W ustawie nie ma, w uzasadnieniu są. Program SAFE zawiera kamienie milowe
„Wnioski o kolejne transze pożyczki składane są do Komisji Europejskiej (…) w zakresie zrealizowanych kamieni milowych” – czytamy w uzasadnieniu ustawy o SAFE. Ustawa nie wspomina jednak o kamieniach milowych i nie precyzuje, jakie warunki Polska będzie musiała spełniać.
O „kamieniach milowych” można przeczytać w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE. Napisano tam: „Należy wskazać, że pożyczka SAFE przewiduje wypłatę pierwszej transzy pożyczki w formie zaliczki w wysokości 15 proc. wartości pożyczki, niezwłocznie po zawarciu umowy pożyczki. Wnioski o kolejne transze pożyczki składane są do Komisji Europejskiej w kwietniu i październiku każdego roku (w roku 2026 r. – tylko październik) w zakresie zrealizowanych kamieni milowych”.
W tekście ustawy nie ma słowa o kamieniach milowych, pojęcie to nie pojawia się też więcej w uzasadnieniu.
Pojęcie kamieni milowych pojawiało się w aktach dotyczących Krajowego Planu Odbudowy. Nazywano w ten sposób warunki, jakie dane państwo musi spełnić w określonym czasie, aby dostać unijne środki. Kamienie z KPO dotyczyły dziesiątek zagadnień – Polska zobowiązała się m.in. do zmian w sądownictwie, utworzenia dodatkowych miejsc w żłobkach czy nałożenia podatku na posiadaczy samochodów spalinowych. Niektóre z kamieni miały charakter wyraźnie antyrozwojowy – przykładem te dotyczące zmian w energetyce.
Obowiązki, których nie znamy
Na co Polska zgodziła się w ramach SAFE? Tego nie wiadomo. W kontekście tej pożyczki kamienie milowe wpisano do tzw. mapy drogowej gotowości obronnej Europy do 2030 r., pochodzącej z Białej Księgi Obronności Europejskiej. Chodzi tu jednak o zadania, jakie ma zrealizować Unia Europejska jako całość; nie ma podziału zadań między poszczególne państwa. W dokumencie czytamy, że UE zobowiązuje się do „uruchomienia projektów we wszystkich priorytetowych obszarach w pierwszej połowie 2026 r.”, a do końca 2030 r. nastąpić ma „otrzymanie wszystkich zamówień finansowanych w ramach SAFE”. Jednocześnie, KE zakłada, że do III kwartału 2028 r. wypłacone zostanie co najmniej 50 proc. środków z SAFE.
W pożyczce #SAFE SĄ ZASZYTE,
— Jacek Saryusz-Wolski (@JSaryuszWolski) 26 lutego 2026
okryte złą sławą KPO,
‼️K A M I E N I E M I L O W E ‼️
na str. 19 uzasadnienia ustawy o SAFE
⬇️ pic.twitter.com/xibBFlUlZ1
Wspomniane kamienie milowe dotyczą również największych projektów w ramach gotowości obronnej Europy – Europejskiej Inicjatywy Obrony Dronowej i Eastern Flank Watch, Europejskiej Tarczy Powietrznej oraz Europejskiej Tarczy Kosmicznej.
Zmienne oprocentowanie
Program SAFE to pożyczka, którą z unijnego budżetu biorą państwa członkowskie. Polska ma pożyczyć 43,7 mld euro (ok. 190 mld zł), które będzie trzeba wydać w ciągu 4 lat na uzbrojenie produkowane w Europie. Oprocentowanie będzie zmienne: w pierwszym roku ma wynieść 3,17 proc., ale nie wiadomo, jakie będzie w kolejnych latach. Termin spłaty jest jeszcze do ustalenia, ale może to potrwać maksymalnie do 2070 r.
Jeśli Polska będzie płacić aż do 2070 r., to nawet gdyby oprocentowanie przez cały czas wynosiło tylko 3 proc., oddać trzeba będzie ok. 350 mld zł.
Chwilówka stulecia. Tłumaczymy, czym jest unijny program SAFE
Źródła: niezalezna.pl, x.com, Opoka
Dziękujemy za przeczytanie artykułu. Jeśli chcesz wesprzeć naszą działalność, możesz to zrobić tutaj.
