Patriarcha Konstantynopola o postawie moskiewskiej hierarchii: to jawna hipokryzja

„Rosyjska inwazja militarna uwidoczniła hipokryzję tych rosyjskich przedstawicieli Kościoła, którzy rzekomo troszczyli się o prawosławnych wiernych Ukrainy” – powiedział zwierzchnik Patriarchatu Konstantynopolitańskiego w rozmowie z Byronem Karydisem, opublikowanej w najnowszym numerze „Books’ Journal”. Wywiad omówił portal Orthodox Times.

Wojna nie może być „święta”

Patriarcha Bartłomiej skrytykował duchownych, którzy określają wojnę jako „świętą”, próbują uzasadniać ją teologicznie i błogosławią broń używaną przeciwko Ukraińcom. Zaznaczył, że chodzi o ludzi, których rosyjskie władze kościelne wcześniej nazywały braćmi, a których obecnie chcą podporządkować ideologii „ruskiego miru”.

Patriarcha odrzucił twierdzenia, że przyznanie w 2019 r. autokefalii, czyli niezależności kościelnej, Prawosławnemu Kościołowi Ukrainy było przyczyną rosyjskiej inwazji. Określił tę decyzję jako akt czysto kościelny, podjęty w celu przywrócenia jedności prawosławnych wiernych na Ukrainie.

„Wojna, która od czterech i pół roku tak boleśnie doświadcza Ukrainę, z pewnością nie rozpoczęła się dlatego, że jej Kościołowi przyznano autokefalię” – podkreślił.

Przypisywanie odpowiedzialności za rosyjską agresję decyzji Konstantynopola było próbą przerzucenia winy i usprawiedliwienia tego, czego usprawiedliwić się nie da.

Autokefalia ukraińskiego Kościoła pozostaje jednym z głównych punktów sporu między Konstantynopolem a Moskwą. Patriarchat Ekumeniczny podpisał tomos, czyli dokument przyznający niezależność kościelną, w styczniu 2019 r., po soborze zjednoczeniowym w Kijowie w grudniu 2018 r. Na zwierzchnika nowej struktury wybrano metropolitę Epifaniusza.

Moskwa nie uznała tej decyzji i zerwała komunię eucharystyczną z Konstantynopolem. Rosyjski Kościół Prawosławny uważa, że Ukraina należy do jego kanonicznego terytorium. Konstantynopol uzasadniał swoje działanie odpowiedzialnością za rozstrzyganie sporów kościelnych oraz potrzebą przezwyciężenia podziału w ukraińskim prawosławiu.

Ruski mir – religia w służbie świeckiej władzy

Krytyka patriarchy Bartłomieja dotyczy również ideologicznego uzasadniania rosyjskiej agresji. Patriarcha wskazał, że religijne pojęcia są wykorzystywane do legitymizowania przemocy i podporządkowywania innych narodów.

Przypomnijmy, że problem nie ogranicza się do retoryki – marcu 2024 r. Światowa Rosyjska Rada Ludowa, obradująca pod przewodnictwem patriarchy moskiewskiego Cyryla, przyjęła dokument „Teraźniejszość i przyszłość ruskiego miru”, określający rosyjską napaść na Ukrainę jako „świętą wojnę”. Dokument przedstawiono władzom ustawodawczym i wykonawczym Rosji.

Światowa Rada Kościołów (której członkiem jest wciąż Rosyjski Kościół Prawosławny) wyraziła wówczas zaniepokojenie tym stanowiskiem. Jej sekretarz generalny Jerry Pillay przypomniał, że w rozmowie z nim w Moskwie w maju 2023 r. patriarcha Cyryl miał zgodzić się, iż żadna wojna zbrojna nie może być święta. Według Pillaya późniejszy dokument pozostawał w sprzeczności z tym stanowiskiem oraz z chrześcijańskim powołaniem do budowania pokoju.

Władze Patriarchatu Moskiewskiego wielokrotnie przedstawiały konflikt w kategoriach duchowej walki z Zachodem. Krytycy tej narracji wskazują, że ideologia „ruskiego miru” łączy prawosławie, rosyjską tożsamość narodową i ambicje polityczne Moskwy, uzasadniając rzekome szczególne prawo Rosji do oddziaływania na sąsiednie kraje.

Tragiczne skutki fałszywej ideologii

Patriarcha Bartłomiej zapewnił o solidarności z narodem ukraińskim, w tym z prawosławnymi wiernymi, którzy doświadczają skutków wojny. Wspomniał o zniszczonych świątyniach, ofiarach śmiertelnych, osobach zaginionych i uchodźcach. Podkreślił, że obrona napadniętych i opowiadanie się za sprawiedliwością powinny iść w parze z wysiłkami na rzecz zakończenia walk. Zaapelował do przywódców religijnych, przedstawicieli społeczeństwa i wszystkich ludzi dobrej woli, którzy mają możliwość wpływania na strony konfliktu, by zachęcali je do zawieszenia broni i podjęcia dialogu.

W rozmowie patriarcha poruszył także problem zamykania prawosławia w granicach narodowych. Sprzeciwił się traktowaniu go jako luźnej konfederacji niezależnych Kościołów lokalnych. Podkreślił, że prawosławie powinno zachowywać świadomość jedności, a jego misja nie może zostać podporządkowana nacjonalizmowi.

Patriarcha Bartłomiej odniósł się również do relacji Kościoła i państwa, zaznaczając, że powinny one ewoluować z poszanowaniem wolności religijnej i praw człowieka. Podkreślił przy tym ekumeniczną odpowiedzialność Patriarchatu Konstantynopola za jedność prawosławia.

Źródło: KAI

Ten artykuł powstał dzięki naszym Darczyńcom. Dziękujemy za Wasze wsparcie.