Rolnicy naciskają na Sejm. „Trzeba wrócić do prac nad ustawą ograniczającą reklamę alkoholu”

Przypomnijmy przebieg zdarzeń. Drugie czytanie projektów odbyło się 15 września, dwa dni później poprawkami zajęła się Komisja Zdrowia, a 18 września punkt dotyczący dalszego procedowania został zdjęty z porządku obrad Sejmu – na wniosek klubu PSL. Od tego czasu ustawa, nad którą pracowano niemal rok, czeka w zawieszeniu.

Rolnicy: polityki zdrowotnej nie da się zastąpić podatkiem

Rolnicy przyszli na konferencję z dwoma postulatami. Pierwszy dotyczy akcyzy: organizacje sprzeciwiają się kolejnej podwyżce i proponują obniżenie stawki na alkohol etylowy o 10 proc. Chodzi o rządowy projekt przyjęty 22 września, który od 2027 roku ma podnieść akcyzę z 8811 zł do 10 109 zł za hektolitr stuprocentowego alkoholu. Argumentacja rolników jest gospodarcza: wyższy podatek osłabia polskie gorzelnie, które kupują krajowe zboża, kukurydzę, ziemniaki i melasę, a jednocześnie zwiększa przewagę szarej strefy nad legalnym producentem.

 Organizacje rolnicze mówią wprost, że rząd nie może uzasadniać podwyżki podatku troską o zdrowie publiczne, jeżeli równocześnie wstrzymuje przepisy, które tego zdrowia realnie dotyczą.

Jak relacjonuje portal dlahandlu.pl, organizacje rolnicze przekonują, że „jeśli państwo rzeczywiście chce prowadzić politykę zdrowotną, powinno korzystać z narzędzi regulacyjnych, a nie sprowadzać całej polityki alkoholowej do podnoszenia podatków". Rolnicy zwracają przy tym uwagę na mechanizm, który trudno nazwać inaczej niż niekonsekwencją: państwo podnosi cenę alkoholu, a jednocześnie zostawia nietknięte narzędzia, które do picia zachęcają – reklamę i promocje na wielopaki. Podkreślają też, że sam fiskalny cel przestaje być realizowany w zakładanej wysokości, a przykład z 2002 roku, gdy po obniżeniu akcyzy o około 30 proc. wpływy budżetowe w kolejnych latach rosły – z 3,876 mld zł do 4,562 mld zł w 2004 roku – pokazuje, że wyższa stawka nie oznacza automatycznie wyższych dochodów.

Przedstawiciele organizacji dodawali: „Jeżeli chcemy chronić zdrowie, szczególnie młodych ludzi, róbmy to instrumentami polityki zdrowotnej". I zapowiedzieli, że polska wieś nie chce dłużej być narzędziem w politycznych rozgrywkach.

Czego dotyczy zamrożona ustawa

Nowelizacja wprowadza ogólnokrajowe ograniczenie nocnej sprzedaży alkoholu w godzinach 22.00–6.00, z wyłączeniem m.in. gastronomii i lotnisk, oraz całkowity zakaz reklamy i promocji wszystkich napojów alkoholowych, w tym piwa – a więc zniesienie wyjątku, z którego branża piwowarska korzysta od 2001 roku. Zakazane mają być także rabaty zachęcające do kupowania większych ilości, w rodzaju „8 w cenie 4". Za złamanie przepisów grozić ma grzywna od 30 tys. zł do 1 mln zł.

Sprzedawca zyska bezwzględny obowiązek żądania dokumentu potwierdzającego pełnoletność kupującego, jeśli ma wątpliwości co do jego wieku – dotąd miał jedynie taką możliwość. Na butelkach pojawią się ostrzeżenia o szkodliwości picia w ciąży, przez osoby niepełnoletnie oraz o zakazie prowadzenia pojazdów po alkoholu.

Dlaczego ta ustawa jest ważna

Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom oszacowało społeczne i ekonomiczne koszty spożywania alkoholu w Polsce za 2020 rok na 93,3 mld zł – to ochrona zdrowia, wymiar sprawiedliwości, świadczenia społeczne, utracona produktywność. Rachunku, który płacą rodziny, nie ujmuje żadne zestawienie.

O trzeźwość narodu Kościół w Polsce upomina się nieprzerwanie od pokoleń. W tegorocznym Apelu na sierpień – miesiąc abstynencji biskup Tadeusz Bronakowski, przewodniczący Zespołu KEP ds. Apostolstwa Trzeźwości i Osób Uzależnionych, przypomniał:

Jednoznaczne są też oczekiwania społeczne. Z sierpniowego badania IBRiS dla Fundacji Forum Konsumentów wynika, że całkowity zakaz publicznej reklamy alkoholu popiera 61 proc. Polaków, a 59 proc. chce, by wprowadzono go jak najszybciej. Poparcie przekracza podziały polityczne: deklaruje je 74 proc. wyborców Lewicy, 70 proc. Koalicji Obywatelskiej i 64 proc. wyborców PiS.

Wokół tej ustawy zebrała się więc koalicja, jakiej w polskiej polityce nie widuje się często: posłowie od lewa do prawa, zdecydowana większość opinii publicznej, środowiska trzeźwościowe, Kościół – a teraz także organizacje rolnicze, którym nikt nie zarzuci, że działają przeciw polskiej wsi. Projekt przeszedł niemal rok prac, drugie czytanie i posiedzenia komisji. Wszystko jest gotowe do głosowania.