„Namalować katolicyzm od nowa”. Współcześni artyści mierzą się z tajemnicami różańca

Dziesięciu współczesnych polskich malarzy biorących udział w piątej edycji projektu „Namalować katolicyzm od nowa”, zaprezentowało w Warszawie swoje prace na temat czwartej tajemnicy różańcowej – „Ofiarowania Jezusa w Świątyni”. Projekt prowadzony przez Fundację Świętego Mikołaja, został zapoczątkowany w roku 2022 prezentacją obrazów Jezusa Miłosiernego w klasztorze OO. Dominikanów w Krakowie, . Od następnego roku zaczęto realizować pomysł zakładający, że co roku grupa malarzy, wsparta przez teologów i historyków sztuki, będzie prezentować kolejne tajemnice różańcowe. Obrazy są przeznaczone do kościołów, a ich mniejsze wersje do kultu osobistego. Projekt przyczynił się do ożywienia społecznego zainteresowania sztuką religijną i wywołał żywą dyskusje na jej temat. Na wernisażu był Robert Bogdański.

W podziemiach katedry warszawsko-praskiej św. Floriana swoje prace zaprezentowali w piątek 13 listopada Jarosław Modzelewski, Ewa Czwartos, Ignacy Czwartos, Stanisław Czwartos, Wojciech Głogowski, Jacek Hajnos OP, Krzysztof Klimek, Bogna Podbielska, Beata Stankiewicz i Grzegorz Wnęk. Każdy z artystów przedstawił obraz większego formatu, który mógłby być eksponowany we wnętrzu kościoła, związany z głównym tematem wystawy, a także mniejszy, poświęcony Matce Boskiej Bolesnej, przeznaczony na potrzeby kultu prywatnego.

Wernisaż poprzedziła Msza św. celebrowana przez biskupa pomocniczego diecezji warszawsko-praskiej, Tomasza Sztajerwalda, oraz biskupów Michała Janochę i Jacka Grzybowskiego. Ten ostatni w homilii nawiązał do tematyki wystawy podkreślając, że stajemy się uczniami Pana nie przez ucieczkę od świata, ale przez Ofiarowanie: - Bóg nie przychodzi, by człowiekowi coś odebrać, przychodzi, by mu dać samego siebie - powiedział biskup Grzybowski.

Otwierając wystawę prezes Fundacji Świętego Mikołaja i pomysłodawca projektu, dr Dariusz Karłowicz powiedział, że gronu inicjatorów projektu, skupiającemu artystów, krytyków i historyków sztuki, teologów i przedsiębiorców, a także po prostu miłośników sztuki, bardzo droga była myśl o konieczności ożywienia zachodniej tradycji malarstwa sakralnego. Wydarzenia związane z projektem: wystawy, książki, artykuły, dyskusje - jak powiedział Karłowicz -  W centrum uwagi postawiły kwestię zachodniej sztuki sakralnej i potwierdziły duże zainteresowanie tą wcześniej bardzo rzadko dyskutowaną sferą życia. Karłowicz podkreślił, że nie jest to sfera należąca do historii, lecz jest ze wszech miar aktualna będąc właśnie elementem życia.

Zwrócił on także uwagę na specyfikę tematu Ofiarowania, który łączy w sobie radość i ból: - Od radości ofiarowania Dzieciątka nieodłączny jest ból ofiary krzyża, który zgodnie z proroctwem Symeona, jak miecz przeszywa duszę Maryi. Mater Dei staje się tutaj z całą mocą wspomniana jako Mater Dolorosa - powiedział Karłowicz.

Biskup Michał Janocha, poproszony o kilka słów refleksji zwrócił uwagę, że z roku na rok zarówno w twórcach, jak i w ich dziełach widać coraz większą dojrzałość: - Te obrazy z roku na rok dojrzewają razem z artystami i razem z tymi, których przedstawiają - powiedział biskup Janocha.

Artyści biorący udział w projekcie należą do wszystkich pokoleń. Nestorem jest Jarosław Modzelewski, z rocznika 1955, uczeń Stefana Gierowskiego i członek jednej z najważniejszych powojennych grup artystycznych o nazwie Gruppa, działającej w latach 1982-92. Najmłodszy z zaproszonych do projektu to 28-letni Stanisław Czwartos, absolwent krakowskiej ASP, artysta dojrzały mimo młodego wieku.

Krytyk sztuki i wicedyrektor Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, dr Piotr Bernatowicz, w rozmowie z KAI zgodził się z obserwacją bp Janochy i porównał kolejne edycje projektu do wchodzenia w rytm kolejnych tajemnic różańcowych w modlitwie: - To tak, jak z modlitwą: gdy człowiek zaczyna się modlić, to na początku próbuje zebrać myśli, próbuje jakoś złapać rytm. I chyba w tych obrazach jest coś podobnego. Tak, jak się odmawia różaniec, z każdą kolejną częścią człowiek głębiej w nią wchodzi - powiedział.

Analogicznie, jest zdaniem Bernatowicza z dziełami pokazywanymi na kolejnych wystawach projektu "Namalować katolicyzm od nowa": - Widzę, że każdy z artystów już stworzył sobie jakąś ścieżkę. I widzę, że ta ścieżka jest już przez każdego z artystów jakoś wybrana i teraz widać już bardziej, że podąża tą ścieżką i odkrywa jakieś głębsze wymiary tematów - powiedział Bernatowicz.

- Jesteśmy dojrzalsi, bo jesteśmy coraz starsi, a poza tym jesteśmy już wdrożeni w projekt, to jest piąta edycja - powiedział KAI Ignacy Czwartos, malarz średniego pokolenia, słynny z obrazów przedstawiających żołnierzy wyklętych, często zawierających silny ładunek publicystyczny i związanych z refleksją historyczną. - Może to jest tak, że dzięki temu projektowi twórcy odnaleźli to, co malowali w sztuce świeckiej, może trochę zaczynamy myśleć, że musimy dać z siebie wszystko, bo te obrazy... przed nimi ktoś może zechcieć się modlić i to jest poważna sprawa i nie może to być byle jakie - powiedział Czwartos.

Malarz starszego pokolenia, Krzysztof Klimek, uczeń Jerzego Nowosielskiego, zapytany przez KAI o refleksję bp Janochy, podjął ją bez wahania: - Widzę po sobie pewnego rodzaju dojrzewanie. Inne myślenie, większą śmiałość - powiedział. Jego zdaniem trwanie projektu jest jego wartością, bo dzięki temu pojawia się możliwość ćwiczenia i doskonalenia: - Można powiedzieć, że jesteśmy bardziej otrzaskani. Każdy obraz daje nowe doświadczenia, one się jakoś wzmacniają i jest zawsze szansa, że będą bardziej widoczne w kolejnym kroku. Jest sens w tej powtarzalności. To jest jakaś droga, my do końca nie wiemy dokąd nas zaprowadzi, bo nie jesteśmy aniołami, ale wierzę, że jest Opatrzność Boża, która może podsuwa jakieś rozwiązania - powiedział Klimek.

Paradoksalnie współgra z tym refleksja jednej z najmłodszych uczestniczek projektu, 28-letniej Ewy Czwartos, która w rozmowie z KAI powiedziała, że miała obawy, że nie będzie w stanie dobrze wywiązać się z zadania ze względu na zbyt krótki czas, jaki mogła przeznaczyć na malowanie: - Dla mnie to było duże wyzwanie czasowe, bo przygotowywałam się do swojej wystawy, a temat Ofiarowania nie jest łatwy, więc bałam się, że nie zdołam namalować tego tak, jakbym chciała. I w sumie nie zaplanowałam tego obrazu od początku do końca, tylko było tak: "Jezu, Ty się tym zajmij"… - uśmiecha się Ewa Czwartos. - I teraz patrzę swój obraz i jestem bardzo zadowolona - dodaje.

Wystawa będzie dostępna dla odwiedzających, codziennie przez ponad dwa miesiące: od 14 listopada 2026 do 24 stycznia 2027, w podziemiach katedry św. Floriana w Warszawie (wejście przez basztę). Godziny otwarcia: od poniedziałku do soboty 12:00 – 19:00, w niedziele: 10:00 – 20:00.

Źródło: KAI

Ten artykuł powstał dzięki naszym Darczyńcom. Dziękujemy za Wasze wsparcie.