Uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa. To polscy biskupi pomogli wytłumaczyć, dlaczego należy ją obchodzić

Święto ku czci Sera Jezusa zatwierdzono w czasie triumfującego w Europie racjonalizmu. Pojawiały się zarzuty, że oddajemy cześć „kawałkowi” Chrystusa, a nie Osobie. Powody, dla których należy to robić wyłożył Pius XII w encyklice z 1956 r. Wcześniej wyjaśnienia teologicznego dostarczyli biskupi z Polski.

Autor/źródło: , Ewa Klejnot-Schreiber, licencja: 0

Uroczystość obchodzona jest w pierwszy piątek po oktawie Bożego Ciała. Nie obowiązuje wtedy post od mięsa. Genezę uroczystości opisuje w rozmowie z „Naszym Dziennikiem” ks. prof. Janusz Królikowski z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. Jak tłumaczy, początki związane są kultem, który był utrwalony w ludowej pobożności,.

„Święta Kongregacja Obrzędów 26 stycznia 1765 r. wydała stosowny dekret zatwierdzając oficjum i Mszę św. tej uroczystości. Niespełna dwa tygodnie później, bo 6 lutego 1765 r., dekret ten promulgował Papież Klemens XIII. Cel wprowadzonej uroczystości był i pozostaje niezmienny: odnawiać pamięć o Bożej miłości! To stwierdzenie doskonale wyraża sens uroczystości ku czci Najświętszego Serca Jezusowego. Tajemnica Bożej miłości domaga się, aby o niej przypominać”

– tłumaczy ks. prof. Królikowski.

Polski memoriał

Na ustanowienie święta ogromny wpływ miały też objawienia.

„Jedno z najbardziej znanych objawień Pana Jezusa miała w czerwcu 1675 r. św. s. Małgorzata Maria Alacoque – przypomina ks. Królikowski. – Nasz Zbawiciel zażądał, aby w piątek po oktawie Bożego Ciała było obchodzone osobne święto ku czci Jego Najświętszego Serca. Zatem sam Pan Jezus pragnął, aby uczczone zostało poprzez ten szczególny dzień Jego Serce. Dlatego też dążenia do tego, aby takie święto ustanowić, były podejmowane bardzo szeroko, w różnych gremiach. Najbardziej sławny stał się w tym kontekście głos polskich biskupów z 1764 r. Nie tylko przesłali prośbę do Watykanu, do ówczesnej Świętej Kongregacji Obrzędów, ale również Memoriał, w którym zawarto bogate teologicznie uzasadnienie dotyczące tego święta. O to bardzo zabiegało również rzymskie Arcybractwo Najświętszego Serca. Te działania zaowocowały wprowadzeniem uroczystości Najświętszego Serca Pana Jezusa najpierw właśnie dla Arcybractwa oraz dla Królestwa Polskiego. Jej obchody na cały Kościół rozszerzył w 1856 r. papież bł. Pius IX”.

Serce i rozum

Jak zaznacza ks. Królikowski, zatwierdzenie formularza liturgicznego tej uroczystości miało miejsce w okresie kwitnącego w Europie racjonalizmu i walki o to, by religia została zepchnięta jedynie do sfery prywatnej.

„Zaczęły się z czasem pojawiać, i dziś również dochodzą do głosu, absurdalne zarzuty w odniesieniu do kultu Najświętszego Serca, że czcimy «kawałek» Pana Jezusa, nie oddając czci Osobie, tylko Sercu. Na ten zarzut odpowiedział już papież Pius XII w encyklice «Haurietis aquas» – o nabożeństwie do Najświętszego Serca. Tłumaczy, że serce jest symbolem miłości, a zatem osoby, która kocha. Serce Jezusa jest symbolem Bożej miłości, i o tym ta uroczystość ma nam przypominać” – dodaje ks. Janusz Królikowski.

Encyklika Piusa XII ukazała się w 1956 r., czyli w setną rocznicę ustanowienia uroczystości. Już wcześniej w Kościele istniały oczywiście teologiczne tłumaczenia sensu kultu Serca Jezusa. Udział w tym mieli polscy biskupi.

„Odwołali się w tym do teologów francuskich, ale również do myśli, która w polskiej teologii funkcjonowała jeszcze przed objawieniami św. Małgorzacie Marii, a której wielkim wyrazicielem był ojciec jezuita Kasper Drużbicki. Zmarł w 1662 r., a 21 lat po jego śmierci – w 1683 r. – został wydany drukiem traktat, który napisał, poświęcony Sercu Jezusowemu”

– wyjaśnia ks. prof. Janusz Królikowski.

W Memoriale akcentowano – w sposób podobny do słów Blaise’a Pascala – że „serce ma swoje racje, które rozum nie zawsze jest w stanie wyczerpać”.

„W sercu zatem splatają się racje: rozumowe, uczuciowe, związane z wolą człowieka” – tłumaczy ks. Królikowski.