymi albo specjalistą w dziedzinie ubezpieczeń społecznych dowiaduje się, że ich emerytura może zostać ponownie przeliczona.

Z jakimi problemami mogą mierzyć się seniorzy korzystający z wcześniejszej emerytury?

Osoby pobierające tzw. wcześniejsze emerytury czyli seniorzy, którzy najpierw korzystali z wcześniejszego świadczenia, a następnie po osiągnięciu wieku emerytalnego przeszli na emeryturę powszechną w momencie przejścia na emeryturę powszechną otrzymali świadczenie znacznie niższej wysokości, niż miało to miejsce, gdyby z wcześniejszej emerytury nie korzystali. .

Problem polegał również na tym, że osoby przechodzące wcześniej na emeryturę często nie miały świadomości, jakie konsekwencje finansowe może to przynieść w przyszłości.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dał wielu emerytom możliwość weryfikacji wysokości emerytury

W dniu 4 czerwca 2024 r. Trybunał Konstytucyjny (w sprawie SK 140/20) uznał, że przepisy nakazujące ZUS pomniejszanie emerytury powszechnej o wcześniej pobrane świadczenia naruszają podstawowe zasady Konstytucji. Tym samym Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się jasno - poczucie bezpieczeństwa i zaufania do państwa nie jest przywilejem, lecz uprawnieniem wynikającym wprost z Konstytucji.

Dla wielu osób wyrok Trybunału stał się symbolem czegoś więcej niż tylko sporu o wysokość emerytury. Pokazał, że obywatel ma prawo oczekiwać od państwa transparentności i przewidywalności przy wprowadzaniu kolejnych zmian w przepisach prawnych.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny podkreślił przede wszystkim naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa. Seniorzy podejmowali finansowe decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy i nie mogą ponosić skutków ich późniejszych zmian – emeryci nie mogli przewidzieć, że po latach reguły zostaną zmienione w sposób, który pogorszy ich sytuację finansową po przejściu na emeryturę powszechną.

Kto może skorzystać dzięki wyrokowi Trybunału w sprawie emerytur?

Problem dotyczy osób, które skorzystały z możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej w zawodach wymagających dużego wysiłku fizycznego lub psychicznego. Można do nich zaliczyć nauczycieli, górników, hutników, pracowników transportu, pracowników kolei, pracowników służby zdrowia oraz wiele innych zawodów o szczególnym charakterze lub wykonywanych w szczególnych warunkach.

Ponadto obowiązujący od 1 stycznia 2013 r. przepis nakazujący ZUS pomniejszanie emerytury powszechnej o wypłacone świadczenia w ramach emerytury wcześniejszej znacząco zmienił sytuację wielu emerytów. Emerytom, którzy złożyli wniosek o przejście na wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. na mocy wprowadzonego przepisu obniżono podstawę emerytury powszechnej.

Tym samym mechanizm pomniejszania podstawy świadczenia o wcześniej pobrane kwoty sprawił, że wielu emerytów po przejściu na emeryturę powszechną otrzymywało znacznie niższe świadczenia niż mogli oczekiwać i właśnie taki mechanizm został uznany za niezgodny z Konstytucją. W praktyce oznaczało to pogorszenie warunków życia.

Jakie warunki powinien spełnić emeryt, aby mieć szansę na weryfikację wysokości emerytury?

Skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego mogą objąć osoby pracujące w warunkach szczególnych lub wykonują o szczególnym charakterze, które łącznie spełniają następujące warunki:

• pobierały lub w dalszym ciągu pobierają tzw. wcześniejszą emeryturę (m.in. nauczyciele, górnicy, hutnicy, pracownicy transportu, niektórzy pracownicy służby zdrowia),
• w przypadku kobiet: data urodzenia mieści się w przedziale 1954-1966 r.,
• w przypadku mężczyzn: data urodzenia mieści się w przedziale 1949 r.-1952 r. lub 1954 r. -1961 r.,
• wiek emerytalny osiągnęli po 1 stycznia 2013 r.,
• wniosek o wcześniejszą emeryturę złożyli przed 6 czerwca 2012 r.

Podejrzewasz, że Twoja emerytura powszechna została pomniejszona o sumę wypłaconą w ramach wcześniejszej emerytury? Sprawdź, jakie działania możesz podjąć

Kluczowy jest pierwszy krok – dokładna weryfikacja decyzji o przyznaniu emerytury wcześniejszej oraz emerytury powszechnej. Nawet niewielka różnica w wysokości świadczenia może stanowić znaczące wsparcie w budżecie miesięcznym. Dodatkowo istnieje możliwość uzyskania wyrównania emerytury powszechnej za okres wsteczny (nawet do trzech lat). Dla przykładu: uzyskując (po przeliczeniu) emeryturę powszechną wyższą o ok. 1.000 zł, możliwe jest uzyskanie jednorazowego wyrównania świadczenia nawet za trzy lata wstecz, czyli w tym przypadku nawet o 36.000 zł.

Pamiętaj – inicjatywa jest po Twojej stronie

ZUS nie dokonuje przeliczenia świadczenia automatycznie. Inicjatywa w tym zakresie leży po stronie emeryta. Brak działania może oznaczać utratę możliwości uzyskania wyższej emerytury lub jednorazowego wyrównania. Istotne jest ustalenie czy emeryt należy do grupy osób uprawionych do ubiegania się o ponowne przeliczenie podstawy emerytury powszechnej oraz zweryfikowanie dokumentacji i historii wypłacanych świadczeń, a następnie złożenie wniosku o ponowne przeliczenie wysokości emerytury powszechnej.

Pomagamy klientom przy weryfikacji ich sytuacji, tłumaczymy możliwości działania oraz dbamy o kompletność dokumentacji. Skorzystanie ze wsparcia podmiotu zajmującego się tematem może znacząco ułatwić weryfikację wysokości emerytury powszechnej - warto poświęcić swój czas na zgromadzenie dokumentacji, rozmowę ze specjalistą i ustalenie, czy możliwe jest ponowne przeliczenie świadczenia powszechnego.

Artykuł, który Państwo przeczytali, jest sponsorowany przez spółkę Votum Robin Lawyers spółka akcyjna z siedzibą we Wrocławiu.

https://votum-rl.pl/zanizona-emerytura-powszechna/

e-mail: emerytura@votum-rl.pl

telefon: 71 36 86 981