Usunięcie słowa „grzech” nie czyni nas niewinnymi

Moje pragnienia, moje potrzeby, moje życie – wszystko ma być podporządkowane mnie. Nawet religia bywa oceniana według kryterium: „co mi to daje?”. Jeśli modlitwa poprawia moje samopoczucie, jest potrzebna. Jeśli kazanie mnie pociesza, uznaję je za dobre. Jeśli Ewangelia stawia wymagania, zaczynam szukać jej wygodniejszej wersji.

Św. BEnedykt uczył mnichów, by zawsze pamiętali, że umrą Juan de Dironne / pexels.com

Europa przypomina dziś człowieka, który zgubił kompas, ale kupił sobie nowoczesny system nawigacji. Potrafi poruszać się coraz szybciej, lecz coraz rzadziej pyta, dokąd właściwie zmierza. Nigdy wcześniej nie mieliśmy tak rozległej wiedzy i zaawansowanej technologii. Możemy przedłużać życie i przekraczać granice, które jeszcze niedawno wydawały się nieprzekraczalne. A mimo to z trudem odpowiadamy na najprostsze pytania: Po co żyję? Kim jestem? Czy istnieje coś, za co warto oddać życie? Co pozostanie ze mnie, gdy stracę wszystko?

To jeden z największych paradoksów naszej epoki: wiemy coraz więcej o świecie, a coraz mniej o sobie. Umiemy badać odległe galaktyki, lecz nie wiemy, co zrobić z samotnością, winą i lękiem przed śmiercią. Dlatego potrzebujemy powracać do chrześcijańskich korzeni. Nie chodzi o odbudowę świata, który przeminął, ani zamknięcie Ewangelii w muzealnej gablocie. Korzeni nie ogląda się z sentymentem. Z korzeni się żyje. Drzewo nie wraca do nich po to, by przestać rosnąć, lecz po to, aby nie uschnąć. Im wyżej chce się wznieść, tym głębiej musi być zakorzenione.

Korzenie nie są muzeum

Chrześcijaństwo nie jest jednym z eksponatów europejskiego dziedzictwa. Nie sprowadza się do katedr, obrazów, przydrożnych kapliczek ani świąt zaznaczonych w kalendarzu. Wszystko to jest cenne, ale chrześcijańskie korzenie nie są z kamienia. Ich początkiem nie jest gotycka katedra, lecz grota w Betlejem.

Nie polityczna potęga, ale krzyż. Nie triumf silniejszych, lecz pusty grób, w którym życie okazało się mocniejsze od śmierci. Korzeniem chrześcijaństwa jest Jezus Chrystus – Bóg, który stał się człowiekiem, wszedł w naszą historię, wziął na siebie nasz grzech i otworzył nam drogę do Ojca.

Św. Paweł przypomina, że „nikt nie może położyć innego fundamentu prócz tego, który jest położony, a którym jest Jezus Chrystus” (1 Kor 3,11). Możemy zmieniać formy duszpasterstwa, język przepowiadania i sposoby docierania do ludzi. Nie możemy jednak zmienić fundamentu.

Powrót do korzeni oznacza powrót do pierwszej miłości. Największym zagrożeniem dla chrześcijaństwa nie jest świat, który przestał się nim zachwycać. Groźniejsze jest to, że sami chrześcijanie przestali żyć Ewangelią. Krzyż stał się elementem wystroju mieszkania, zmartwychwstanie formułą powtarzaną w Credo, a Eucharystia religijnym zwyczajem.

Cywilizacja, która unika najważniejszych pytań

Współczesny człowiek nie przestał zadawać istotnych pytań, ale nauczył się je zagłuszać. Śmierć usunęliśmy z domów i codziennych rozmów, powierzając umieranie wyspecjalizowanym instytucjom. Starość traktujemy jak wstydliwą awarię młodości. Cierpienie próbujemy wyjaśnić wyłącznie językiem medycyny i psychologii. Grzech zastąpiliśmy błędem, a zbawienie – dobrym samopoczuciem.

Chrześcijaństwo nie mówi o przemijaniu, sądzie i wieczności po to, by kogokolwiek przestraszyć. Św. Benedykt zalecał swoim mnichom, aby śmierć mieli codziennie przed oczyma. Nie była to pochwała smutku, lecz szkoła mądrości.

Kto pamięta, że jego czas jest ograniczony, zaczyna odróżniać to, co ważne, od tego, co drugorzędne. Łatwiej mu powiedzieć „kocham”, poprosić o przebaczenie, przerwać spór i nie odkładać dobra na później.

Rzeczywistość nie znika, gdy przestajemy o niej mówić. Usunięcie słowa „grzech” nie czyni nas niewinnymi. Możemy zgasić światło, aby nie widzieć bałaganu, ale ciemność nie uporządkuje pokoju. Chrześcijańskie korzenie przywracają nam odwagę patrzenia na całego człowieka: stworzonego na obraz Boga, zranionego przez grzech, spragnionego miłości i powołanego do wieczności. Przypominają o jego wielkości i kruchości. Nie pozwalają pogardzać człowiekiem ani robić z niego boga.

Człowiek nie jest swoim stwórcą

Współczesność uczyniła z ludzkiego „ja” najwyższy autorytet. Moje pragnienia, moje potrzeby, moje życie – wszystko ma być podporządkowane mnie. Nawet religia bywa oceniana według kryterium: „co mi to daje?”. Jeśli modlitwa poprawia moje samopoczucie, jest potrzebna. Jeśli kazanie mnie pociesza, uznaję je za dobre. Jeśli Ewangelia stawia wymagania, zaczynam szukać jej wygodniejszej wersji. W ten sposób Bóg może stać się dodatkiem do projektu życia. Ma błogosławić nasze plany, uspokajać sumienie i usuwać przeszkody. Nie powinien jednak zmieniać kierunku drogi ani domagać się nawrócenia.

Tymczasem pierwsze słowa Biblii brzmią: „Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię” (Rdz 1,1). Nie jesteśmy własnym początkiem ani ostatecznym celem. Nie daliśmy sobie życia i nie potrafimy zachować go na zawsze. Jesteśmy stworzeniem – umiłowanym i obdarowanym wolnością, ale wciąż stworzeniem. Ta prawda nie odbiera nam godności, lecz uwalnia od konieczności bycia bogiem dla samych siebie. Księżyc świeci światłem, które otrzymuje od słońca. Podobnie człowiek staje się sobą, gdy przyjmuje światło Boga i zwraca się ku Niemu.

Powrót do prawdy, która wyzwala

Chrześcijaństwo przypomina, że wolność nie polega na braku wszelkich granic. Rzeka bez brzegów nie staje się bardziej wolna, lecz zamienia się w bagno. Człowiek pozbawiony prawdy nie osiąga wolności, ale pozostaje bezbronny wobec własnych namiętności, cudzych interesów i zgubnych ideologii. Jezus zapewnia, że prawda nas wyzwoli (J 8,32). Nie obiecuje, że każda prawda będzie łatwa. Prawda o nas samych nieraz boli. Odsłania egoizm, pychę, zaniedbania i krzywdy, których nie chcemy pamiętać.

Powrót do chrześcijańskich korzeni oznacza uznanie, że dobro i zło nie zależą wyłącznie od nastroju, mody ani wyniku głosowania. Istnieje miara większa od nas. Nie po to, aby nas upokorzyć, lecz by ocalić przed światem, w którym silniejszy ustala, co jest prawdą, a słabszy musi się temu podporządkować. Z chrześcijańskiej wizji człowieka wyrasta przekonanie, że każda osoba ma niezbywalną godność – także wtedy, gdy jest chora, nienarodzona, niedołężna, uboga, nieproduktywna albo zapomniana.

Korzeniem jest pusty grób

Wiara chrześcijańska rodzi się ze spotkania ze zmartwychwstałym Panem.

Uczniowie nie wyszli na ulice Jerozolimy dlatego, że opracowali skuteczną strategię duszpasterską. Wyszli, ponieważ spotkali żywego Chrystusa. Grób był pusty.

Kamień został odsunięty. Śmierć, dotąd zamykająca każdą ludzką historię, utraciła ostatnie słowo. Dlatego chrześcijanin może patrzeć na cierpienie, starość i śmierć bez uciekania w rozpacz. Dzięki Chrystusowi możemy żyć tak, aby nawet śmierć stała się przejściem. Takiej nadziei potrzebuje kultura, która umie człowieka zabawić, ale nie potrafi go zbawić.

Powrót, który rodzi przyszłość

Nie wracamy do chrześcijańskich korzeni, aby zamieszkać w przeszłości, lecz by wydawać owoce. Żywy korzeń zawsze rodzi życie. Najtrudniejszy powrót nie prowadzi jednak do historii Europy, zabytków ani dawnych zwyczajów. Prowadzi do własnego serca. To tam trzeba zapytać, z czego czerpię życie. Co jest moim ukrytym korzeniem: Bóg czy opinia innych? Ewangelia czy lęk? Modlitwa czy nieustanny pośpiech? Powrót do korzeni zaczyna się nie od oskarżania świata, lecz osobistego nawrócenia, ponownego przylgnięcia do Chrystusa, uczciwego rachunku sumienia i Eucharystii przeżywanej jako spotkanie z Oblubieńcem, a nie jedynie jako religijny obowiązek.

Dlaczego potrzebujemy powracać do chrześcijańskich korzeni? Ponieważ bez nich wolność traci kierunek, prawda rozpada się na sprzeczne opinie, godność człowieka zaczyna zależeć od jego użyteczności, a nadzieja kończy się przy grobie. Potrzebujemy zakorzenienia w Bogu, aby pamiętać, że człowiek jest kimś więcej niż zbiorem potrzeb, konsumentem, pracownikiem czy numerem w statystyce. Każdy człowiek jest stworzony na obraz Boga, odkupiony przez Chrystusa i powołany do udziału w życiu wiecznym. Drzewo nie wstydzi się swoich korzeni, bo dzięki nim może oprzeć się burzy, wypuścić nowe gałęzie i rodzić owoce. Tego najbardziej potrzebują dzisiaj Europa, Kościół i każdy z nas. Nie chodzi o powrót do świata, którego już nie ma, lecz ponowne zakorzenienie w Chrystusie, który jest „wczoraj i dziś, ten sam także na wieki” (Hbr 13,8). Tylko ten, kto wie, skąd wyrasta, potrafi rozpoznać, dokąd powinien iść.

Ks. Mateusz Czubak