Opoka - Portal katolicki
opoka.newsopoka.photo
Pekao


Ks. Kazimierz Fąfara

„My już posiadamy pierwsze dary Ducha”1



1 Wprowadzenie

Dobrze się stało, że w ostatnich latach wiele teologicznych i duszpasterskich środowisk, podjęło rzetelną refleksję, a także sporo naukowych badań na temat postaw współczesnych bierzmowanych, którzy przyjęli pełnię darów Ducha Świętego, a także kandydatów do bierzmowania, którymi w Polsce – w większości – to uczniowie trzyletnich Gimnazjów. Doświadczenia ostatnich lat, pokazują jak często postawa bierzmowanych jest daleka od tej, która jest zobowiązującą z faktu przyjęcia bierzmowania.

Ten kryzys postaw bierzmowanych na pewno można wpisać w szeroki wachlarz kryzysu wielu dziedzin życia współczesnego człowieka. Mówi się dzisiaj o kryzysie kultury i cywilizacji, o kryzysie autorytetu, o kryzysie prawdy, o kryzysie prawidłowego ustawienia hierarchii wartości, a w związku z tym także o kryzysie wartości religijno – moralnych2.

Powszechnie znanym w świecie jest fakt, kiedy parę lat temu austriacki biskup diecezji Salzburg Georgie Eder, w parafii Gröding odmówił udzielenia sakramentu bierzmowania, a ta decyzja znalazła aprobatę kard. Christopha Schönborna, arcybiskupa Wiednia. Biskup Georgie Eder w jednym z prasowych wywiadów z dużym rozgoryczeniem powiedział: Stale działamy przeciwko prawu kościelnemu, które stawia o wiele bardziej surowe wymagania w kwestii dopuszczenia do sakramentów3. Natomiast Kard. Schönborn dostrzegając wyrazisty problem proponuje Austriakom zastanowić się: czy nie spłaszczyliśmy chrześcijaństwa do tego stopnia w naszym kraju, iż znalazło się ono w niebezpieczeństwie, że stanie się ono zwyczajem?4. Znają ten problem również w Polsce zaangażowani w pracę katechetyczną w szkołach. Nic też dziwnego, że wymownymi stają się postulaty wielu teologów, a także duszpasterzy, aby połączyć bierzmowanie z chrztem, albo przesunąć konfirmację na jeszcze późniejszy czas młodego, ale już dojrzałego także intelektualnie człowieka.

Na podstawie wielu duszpasterskich obserwacji można z dużym przekonaniem stwierdzić, że niestety dla wielu wyznawców Chrystusa, Duch Święty jest nieznaną Boską Osobą. Owszem w okresie przygotowań do wielkiego Jubileuszu Chrześcijaństwa roku 2000, jeden rok duszpasterski 1998, był poświęcony refleksji na temat roli i znaczeniu Ducha Świętego dla naszej chrześcijańskiej formacji, ale oczywiście to za mało. Sporadycznie w kaznodziejskim przekazie słyszymy o Duchu Świętym i niestety także na katechezie za mało się mówi o Duchu Świętym, który jest Duchem Parady, ale i Duchem Uświęcicielem i Pocieszycielem. Jakoś ciągle łatwiej nam mówić o Bogu Ojcu, Jezusie Chrystusie czy też nawet o Matce Bożej, a przecież Duch Święty jest Osobą Boską równą Ojcu i Synowi.

Biblię należy czytać, przekazywać wszystkie treści i interpretować globalnie, a więc całościowo i nie można z niej wydobywać tylko prawd dotyczących Boga Ojca i Syna Bożego. Prawda o Duchu Świętym jest bardzo konkretnie zapisana na kartach Ksiąg natchnionych, którą ciągle trzeba wydobywać, przekazywać i żyć na co dzień. W niniejszym przedłożeniu w wielkim skrócie i to wybiórczo będziemy chcieli wydobyć niektóre treści z biblioteki Natchnionych Ksiąg.

2 Zapowiadany Mesjasz pełen darów Ducha

Teksty biblijne zaświadczają, że prorocy są obdarzeniu Duchem Jahwe i w Księgach prorockich jest wiele przekazów, które mówią o wylaniu Ducha Bożego nie tylko na wybranych ludzi, ale także na odnowiony dom Izraela i w czasach mesjańskich i eschatologicznych5.

Prorocy również zapowiadają Mesjasza – idealnego Władcę, który w sposób wyjątkowy będzie obdarowany charyzmatycznymi darami Ducha. Na szczególną uwagę zasługuje proroctwo Izajasza:

Wyrośnie różdżka z pnia Jessego,

wypuści się odrośl z jego korzenia.

I spocznie na niej Duch Jahwe,

duch mądrości i rozumu,

duch rady i męstwa,

duch wiedzy i bojaźni Jahwe6.

Zapowiadany Mesjasz będzie obdarzony mądrością (hokmah)7 i rozumem (bînah). Darem mądrości i to w stopniu najwyższym był obdarzony Salomon8 i  mógł rozróżniać dobro od zła wydając sprawiedliwe wyroki9 Józef napełniony Duchem Bożym10 posiadał także mądrości, dzięki której potrafił wyjaśniać sny, dobrze radzić i przekonywująco przemawiać11. W przekonaniu Izraelitów mądrość posiadał ten, kto potrafił umiejętnie radzić sobie w życiu12. Prawdziwym mędrcem niekoniecznie jest to człowiek wielkiej wiedzy, ale ten, kto potrafi dobierać najlepszych metod i środków dla zrealizowania określonego celu.

Dar rozumu (bînah), którym będzie obdarzony Mesjasz, najczęściej w Biblii jest łączony z darem mądrości 13. Dar ten skutecznie przyczynia się do obiektywnej oceny konkretnej sytuacji i pomaga w podjęciu trafnych decyzji związanych z przyszłością14. Człowiek będący uczestnikiem tego daru może trafnie odczytywać wolę Bożą oraz rozróżniać prawdę od kłamstwa.

Rada (‘esah) to następny dar przeznaczony Przedziwnemu Doradcy. Potrzebny on był przede wszystkim władzy sądowniczej, natomiast Książe Pokoju obdarzony tym darem będzie w sposób doskonały rozwiązywał każdą, a zwłaszcza trudną sytuację, w czym pomagać będzie trafne widzenie przyszłości.

Dar męstwa (gebűrah)15 - który nawet przypomina imię Mesjasza - „Bóg Mocny” (‘el gibbor) – stanie się rzeczywistością przyszłego Potomka Dawida. Męstwo jest tym darem, który uzdalnia do odważnego i ufnego podjęcia nawet trudnych zadań życiowych16. Zapowiadany Mesjasz nie tylko będzie najroztropniejszy w swych radach, lecz również będzie posiadał siłę i moc do realizacji dobra w świecie.

Dar wiedzy (da‘at), nie uzdalnia do bycie w dzisiejszym tego słowa znaczeniu teologiem, ale prowadzi do odkrycia nieskończonej miłości Boga do człowieka17 oraz zobowiązuje do uległości i całkowitego oddania się Bogu. Przyszłego Władcę Mesjańskiego Duch Jahwe bardzo konkretnie wiąże z Bogiem i uzdalnia do pełnienia woli Bożej oraz stawania w obronie uciśnionych i ubogich18.

Bojaźń Boża (jire’at Jhwh), i jest ona „początkiem mądrości”19 oraz jest podstawą „wiedzy” 20. Dar bojaźni Bożej posiadał Abraham, doświadczony wielką próbę wiary, a do którego Jahwe mówi: Teraz poznałem, że boisz się Boga, bo nie odmówiłeś Mi nawet twego jedynego syna21. Księgi mądrościowe stwierdzają, że bojaźń Boża kieruje człowieka w stronę prawego życia, wolnego od grzechu22. Nie można tego daru utożsamiać z  lękiem przed Bogiem, ale przede wszystkim wiązać go z wielkim szacunkiem Boga i synowską miłością Jahwe, z władzą rządzenia23, a także władzą sądzenia, którą będzie wykonywał Mesjasz24.

Choć Salomon zachwycał mądrością i rozumem, Dawid męstwem i roztropnością, wiedzą i bojaźnią bożą patriarchowie i prorocy, to wszystkie te dary i to w stopniu najwyższym będzie posiadał zapowiadany Mesjasz25, który będzie sprawiedliwie sądził, upokorzy gwałtowników i bezbożnych, nagrodzi sprawiedliwych. Nie tylko obiecany Emmanuel26,będzie posiadał pełnię darów Ducha Jahwe, ale również w czasach mesjańskich nastąpi wylanie Ducha Bożego na tych wszystkich, którzy przyjmą Mesjasza za przewodnika życia. Mesjasz przyniesie światu pokój i wewnętrznie przemieni człowieka, a ludzkość będzie wprowadzać ład i realizować czynną miłość oraz czynić dobro.

Duch Boży szczególnie obecny w życiu Mesjasza, pomoże przemienić wewnętrznie człowieka, a także nowy Lud Boży. Owocem tych darów będzie powszechny ład i pokój.

Tekst proroka Izajasza najwięcej nam mówi o darach Ducha Jahwe w zapowiadanym Mesjaszu. Żaden Autor starotestamentalny nie przedstawił tak dokładnie możliwości działania konkretnego człowieka mocą darów Ducha Jahwe. Stąd też każdy katecheta kandydatom po podstawie proroctwa Izajasza winien ukazywać siedmiokrotne dary Ducha Świętego, które mają otrzymać w sakramencie bierzmowania.

W Starym Testamencie nie ma zaprezentowanej nauki o Trzeciej Osobie Trójcy Świętej, ale znajdujemy wiele zapowiedzi o wylaniu Ducha Świętego. Czas przygotowania do sakramentu bierzmowania winien być nacechowany wielkim oczekiwaniem na przyjęcie darów Ducha Świętego.

3 W Nowym Testamencie

W Nowym Testamencie znajdujemy obszerny wykład nauki o Duchu Świętym. Na podstawie wielu nowotestamnetalnych tekstów wypracowujemy pneumatologię, która winna być stale obecna na katechezie przed bierzmowaniem i po bierzmowaniu. Chciejmy te prawdy wydobyć z wybranych tekstów .

3.1 Duch Święty w Tajemnicy Wcielenia

We wszystkich ważniejszych momentach historii zbawienia, należy dostrzec działanie Ducha Bożego. Natomiast szczególną rolę, zgodnie ze zbawczym zamysłem Bożym, Duch Święty spełnił w realizacji Tajemnicy Wcielenia.

Teksty biblijne dotyczące publicznej działalności Jezusa jasno podkreślają, że od samego początku kierował Nim Duch Święty. Zarówno Łukasz 27, jak i Mateusz28, pisząc o dziecięctwie Jezusa potwierdzają poczęcie Jezusa w łonie Maryi za sprawą Ducha Świętego. „Znamienne jest przy tym i to, że Ewangeliści zarówno Łk 1, 35 jak i Mt 1, 18. 20 mówiąc o Duchu Świętym używają formy πνευμα θεου, a więc bez rodzajnika, co wraz z paralelnym określeniem Łukaszowym δυναμις υψιστου dostrzegamy nawiązanie do stwórczej Bożej Mocy, o czym mówią teksty: Rdz 1, 2; Iz 32, 15”29. Kiedy ewangelista Łukasz umieszcza słowa anioła skierowane do Maryi: Duch Święty zstąpi na Ciebie i moc Najwyższego osłoni Cię - δυναμις υψιστου επισκιασει σοι30, trzeba tam również dostrzec wyraźne nawiązanie do obłoku, który okrywał Namiot Spotkania i Arkę Przymierza. Czynność osłonięcia Maryi należy właśnie zestawić z opisem Księgi Wyjścia: Wtedy to obłok okrył Namiot Spotkania, bo spoczywał na nim obłok i chwała Jahwe wypełniała przybytek31. Unoszący się obłok nad Namiotem Spotkania w czasie wędrówki do Ziemi Obiecanej był znakiem wzywającym do dalszej drogi. Dla Maryi ta moc, która ją okryła była imperatywem do przyjęcia Bożego wezwania. „Obłok jaśniejący, symbol obecności Boga w zwiastowaniu, personifikuje się i jest nazwany Duchem Świętym lub Mocą Najwyższego. Stwórcza wszechmoc Boga stwarza w łonie dziewiczym Maryi Świętą Istotę, której będzie przysługiwał tytuł Syna Bożego w sposób nieporównywalny z nikim dotąd”32.

Maryja jest tą pierwszą ze wszystkich stworzeń, w której Duch Święty dokonał jedynego i niepowtarzalnego dzieła, dzięki któremu dokonało się nowe stworzenie, Dziewica poślubiona mężowi stała się Matką Zbawiciela i od tego momentu rozpoczął się dla ludzkości nowy czas, czas łaski i zbawienia. Po wyrażających radość słowach Maryi: δου η δουλη κυριου γενοιτο μοι κατα το ρημα σου - Duch Święty sprawił, że Maryja stała się Matką Boga - Człowieka Boga. W tym momencie posłany Syn Najwyższego przyjął naturę ludzką.

Maryja przez swoje fiat dzięki interwencji Ducha Świętego dała ludzką naturę Słowu Wcielonemu, przez które otrzymaliśmy łaskę i prawdę33. Poczęcie Jezusa za sprawą Ducha Świętego należy do najważniejszych prawd nowotestamentalnej pneumatologii, gdyż ukazuje w najwyższym stopniu boskie działania Ducha. W tym wydarzeniu należy dostrzec pewną nić łącząca czasy Starego i Nowego Przymierza. Prorocy zapowiadali Mesjasza pełnego Ducha Świętego34 i kiedy następuje urzeczywistnienie tych zapowiedzi dowiadujemy się, że od samego początku przyjęcia natury ludzkiej jest pełen Ducha Świętego35. W Jezusie przez Ducha Świętego urzeczywistniły się wszystkie zapowiedzi i obietnice dane Izraelowi. Jezus, Król36 – Mesjasz, Zbawiciel świata początkuje nowy etap historii i jest nowym Adamem – głową Nowej ludzkości, nad którą ma pełnię władzy. Chrystus został namaszczony przez Ducha Świętego będąc prawdziwym Synem Bożym37, równym Ojcu, zrodzonym z Maryi Dziewicy: Duch Święty zstąpi na Ciebie i moc Najwyższego Cię osłoni. Dlatego też Święte, które się narodzi będzie nazwane Synem Bożym38. Tajemnica wcielenia nie stanowi przekazania Jezusowi władzy królewskiej, prorockiej i kapłańskiej, gdyż Chrystus będąc Bogiem posiadał te władze w najwyższym stopniu, ale i działanie Ducha Świętego w tajemnicy wcielenia czyni Go Zbawicielem świata.

To Maryja również – jak uczy wschodnia teologia – jest „Nosicielką Ducha”39, pośredniczy w przekazaniu Go Mesjaszowi i dzieli się Nim z innymi40. Tak więc Maryi wiele zawdzięczamy w poznawaniu mocy i natury Ducha Świętego.

Natomiast Jan Chrzciciel już wyraźniej przedstawia Jezusa spełniającego misję mocą Ducha Świętego.

3.2 Objawienie Ducha Świętego podczas chrztu w Jordanie

Fakt chrztu Jezusa w Jordanie jest powszechnie przyjmowany i nie stanowi historycznego problemu. Został odnotowany przez wszystkich Ewangelistów41, którzy stwierdzają, że Jezus widział Ducha Świętego καταβαινον εις αυτον - zstępującego na Niego i to jak gołębica. Ewangeliści prezentując scenę chrztu w Jordanie piszą o rozdarciu się niebios, co należy interpretować jako nawiązanie do  pism prorockich i literatury apokaliptycznej. Prorok Izajasz kieruje do Boga modlitwę o rozdarcie niebios i zstąpienie42 i wyraża zachwyt o zstąpieniu Zbawiciela na ziemię43. Natomiast Ewangelista pragnie zaznaczyć, że podczas chrztu w Jordanie nastąpiło obfite wylanie darów Ducha Świętego na Mesjasza i że nastąpią nowe czasy. Z kolei Ezechiel pisząc o początku swojego powołania zaznacza, że gdy doświadczył widzenia, otworzyły się niebiosa44. Niebo w ówczesnym świecie wyrażało to wszystko, co znajdowało się ponad ziemią, a więc przestrzeń powietrza i chmury, dlatego też np. błyskawice mogły oznaczać „otwarcie niebios”. Natomiast częściej niebo było miejscem przebywania Boga i stamtąd często ludzkość doświadczała teofanii. Kiedy połączymy formułę Ezechiela: Otworzyły się niebiosa i doświadczyłem widzenia Bożego45, która początkuje Jego prorocką działalność, z relacją ewangelisty Marka, który: ujrzał rozwierające się niebo46, która również oznacza początek publicznej działalności Jezusa, to dostrzegamy, iż zawsze od Boga, posyłającego Ducha Świętego pochodzą moce uzdalniające do wypełnienia określonej misji.

Interesującą jest informacja ewangelistów, że Duch Święty zstępuje jak (ως) gołębica47, a Łukasz dokładniej jeszcze wyjaśnia, że zstąpił w postaci cielesnej niby gołębica48. Mamy tutaj jedyny taki przypadek w Nowym Testamencie, że Ducha Świętego symbolizuje gołębica. Zapewne ewangeliści przez tę symbolikę chcieli nawiązać do gołębicy Noego z gałązką oliwną49, która z kolei stała się zwiastunem ustąpienia wód, i nastania czasu pokoju oraz zawarcia przymierza Boga z Noem. Przymierze noachickie poprzedzone dwukrotnym „badaniem” terenu przez gołębicę należy interpretować jako zapowiedź zawarcia nowego i wiecznego przymierza za sprawą Ducha Świętego. W tym porównaniu występuje jakieś połączenie nieba z ziemią50, które dokonało się przez Jezusa za sprawą Ducha Świętego. Gołębica podczas chrztu Jezusa w Jordanie zwiastowała koniec czasu oczekiwania i początek nowego stworzenia początek nowej ery zbawienia. Po zstąpieniu Ducha Świętego na Jezusa daje się słyszeć głos z nieba: Tyś jest mój Syn umiłowany, w Tobie mam upodobanie51, który był potwierdzeniem chrztu i teofanii. Znów mamy tutaj nawiązanie do proroków. Ezechiel , gdy usłyszał głos mówiącego52 przyjął misję prorocką, a Deutro – Izajasz łączył „głos” z wyzwoleniem z niewoli babilońskiej. Natomiast w pierwszej pieśni Sługi Jahwe mamy prawie identyczne słowa jak w Ewangelii Marka: Oto mój Sługa, którego podtrzymuję. Wybrany mój, w którym mam upodobanie53. Stąd należy wnioskować, że w chwili chrztu w Jordanie Jezus oficjalnie przyjmuje misję zapowiedzianego cierpiącego Mesjasza. Jezus od momentu chrztu w Jordanie otrzymuje od Ojca pierwsze swoistego rodzaju upoważnienie do spełniania publicznej misji zbawczej. Mesjasz - Sługa zostaje wyposażony w dary Ducha, zapowiedziane przez proroków54. W literaturze apokryficznej Mesjasz występuje łącznie z Duchem i obmyciem wodą55, dlatego taki ewangeliczny zapis był dobrze przyjęty przez ówczesnych Żydów. Wydarzenie chrztu Jezusa w Jordanie jest ważnym dla ukazania nauki o Duchu Świętym, który staje się udziałem przyjmujących chrzest i tym samym sprawia wejście człowieka w przymierze z Bogiem.

Chrzest w Jordanie to przyjęcie Ducha Świętego przez Jezusa i podjęcie realizacji publicznej misji zbawczej.

3. 3 Duch Święty w czasie publicznej działalności Jezusa

Cała publiczna działalność Jezusa naznaczona jest Duchem Świętym. Nie będzie jak się wydaje przesadnym stwierdzenie, że już na samym początku, kiedy został przez Ducha zaprowadzony na pustynię, przeszedł swoistego rodzaju test, swojej mesjańskiej mocy. To zapewne mocą Ducha Świętego Jezus przetrwał tak trudny czterdziestodniowy pobyt na pustyni i odniósł trzykrotne zwycięstwo nad szatanem56 Następnie w mocy Ducha powrócił do Galilei, gdzie znajduje powszechny rozgłos przez czynione cuda i głoszoną Dobrą Nowinę57. Niemożliwym jest przepowiadanie Bożego Słowa bez pomocy Ducha Świętego i nic też dziwnego, że Łukasz chcąc potwierdzić spełnienie się prorockich zapowiedzi, i głoszenie Bożego Słowa powołuje się na tekst proroka Izajasza: Duch Pański spoczywa na Mnie, ponieważ Mnie namaścił i posłał Mnie, abym ubogim niósł dobrą nowinę58. Po chrzcie w Jordanie i po pobycie na pustyni Jezus rozpoczyna ewangelizację ubogich. Łukasz połączył ewangelizację z namaszczeniem Duchem Świętym. Słowo Mesjasza posiada moc zbawczą. Źródłem mocy ewangelizacji Jezusa był Duch Święty, którego już po wniebowstąpieniu przekazał apostołom dla skuteczności prowadzonej misji przepowiadania59 apostołowie dopiero po Pięćdziesiątnicy poszli w świat głosić Dobrą Nowinę. Jezus mocą swego słowa wyrzucał złe duchy60, uzdrawiał chorych61, modlił się w Duchu i wysławiał Ojca62. Jezus w całym swoim życiu realizuje wszystkie prorockie zapowiedzi o Mesjaszu napełnionym Duchem Pańskim, wielbiąc Ojca, głosząc zbawcze czyny i przybliżając tajemnice Bożego Królestwa. „Duch niejako popycha Jezusa do rozpoczęcia posłannictwa Tego, który ma wprowadzić ekonomię zbawienia, a ściślej - program Cierpiącego Sługi”63.

Duch Święty ma duży wpływ na Jezusa zwłaszcza w jego początkowym okresie publicznej działalności, ale nie można jej przemilczeć także w późniejszym okresie, a zwłaszcza podczas misterium zbawczego, które dokonywało się na krzyżu i w czasie zmartwychwstania.

3. 4 Obietnice Ducha i jego udzielanie

Jezus tuż przed swoim wniebowstąpieniem po wielu doświadczeniach Ducha Świętego w czasie ziemskiego posłannictwa zobowiązuje apostołów do dawania świadectwa. Z tym zobowiązaniem łączy się obietnica daru Ducha: Oto ja ześle na was obietnicę mojego Ojca64. Wprawdzie w tym wersecie nie ma wymienionego Ducha Świętego, ale taka interpretacja nasuwa się w kontekście zapisów Dziejów Apostolskich, mówiących o oczekiwaniu obietnicy Ojca65 i o zstąpieniu Ducha Świętego66. W Łukaszowych zapisach67dostrzegamy wspólną terminologię, frazologię, ten sam język oraz teologię Łukasza68. W obydwu fragmentach Duch Święty nazwany jest obietnicą Ojca i mocą - δυναμις. Ta moc będzie zobowiązaniem do bycia świadkami - μαρτυρες. Te obietnice znajdują realizację w dniu Pięćdziesiątnicy69 i od tego czasu Duch Święty jest mocą świadectwa i siłą napędową nowego Ludu Bożego. Po wydarzeniu Pięćdziesiątnicy Piotr uzbrojony mocą z wysoka daje właściwą interpretacje wydarzeń zbawczych, łącznie z potwierdzeniem posłania Kościołowi Ducha Świętego przez uwielbionego Jezusa70.

Natomiast Jan Ewangelista przedstawia Jezusa, który podczas ostatniej wieczerzy, wygłaszając mowę pożegnalną, w wieczerniku zapowiada Ducha Prawdy71, Ducha Parakleta72, a  po Zmartwychwstaniu zwraca się do uczniów słowami: Przyjmijcie Ducha Świętego73.

3. 5 Znaczenie Zesłania Ducha Świętego

Realizacja zapowiedzi starotestamentalnych o wylaniu Ducha, znajduje urzeczywistnienie w dzień Pięćdziesiątnicy74. Zgromadzeni w wieczerniku uczniowie doświadczyli oczekiwanego w ostatnich dniach wylania Ducha75.

Otrzymanie Ducha Świętego przez apostołów w Dzień Piećdziesiątnicy, zwanym także Świętem Tygodni, ma ważne znaczenie teologiczne. Dzień Pięćdziesiątnicy był pięćdziesiątym dniem po ofiarowaniu pierwszego snopa ze zbiorów. Było to u Żydów święto pierwszych zbiorów76, a przypadało ono w siedem tygodni po święcie Paschy, czyli w pięćdziesiątym dniu. Paschą rozpoczynały się żniwa, a na Pięćdziesiątnicę przynoszono do świątyni dwa chleby kwaszone z nowego zboża na podziękowanie Bogu za pomyślne zbiory. Pięćdziesiątnica z czasem stała się uroczystością odnowienia przymierza synajskiego77. Łukasz nawiązał do tego wydarzenia pisząc o gwałtownym wietrze i szumie, co było przypomnieniem synajskiej teofanii. Łukasz pisząc, że w dzień Pięćdziesiątnicy znajdowali się wszyscy ομου razem na tym samym miejscu 78 i wszyscy trwali jednomyślnie (ομοθυμαδον) na modlitwie razem z niewiastami, Maryją, Matką Jezusa, i braćmi Jego79 chciał zapewne nawiązać do jednomyślnej odpowiedzi ludu po zawarciu synajskiego przymierza: wtedy cały lud jednogłośnie powiedział: Uczynimy wszystko. Co Jahwe nakazał80. W wydarzeniu Pięćdziesiątnicy mamy także nawiązanie do znaków znad Jordanu objawiających Ducha Świętego. W wieczerniku dał się słyszeć szum: jakby uderzenie gwałtownego wiatru - πνοης81. Użyty tu termin πνοη ma z nazwą πνευμα wspólny źródłosłów πνειν - tchnąć, dąć, wiać. Łatwo więc kojarzy się z tchnieniem wiatru, który powoli dawał kres potopowi82, a więc był zwiastunem nowego życia. Potem przed Izraelitami uchodzącymi śpiesznie z Egiptu przez Morze Czerwone Jahwe cofnął wody gwałtownym wiatrem wschodnim... i wody rozstąpiły się 83. Ezechiel w symbolicznej wizji ożywienia wysłych kości otrzymuje rozkaz prorokowania do tchnienia po to, by zmarli ożyli84. Izraelici potrafili dość dobrze odczytywać znaki przyrody, ze szczególnym dostrzeganiem życiodajnej mocy wiatru.

W opisie Dnia Pięćdziesiątnicy czytamy również o pojawieniu się języków jakby z ognia. W  języku biblijnym, termin „język” wyraża kształt zjawiska świetlnego oraz skutek płomiennego przepowiadania apostołów. Łukasz pisząc o językach chce zapewne nawiązać do opisu wieży Babel85 w greckim tłumaczeniu LXX. Porównując po jednym wersecie z Księgi Rodzaju86i Księgi Dziejów Apostolskich87, dostrzegamy aż siedem wspólnych terminów88. Mamy tutaj tzw. paralelizm antytetyczny. Pięćdziesiątnica zapoczątkowała czas jednoczenia narodów, które poróżniły się pod wieżą Babel. Tak jak dostrzegalnym zjawiskiem były języki jakby z ognia, tak zauważalną będzie jedność wspólnoty Kościoła, którą już można było dostrzec podczas modlitwy w wieczerniku. Działanie Ducha Świętego jawnie się ukazuje w głoszeniu nauki przez Apostołów89.

Wszyscy zostali napełnieni Duchem Świętym90jest bezpośrednim skutkiem tego, że na każdym z nich spoczął91 [jeden]. Widzimy uwypuklone równoległe działanie Ducha na całość i na poszczególnych ludzi. „Słowo „spoczął” (εκαθσεν) - na podstawie analogii do podobnych określeń92 - implikuje trwałe wzięcie na własność każdego z Apostołów przez zesłanego Ducha Świętego”93.

Spełnienie obietnic starotestamentalnych o wylaniu Ducha zostało potwierdzone zaraz po wydarzeniu Pięćdziesiątnicy przez Apostoła Piotra, w jego pierwszym przemówieniu, w którym zaznacza, że spełnia się proroctwo Joela, które cytuje94.

Realna obecność Ducha Świętego w życiu Apostołów została już wcześniej poświadczona przez Jana, który przekazuje w dniu zmartwychwstania zgromadzonym w wieczerniku zobowiązujące słowa: tchnął na nich i powiedział: Weźmijcie Ducha Świętego95.

Wszelkie zjawiska i doświadczenia wieczernika, każą uznać w cudzie Pięćdziesiątnicy twórcze, ożywiające wkroczenie Ducha jako Mocy Bożej w dzieje dopiero co ukształtowanego Kościoła.

W dniu Zesłania Ducha Świętego zrodziła się nowa wspólnota, Nowy Izrael, który w Nowym Przymierzu będzie się rządził zapowiedzianym przez proroków nowym sercem, nowym Duchem, gdyż Prawo będzie miał już zapisane w głębi jestestwa 96.

Wydarzenie wieczernika kończy długi okres oczekiwania na Ducha Świętego i początkuje czas aktywnego życia i działania Kościoła.

Bierzmowanie winno być dla chrześcijan szczególnym doświadczeniem wieczernika Pięćdziesiątnicy, z przyjęciem darów Ducha Świętego. Zanim to nastąpi, kandydaci winni szczególnie przeżywać i odkrywać moc Ducha Świętego, którego przyjęli, a także przyjmują przystępując do sakramentów świętych.

4 Przyjmując sakramenty otrzymujemy Ducha Świętego

4.1 Chrzest święty

Jezus był mocno przekonany, że Jego chrzest jest rozstrzygającym wydarzeniem w historii, był świadomy, że musi go przyjąć i niecierpliwie go oczekiwał97. Przyszedłem rzucić ogień na ziemię i jakże bardzo pragnę, żeby on już zapłonął. Chrzest mam przyjąć i jakiej doznaję udręki, aż się to stanie98.

Chrzest Jezusa jest zapowiedzią Jego własnej śmierci i zmartwychwstania – uśmiercenia starego życia i powstanie do nowego życia – do życia w pełni Ducha. W ten sposób chrzest Jezusa zapowiada nasz chrzest. Czyż nie wiadomo wam, że my wszyscy, którzyśmy otrzymali chrzest zanurzający w Chrystusa Jezusa, zostaliśmy zanurzeni w Jego śmierć? Zatem przez chrzest zanurzający nas w śmierć zostaliśmy razem z Nim pogrzebani po to, abyśmy i my wkroczyli w nowe życie – jak Chrystus powstał z martwych dzięki chwale Ojca99.

Na chrzcie wierni umierają grzechowi i zmartwychwstają z Chrystusem, zostają obmyci z grzechów i następuje radykalna przemiana ochrzczonych100. Pierwsze dary Ducha mają wyraźną dynamikę docelową – zmierzają do pełni następstw Odkupienia. Ta pełnia ujawni się w całej wyrazistości w czasie ostatecznej paruzji, w dniu powszechnego zmartwychwstania.

Przemiana, zapowiedziana w chrzcie Jezusa i dokonana w Jego śmierci i zmartwychwstaniu, staje się prawdziwie naszym udziałem w sakramencie chrztu. W nim umiera nasza stara natura, ukrzyżowana razem z Chrystusem; umiera na krzyżu. Jego grób staje się naszym grobem. Powstajemy do nowego życia i stajemy się uczestnikami zmartwychwstania Jezusa. W Chrystusie stajemy się nowym stworzeniem i otrzymujemy pełnię życia w Duchu Świętym.

Dzięki łasce i wierze w chwili chrztu zostajemy napełnieni mocą Ducha Świętego. Ci, którzy próbują żyć według Ducha, odkrywają w sobie zdolność odwracania się od grzechów, które dręczyły ich nieraz wiele lat. Zaczynają kochać ludzi, których przedtem nie znosili. Przestają im ciążyć dawne grzechy i poczucie winy, a w ich sercach zaczyna panować pokój płynący ze świadomości przebaczenia, które Jezus wyjednał im na krzyżu. Bóg pragnie, wierzący każdego dnia zwracali się do Ducha Świętego i otwierali się na Jego przyjęcie. To Duch Święty umacnia i oświeca i rozeznawaniu tego, co zostało zasiane w sercach w czasie chrztu świętego.

Przyjmując chrzest, człowiek się narodził na nowo z wody i z Ducha Świętego101. Duch jest Tym, który nas ożywia, podobnie jak ożywia Kościół, będąc Jego duszą. Nowe życie w Duchu Świętym – niosące ze sobą zwycięstwo nad grzechem – wzrasta w nas stopniowo, jednocząc nas z Bogiem, który jest w niebie. Duch Święty jest niewyczerpanym „źródłem wody wytryskającej ku życiu wiecznemu102. Mimo, że Duch rozdziela różne dary wśród ludu Bożego, wszystkie one są przeznaczone dla przysposobienia świętych do wykonywania posługi, celem budowania Ciała Chrystusowego103. Wszyscy stają się członkami Ciała Chrystusa, a dary, które otrzymują wyznawcy Chrystusa indywidualnie służą dobru całego Kościoła.

W chrzcie umiera człowiek i powstaje martwych razem z Chrystusem. Dzięki sakramentowi chrztu nie musi chrześcijanin dłużej żyć pod prawem dziedzictwa grzechu Adama. Może żyć nowym życiem, otrzymanym w dziedzictwie od zmartwychwstałego Jezusa. Chrzest wszczepia człowieka w społeczność Kościoła104; zanurza go w śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa105; otwiera drogę do Eucharystii106; udziela Ducha Świętego107; i daje udział w życiu wiecznym108. Duch Święty uświęca człowieka, dając mu nowe życie i czyniąc go swoim mieszkaniem109. Na zewnątrz wszystko pozostaje tak samo, ale wewnątrz zaczyna się nowe istnienie w Duchu Świętym110. Kolejne rocznice chrztu świętego są doskonałą okazją do uświadamiania sobie przyjętych darów i zobowiązań wynikających z przyjęcia tego sakramentu.

4. 2 Eucharystię

Wyjątkowym miejscem przyjęcia i doświadczenia Ducha Świętego jest Eucharystia, w czasie której dokonuje się uobecnienie bezkrwawej ofiary Chrystusa za zbawienie świata.

W Liście do Hebrajczyków, czytamy, że Jezus : Przez Ducha wiecznego, złożył Bogu samego siebie jako ofiarę nieskalaną111, a zatem posiadając pełnię Ducha Świętego, składa doskonałą ofiarę przez Niego i przekazuje Go innym. Widzimy zatem, że dynamizm Ducha wiecznego okazał się na dwa sposoby ściśle połączony. Duch Święty dał moc Jezusowi ku doskonałemu przylgnięciu do woli Ojca112 i do solidarności całkowitej z ludźmi113; jedno i  drugie było aż do śmierci. W tej podwójnej perspektywie łatwo rozpoznać jest dwa wymiary miłości ewangelicznej: miłość Boga, miłość ludzi. Także możemy wywnioskować, że Jezus był kapłanem skutecznym, odpowiednim, ponieważ był wypełniony mocą Bożej miłości, bez najmniejszego cienia egoizmu. Ogień Boży, który przemienił ofiarę Jezusa w ofiarę miłą Bogu był ogniem miłości, ogniem Ducha. Mówi o tym jeszcze wyraźniej Paweł w Liście do Efezjan: Chrystus was umiłował i samego siebie wydał za nas w ofierze i dani na wdzięczną wonność Bogu 114. Ta interpretacja pomaga nam zrozumieć relację pomiędzy Duchem wiecznym i Nowym Przymierzem. Inspirując przylgnięcie do Boga i jedność z ludźmi Duch Święty wznieca ofiarę, która ustanawia więź, kontakt.

Czytając opis śmierci Jezusa w Ewangelii Jana, znajdujemy zapis: και κλινας την κεαλην παρεδωκεν το πνευμα -I skłonił głowę i oddał ducha115, należy wnioskować, że w chwili konania, zawierając Nowe Przymierze Jezus przekazuje Ducha, gdyż παρεδωκεν nie oznacza w języku greckim biblijnym i pozabiblijnym śmierci, umierania, lecz znaczy „przekazywać, podarować, obdarzyć”116 Świadectwem wzywania i skutecznej mocy Ducha Świętego jest modlitwa epiklezy: „uświęć zatem te dary laską Ducha Twojego, aby stały się Ciałem i Krwią naszego pana Jezusa Chrystusa”. Celebrans prosi o uświęcenie darów i Duch Święty sprawia, że w Eucharystii słowa Zbawiciela stają się skuteczne; że nie są tylko opisem wydarzenia Ostatniej Wieczerzy, lecz rzeczywiście dokonuje się przez nie uobecnienie ofiary Chrystusa złożonej przez Ducha wiecznego. Ewangelia Jana ogłasza, że spożywania Ciała Chrystusa daje życie i jest nieodzownym warunkiem tego daru117, a jednocześnie nie mówi, że to Duch daje życie118. Duch czynny jest w spożywaniu chleba życia, czyli Ciała Chrystusowego, ponieważ Chrystus uwielbiony, którego spożywa się w Eucharystii do Chrystus wypełniony Duchem, dającym życie również w swym uwielbionym człowieczeństwie. Dlatego też w Eucharystii jednoczy nas nie tylko ze swoją osobą, ale także z Duchem, którego posiada w całej pełni, daje nam jednocześnie samego siebie i Ducha, któremu zawdzięczamy dar życia. Związek Eucharystii z Duchem Świętym ujawnia się w pełni tylko wśród ludzi żyjących żywą wiarą i miłością Boga i bliźniego. Dzięki Duchowi Świętemu Pan dosięga ludzi i w Chrystusie łamie ze swoimi chleb nowego życia. Chleb i wino Eucharystii są duchowymi darami, udzielającymi rzeczywiście Ducha Świętego119. Duch, który w Eucharystii aktualizuje obecność uwielbionego Chrystusa stającego się darem dla człowieka, udziela szczególnej zdolności do miłowania bliźniego.

Dla każdego kandydata do bierzmowania nieocenioną szansą dla doświadczenia łaski Ducha Świętego jest udział w Eucharystii, zwłaszcza niedzielnej z bogatą liturgią. Dzięki uobecniającej ofierze dochodzi do zacieśnienia więzi (przymierza) między chrześcijaninem a Chrystusem. Duch Święty jednoczy wiernych z Chrystusem działaniu w Komunii120.

4.3 Sakrament Pojednania

Bierzmowani otrzymują szczególne zadanie przejęcia apostolskiej odpowiedzialności za Kościół zarówno powszechny jak i wspólnoty parafialnej, a także do służby innym w ramach misyjnego planu Boga. W przygotowaniu do przyjęcia sakramentu bierzmowania młodzi winni szczególnie doceniać wartość sakramentu pojednania. Uwielbiony Jezus po swoim zmartwychwstaniu udziela swego Ducha dla dzieła odnowy i przekazuje Go Apostołom dla dobrego wypełnienia ważnych apostolskich zadań. To „przekazanie Ducha poprzez tchnienie przypomina ożywienie człowieka Boskim tchnieniem Rdz 2,7. Wielkanocne udzielenie Ducha stanowi nowe stworzenie. Przemieni w nowych ludzi przez Ducha będą zdolni głosić orędzie Jezusa i przekazywać nowe życie światu, nie z własnej mocy, ale mocą ożywiającego Ducha”121. Do tego zadania Apostołowie otrzymują także moc odpuszczania grzechów: Weźmijcie Ducha Świętego. Komu odpuścicie grzechy, będą im odpuszczone, a komu zatrzymacie, będą zatrzymane122.

W posłuszeństwie i uległości wobec łaski Ducha Świętego leży tajemnica uświęcenia i szybkiego postępu w świętości. W formule rozgrzeszenia spowiednik ogłasza, że Bóg zesłał Ducha Świętego na odpuszczenie grzechów, a więc odpuszczanie grzechów dokonuje się za sprawą Ducha Świętego. Apostołowie i ich następcy – biskupi, a także kapłani udzielają rozgrzeszenia dzięki Duchowi Świętemu, a raczej Duch Święty powoduje pojednanie penitenta z Bogiem i drugim człowiekiem. Kandydat do bierzmowania nie może otrzymać pełni darów Ducha Świętego bez częstego przystępowania do sakramentu pokuty, który sprawia wewnętrzną odnowę i dysponuje do przyjmowania kolejnych darów nieba.

Zaraz po poleceniu przyjęcia Ducha Świętego na odpuszczenie grzechów Zmartwychwstały Pan spotyka się pobożność „Niewiernym Tomaszem”, który symbolizuje wszystkie wątpliwości uczniów. Wielu kandydatów do bierzmowania może utożsamiać się z „Niewiernym Tomaszem”. Niejednokrotnie nawet i słuszne wątpliwości ustępują po spotkaniu ze Zmartwychwstałym. Jeśli mamy doprowadzić kandydata do pełni wiary, winniśmy ciągle mobilizować go spotkań z Chrystusem, zwłaszcza przez przystępowanie do sakramentu pokuty i doświadczenie mocy Ducha Świętego.

Chrystus Pan, każdego dnia puka do serc ludzi wierzących, by opowiadać o prawdzie, która wyzwala – o tym, że wszyscy Go potrzebujemy, że On wszystkich miłuje i przynosi w darze swe miłosierdzie. Ludziom wierzącym czasem trudno się pogodzić z własną grzesznością, ale Biblia zapewnia nas, że Jezus – który znał wszystkie grzechy – nie wstydził się nazywać nas swymi braćmi i siostrami123.

Przemieniająca moc nawrócenia nie bierze się z samego uznania prawdy o swoim grzechu i o Bożym przebaczeniu, ale z działania Ducha Świętego, który umieszcza te prawdy w naszym wnętrzu. Poznawszy, czym jest wolność będąca owocem nawrócenia.

Duch Święty nie przychodzi, aby człowieka potępić czy oskarżyć, ale by skłonić do skruchy i pokuty. Przynosi pociechę ukazując ludzką głęboką tęsknotę za miłością, która może zaspokoić tylko Jezus. Przychodzi, aby dodać otuchę, szczególnie wtedy, kiedy w sercach młodych ludzi panują ciemności. Jak Natan przyszedł, aby upomnieć Dawida, ale jednocześnie zapewnić go o Bożym miłosierdziu124, tak Duch Święty przychodzi, aby przekonać nas o grzechu i jednocześnie wierzących od niego uwolnić pobożność obdarzyć pokojem. Postawa dyspozycyjności na tchnie Ducha Świętego sprawia odkrycie siebie w prawdzie i prowadzi do uznanie winy przed Bogiem w sakramencie pojednania, a także podążanie w przyszłość za natchnieniem Ducha Świętego.

Kandydaci do bierzmowana winni ciągle mobilizować się do przyjmowania sakramentów świętych, aby mogli otrzymać pełnię darów Ducha Świętego w sakramencie posłania.

4.4 Bierzmowanie

Faust z Riez pisze: Po tajemnicy chrztu do czego może mi jeszcze służyć tajemnica tego, co mnie bierzmuje?... Jak się wydaje, w chrzcie nie otrzymaliśmy wszystkiego, skoro potrzebujemy nowego daru. Lecz tak nie jest moi drodzy, wysłuchajcie mnie. Regulamin wojskowy mówi, że kiedy dowódca otrzymuje nowego rekruta, nie wystarcza przyłożenie przez niego żołnierzowi pieczęci. Konieczną rzeczą jest wyposażenie go w odpowiednią broń, żeby mógł walczyć. Tak samo, w przypadku ochrzczonego, bierzmowanie jest jak gdyby przekazaniem mu broni… W chrzcie stajemy się odrodzeni do nowego życia, po chrzcie zostajemy wzmocnieni125.

Bierzmowanie jest otrzymaniem w darze Ducha Świętego, ale w sposób specjalny, szczególny, dopełniający i wieńczący dzieło Boże zawarte w chrzcie. Jest to „łaska Pięćdziesiątnicy”, a więc jakieś bardzo oficjalne i uroczyste: „zesłanie Ducha Świętego”, który doprowadza do dojrzałości to, czego dokonał już raz na zawsze nikogo chrzcielnym źródle126 W Dziejach Apostolskich czytamy: Na nikogo z nich bowiem jeszcze nie zstąpił (Duch Święty), ale ochrzczeni byli tylko w imię Pana Jezusa. Wtedy wkładali na nich ręce i otrzymywali Ducha Świętego127. Za sprawą modlitwy i wkładania rąk ochrzczeni otrzymywali Ducha Świętego. Tekst jednoznacznie mówi o odrębnym od chrztu rycie, który powoduje określone skutki specjalnej łaski, oznaczonej nazwą Ducha Świętego, w sakramencie bierzmowania128. „To wkładanie rąk w tradycji katolickiej słusznie uznaje się za początek sakramentu bierzmowania, który w pewien sposób przedłuża w Kościele łaskę Pięćdziesiątnicy”129. Dzieje Apostolskie, a także List do Hebrajczyków, do których odwołuje się Katechizm Kościoła Katolickiego, wyraźnie odróżniają między chrztem z wody a nałożeniem rąk, a także wymienia skutki sakramentu bierzmowania, którą jest „pełne wylanie Ducha Świętego, jakie niegdyś stało się udziałem Apostołów w Dniu Pięćdziesiątnicy”130. Dalej Katechizm wyjaśnia, że „Bierzmowanie przynosi wzrost pogłębienia łaski chrzcielnej: zakorzenia nas głębiej w Bożym synostwie, tak że możemy mówić <Abba, Ojcze>131; ściślej jednoczy nas z Chrystusem; pomnaża w nas dary Ducha Świętego; udoskonala naszą więź z Kościołem; udziela nam, jako prawdziwym świadkom Chrystusa, specjalnej mocy Ducha Świętego do szerzenia i obrony wiary słowem i czynem, do mężnego wyznawania imienia Chrystusa oraz do tego, by nigdy nie wstydzić się Krzyża”. Sakrament ten sprawia, że „bierzmowany otrzymuje moc publicznego wyznawania wiary w Chrystusa, jakby na zasadzie obowiązku”132.

Duch Święty przyjmującym chrzest zasadniczo udziela się dla naszego własnego zbawienia, natomiast podczas bierzmowania uzdalnia do świadectwa pobożność do służby innym pobożność ramach misyjnego planu Boga.

Kto może przyjąć sakrament bierzmowania Katechizm odpowiada: „każdy ochrzczony, jeszcze nie bierzmowany, może i powinien otrzymać sakrament bierzmowania…, w odpowiednim czasie”133 i dodaje w „wieku rozeznania”134.

Odpowiedni czas i wiek rozeznania winien być poprzedzony sporym wysiłkiem duchowym zarówno katechetów jak i samych kandydatów do bierzmowania. Ochrzczeni, przystępujący do sakramentu pokuty, a także uczestniczący w Eucharystii zawszę mogą powtarzać za świętym Pawłem: My już posiadamy pierwsze dary Ducha135 i ze zrozumieniem przyjmować napomnienie Pawła: nie zasmucajcie Bożego Ducha Świętego136, a także w postawie modlitwy oczekiwać na umocnienie siedmiorakimi Darami.

5. Czas przygotowania do bierzmowania wielką szansą i wielkim zadaniem

Wysiłki formacyjne w doprowadzenie kandydata do bierzmowania winny zmierzać do autentycznego i głębszego zjednoczenia z Chrystusem, do większej zażyłości z Duchem Świętym, Jego działaniem, darami z natchnieniami. Stanie się to możliwym dzięki solidnemu poznawaniu prawdy o Duchu Świętym, a także przez otwieranie serc kandydatów na dary Ducha Świętego przez przyjmowanie sakramentów świętych. Świadomość My już posiadamy pierwsze dary Ducha, winna być obecna przez cały czas formacyjnych spotkań modlitewnych i katechetycznych, aby młodzi odpowiednio dysponowani przyjęli pełnię siedmiorakich darów Ducha Świętego. Umocnieni darami Ducha Świętego bierzmowani będą mogli bardziej świadomie podjąć apostolską misję życia chrześcijańskiego i stania się bardziej odpowiedzialnymi za Kościół powszechny, ale także i przede wszystkim za Kościół parafialny. Permanentna i zaangażowana obustronna praca formacyjna sprawi, że katecheci nie będą przeżywać rozgoryczenia: nieceśmy nie ułowili, a chrześcijaństwo bierzmowanych będzie radosnym i odpowiedzialnym

1 Rz 8,23.

2 Por. J. Ziółkowski, Kryzys wartości, Com III (1983), s. 33n.

3 Por. S. Bajer, Jetzt wehrt sich einer gegen das “Verschleudern” der Gnadengaben Gottes,Die Tagespost” nr 60, z dnia 19.05.2001, s. 5.

4 Por. Ch. Schönborn, Der Anspruch der Sakramente, “Christ in der Gegenwart” 25 (24.0.2001), s. 210

5 W tekstach proroków wcześniejszych i późniejszych termin rua występuje aż 201 razy. Por C. Westermann, ρ, Geist, THAT, 727-728.

6 Iz 11,1-2.

7 Por. H. P. Müller, μκη, TWAT II, 920-944.

8 1 Krl 3,28; 5,9.

9 Por.. Krl 3,9.16-28.

10 Por. Rdz 41, 38.

11 Por. Rdz 40- 41,43.

12 Por. L. Stachowiak, Księga Izajasza I, 1-39. Wstęp - przekład z oryginału - komentarz, Poznań 1996, s. 258.

13 Np. Wj 31,3; 36, 1; Krl 14, 14, 29; Hi 38,36; Prz 4,5. 17,16 itd.

14 Por. J. Homerski, Duch w pismach, dz. cyt., s. 33-34.

15 Por. H. Kosmala, ρβ, TWAT I, 912-913; (901-919).

16 Męstwo jest przede wszystkim przymiotem Bożym wysławianym w Psalmach (Ps 65, 7; 89, 14; 145, 11), natomiast u proroków przejawia się w sądzie Boga (Iz 33, 13; Jr 16, 21). Por. L. Stachowiak, Księga Izajasza, dz. cyt., s. 258-259.

17 Oz 2,22; 4,1-6,6.

18 Por. Jr 22,16.

19 Por. Pwt 1,7; Koh 1,11; Jb 28,28;Ps 111, 10; Prz 9,10.

20 Por. Prz 1,7.

21 Por. Rdz 22,12.

22 Por. Prz 16,6; Ps 34,12

23 Por. 2 Sm 23,3.

24 Deutero - Izajasz w pierwszej pieśni o Słudze Jahwe (Iz 42, 1-3) zapowiada wylanie na Niego Ducha, który pomoże wypełnić Słudze trudną misję.

25 Por. A. Paciorek, Biblia dla każdego i na każdy dzień, Poznań 1995, s. 453.

26 Por. Iz 7,14.

27 Por. Łk1,35.

28 Por. Mt 1,18.

29 A. Jankowski, Duch Święty w Nowym Testamencie. Zarys pneumatologii Nowego Testamentu, Tyniec – Kraków 1998, s. 34.

30 Łk1,35.

31 Por. Wj 40,34.

32 J. Kudasiewicz, Życie ukryte i działalność Jezusa Chrystusa, w: Jezus Chrystus, Lublin 1988, s. 111. (100-111), por. także A. George, Jésus Fils de Dieu dans l’évangile selon saint. Luc, RB 72 (1965), s. 190n.,

33 Por. J 1,17.

34 Por. Iz 11,1-2.

35 Por. Łk 4,1; J 3,34.

36 Nowy Testament zastosował do Jezusa teksty starotestamentalne mówiące o namaszczeniu króla - kapłana: Ps 2,2; 110,1.

37 Por. K. H. Schelkle, Dzieciństwo Jezusa. w: Biblia dzisiaj, Kraków 1969, s. 252n.

38 Por. Łk 1,35.

39 Por. . K. H. Schelkle, Dzieciństwo Jezusa , dz. cyt., s. 128.

40 Por. Łk 1,42.

41 Por. Mt 3,13-17; Mk 1,9-11; Łk 3,12- 27; J 1,29-34.

42 Por. Iz 63,19.

43 Por. Iz 64,2.

44 Ez 1,1.

45

46 Mk 1,1

47 Mk 1,10, por. Mt 3,16; J, 1,32.

48 Łk 3,22.

49 Por. Rdz 8,9-11.

50 Por. A. Jankowski, Duch Święty, dz. cyt. s, 37.

51 Mk 1,11.

52 Ez 1,28.

53 Iz 42,1.

54 Por. Iz 11,2; 61,1.

55 Por. PsSal 17, 42; HenEt 49, 3n; TestLewi 18, 7; TestJud 24, 2.

56 Por. Mk 1,12-13; Mt 4,1-11; Łk 4,1-13.

57 Por. A. Jankowski, Duch Święty, dz. cyt. 39.

58 Łk 4,18n.

59 Por. Dz 2, 1- 33).

60 Por. Mt 12, 28; Łk 4,36.

61 Por. Łk 4,39.

62 Por. Łk 10,21.

63 Tenże, Duch Dokonawca, Katowice, 1983, s. 31.

64 Łk 24,49.

65 Por. Dz 1,4.

66 Por. 1,8.

67 Por. Łk 24, 47-49; Dz 1, 4-8.

68 J. Kudasiewicz, Duch Święty mocą świadectwa. Studium z pneumatologii św. Łukasza (Łk 24,48-49; Dz 1,8), w: Duch, który jednoczy, Lublin 1998, s. 41-42.

69 Por. Dz 2,1-13.

70 Por.Dz 2,32-41.

71 Por. J 15,26.

72 Por. J, 16,7.

73 J 20,22.

74 Por. Dz 2,1-13.

75 Por. J. Kocoń, Czas Ducha Świętego w ambiwalencji Jego eschatologicznego wypełnienia według Dziejów Apostolskich, Kraków 1998, s. 54-58.

76 Por. Wj 23,16; 34,22; Kpł 23,15n. 21; Lb 28,26-31; Pwt 16,9-12.

77 Por. Wj 19,16-19.

78 Dz 2,1.

79 Dz 1,14.

80 Wj 19,8.

81 Por. Dz 2,2.

82 Por. Rdz 8,1

83 Wj 14,21.

84 Por. Ez 37,9.

85 Por. Rdz 11,1-9.

86 Por. Rdz 11,7 i Dz 2,6.

87 Por. Dz 2,6.

88 Por. J. Kudasiewicz, Odkrywanie, s. 229-230.

89 Por. G.C. Bottini, Lo Spirito Santo negli Atti degli Apostoli, w: Gli Atti degli Apostoli. Lettura esegetico – esistenziale, red. R. Corona, L’Aquila 1990, s. 116.

90 Dz 2,4.

91 Dz 2,3

92 Por. Mt 3,16 par.; J 1,32n.

93 J. Dupont, Études sur les Actes des Apôtres (Lectio divina 45), Paris 1967, s. 488.

94 Por. Dz 2, 14-36.

95 Por. J, 20,22. W opisie tym możemy zauważyć jedność treści przekazu Jana z relacją św. Łukasza, chociaż opracowaną inaczej redakcyjnie, iż zmartwychwstały Chrystus rzeczywiście dał swoim uczniom Ducha. Tę treściową identyczność relacji św. Łukasza i św. Jana, mimo istniejących różnic redakcyjnych, uzasadnił A. M. Chevallier Souffle de Dieu. Le Saint - Esprit dans le NT, Paris 1978, s. 173 - 174.

96 Por. Ez 36,26n; Jr 31,33. Por. także: M. Gołębiowski, „Nowy człowiek” według Jeremiasza i Ezechiela, w: Miłość jest z Boga. Wokół zagadnień biblijno - moralnych. Studium ofiarowane ks. prof. dr. hab. Janowi Łachowi z okazji 70. rocznicy urodzin, Warszawa 1997, s. 129 - 137.

97 Por. Mk 10,38-39.

98 Łk 12, 49-50.

99 Rz 6,3-4.

100 Por. Rz 6,3-10; Ef 2,5n; Kol 2,12n oraz R. Schackenburg, Das Helilsgeschehen bei der taufe nach dem Apostel Paulus, München 1950, s. 152, 162.

101 J 3,5.

102 J 4,14.

103 Ef 4, 12.

104 Dz 2,41.

105 Rz 6,1-14.

106 1 Kor 10.

107 J 7,37-39; Dz 2,38.

108 Mk 16,16.

109 Por. B. Nadolski, Duch Święty, II. Kult, w: Encyklopedia katolicka, t. IV, 289.

110 Por. W. Świerzawski, Idźcie i nauczajcie udzielając chrztu. Sakrament chrztu, wyd. 2, Wrocław 1984, s. 85.

111 Hbr 9,14.

112 Por. Hbr5,8; 10,4-10.

113 Por. Hbr 2,17; 4,15.

114 Ef 5,2.

115 J 19,30.

116 Por. J. Kudasiewicz, Odkrywanie Ducha Świętego, Kielce 1998, s. 206.

117 Por. J 6, 53-54.57-58.

118 J 6,63a.

119 Por. 1 Kor 12,13; 10,3.

120 Por. J. Kudasiewicz (red.), Sakramenty wtajemniczenia chrześcijańskiego, Warszawa 1981, s. 279

121 A. Paciorek, Pismo Święte Starego według Nowego Testamentu, według przekładzie z języków oryginalnych. Ewangelia według św. Jana, tłumaczenie, wstęp i komentarz, Lublin 2000, s. 214.

122 J 20,22-23.

123 Por. Hbr 2,10-12.

124 Por. 2 Sm 12,1-25.

125 Cyt. Za: E. Ruffini, Il battesimo nello Spirito, Turyn 1975, s.377-378.

126 Por. B. Mokrzycki, Droga chrześcijańskiego wtajemniczenia, Warszawa 1983, s. 326.

127 Dz 8,16-17.

128 Por. E. Dąbrowski, Pismo Święte Nowego Testamentu w 12 tomach, Dzieje Apostolskie, wstęp, przekład z języków oryginalnych – komentarz, t. 5, Poznań 1961, s. 293. Należy jednak zauważyć, że włożenie rąk nie jest czynnością związaną specyficznie z udzielaniem bierzmowania. Za pomocą wkładania rąk przekazywano także błogosławieństwo Boże i specjalną władzę, np. kapłańską, a także dokonywano uzdrowień. Por. K. Romaniuk, Sakramentologia biblijna, Warszawa 1994, s. 30-31.

129 KKK 1288.

130 KKK 1302.

131 Por. Rz 8,15.

132 KKK 1305.

133 KKK 1306.

134 KKK 1307.

135 Rz 8,23

136 Ef 4,30.


opr. mg/mg



 


Podziel się tym materiałem z innymi:


Kliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: wychowanie Eucharystia chrzest Duch Święty bierzmowanie katecheza formacja dary Ducha Świętego sakrament pojednania Zesłanie Ducha Świętego gimnazjum dojrzałość chrześcijańska sakrament bierzmowania konfirmacja
 
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W