Pekao
Strona główna
opoka.news opoka.photo opoka.org.pl


Jan Paweł II

Pieśń Iz 38, 10-14. 17-20 — udręki umierającego, radość uzdrowionego

Audiencja generalna, 27 lutego 2002



1. Pośród różnych pieśni występujących obok Psalmów w Liturgii Godzin znajduje się również hymn dziękczynny, zatytułowany: «Pieśń Ezechiasza, króla judzkiego, gdy popadł w chorobę, ale został z niej uzdrowiony» (Iz 38, 9). Zamieszczony jest on w jednym z rozdziałów Księgi proroka Izajasza o charakterze historyczno-narracyjnym (por. Iz 36-39), której bliższe dane — z pewnymi zmianami — nawiązują do wydarzeń opisanych w Drugiej Księdze Królewskiej (por. rozdz. 18-20).

Zgodnie z liturgią Jutrzni, wysłuchaliśmy teraz i zamieniliśmy w modlitwę dwie długie strofy wspomnianej pieśni, zawierające dwa typowe aspekty modlitw dziękczynnych: z jednej strony przypomniany jest koszmar cierpienia, od którego Pan uwolnił wiernego Mu człowieka, z drugiej zaś z radością wyśpiewuje się wdzięczność za odzyskane życie i zbawienie.

Król Ezechiasz, władca sprawiedliwy i przyjaciel proroka Izajasza, został dotknięty chorobą, którą prorok Izajasz określił jako śmiertelną (por. Iz 38, 1). «Wtedy Ezechiasz odwrócił się do ściany i modlił się do Pana. A mówił tak: 'Ach, Panie, pamiętaj o tym, proszę, że postępowałem wobec Ciebie wiernie i ze szczerym sercem, że czyniłem to, co jest dobre w Twoich oczach'. I płakał Ezechiasz bardzo rzewnie. Wówczas Pan skierował do Izajasza słowo tej treści: 'Idź i powiedz Ezechiaszowi: Tak mówi Pan, Bóg Dawida, twego praojca: Słyszałem twoją modlitwę, widziałem twoje łzy. Oto uzdrowię cię. Trzeciego dnia pójdziesz do domu Pańskiego. Oto dodam do dni twego życia piętnaście lat» (Iz 38, 2-5).

2. Wówczas w sercu króla rodzi się pieśń wdzięczności. Jak już wspomnieliśmy, nawiązuje ona głównie do przeszłości. Według dawnych przekonań Izraela, śmierć wprowadzała w podziemną krainę, po hebrajsku zwaną sheol, gdzie gasło światło, życie zanikało i stawało się niemal cieniem, zatrzymywał się czas, gasła również nadzieja, a przede wszystkim nie było już możliwości wzywania Boga i spotykania się z Nim podczas sprawowania kultu.

Dlatego Ezechiasz przypomina w pierwszym rzędzie pełne goryczy słowa, które wypowiedział w chwili, gdy jego życie zmierzało ku granicy śmierci: «Nie ujrzę już Boga na ziemi żyjących» (w. 11). Również psalmista modlił się podobnie podczas swej choroby: «Bo nikt z umarłych nie wspomni o Tobie, któż Cię wychwala w Otchłani?» (Ps 6, 6). Natomiast uwolniony od niebezpieczeństwa śmierci, Ezechiasz może stwierdzić z całą mocą i radością: «Żywy, tylko żywy Cię wysławia, tak jak ja dzisiaj» (Iz 38, 19).

3. Odczytana w świetle Paschy, Pieśń Ezechiasza nabiera w tym kontekście nowej wymowy. Już w Starym Testamencie, w Psalmach, otwierały się wielkie przestrzenie światła, kiedy modlący się człowiek wyrażał swą pewność, że «w kraju zmarłych duszy mej nie zostawisz i nie dopuścisz, bym pozostał w grobie. Ty ścieżkę życia mi ukażesz, pełnię radości przy Tobie i wieczne szczęście po Twojej prawicy» (Ps 16, 10-11); por. Ps 49 [48] oraz 73 [72]). Ze swej strony autor Księgi Mądrości już nie zawaha się stwierdzić, że nadzieja sprawiedliwych «pełna jest nieśmiertelności» (Mdr 3, 4), jest bowiem przekonany, że doświadczenie komunii z Bogiem, przeżywane podczas ziemskiej egzystencji, nie zostanie unicestwione. Po przekroczeniu progu śmierci będziemy zawsze podtrzymywani i chronieni przez odwiecznego i nieskończonego Boga — «dusze sprawiedliwych są w ręku Boga i nie dosięgnie ich męka» (Mdr 3, 1).

Przede wszystkim dzięki śmierci i zmartwychwstaniu Syna Bożego Jezusa Chrystusa w naszym śmiertelnym ciele został złożony i zaczął się rozwijać zarodek wieczności, dlatego możemy powtórzyć słowa Apostoła, mające swe źródło w Starym Testamencie: «A kiedy już to, co zniszczalne, przyodzieje się w niezniszczalność, a to, co śmiertelne, przyodzieje się w nieśmiertelność, wtedy sprawdzą się słowa, które zostały napisane: 'Zwycięstwo pochłonęło śmierć. Gdzież jest, o śmierci, twoje zwycięstwo? Gdzież jest, o śmierci, twój oścień?» (1 Kor 15, 54-55; por. Iz 25, 8; Oz 13, 14).

4. Pieśń króla Ezechiasza zachęca nas również do refleksji nad naszą kruchością właściwą stworzeniom. Obrazy, za pomocą których ukazane jest życie ludzkie, są wymowne: namiot — symbol życia koczowniczego, wskazujący, że jesteśmy zawsze pielgrzymami i gośćmi na ziemi; tkane płótno, które może pozostać niedokończone, jeżeli nić zostanie odcięta, a praca przerwana (por. Iz 38, 12). Podobne jest odczucie psalmisty: «Oto wymierzyłeś dni moje tylko na kilka piędzi, a moje życie jest nicością przed Tobą. Każdy człowiek trwa tyle, co tchnienie. Jak cień przemija człowiek, na próżno się niepokojąc» (Ps 39 [38], 6-7). Trzeba na nowo uświadomić sobie własną ograniczoność, wiedząc, że «miarą naszego życia — jak dalej stwierdza psalmista — jest lat siedemdziesiąt, osiemdziesiąt, gdy jesteśmy mocni. A większość z nich to trud i marność, bo szybko mijają, my zaś odlatujemy» (Ps 90 [89], 10).

5. W każdym bądź razie jest rzeczą słuszną żalić się przed Bogiem w czasie choroby i cierpienia, jak uczy nas tego Ezechiasz, który posługując się poetyckimi obrazami opisuje swój płacz jako kwilenie pisklęcia jaskółczego i wzdychanie gołębicy (por. Iz 38, 14). I nawet jeśli nie waha się wyznać, że Boga odbiera jako przeciwnika, niemal jako lwa kruszącego kości (por. w. 13), nie przestaje Go wzywać: «Panie, stań przy mnie, bo jestem w ucisku» (w. 14).

Pan nie pozostaje obojętny wobec łez cierpiącego i odpowiada, pociesza i ocala, choć nie zawsze drogi, które obiera, odpowiadają naszym oczekiwaniom. To właśnie wyznaje na koniec Ezechiasz, zachęcając wszystkich do nadziei, modlitwy i ufności, pewny jest bowiem, że Bóg nie opuszcza swych stworzeń: «Pan mi przychodzi z pomocą. Więc grać Mu będziemy pieśni na strunach przez wszystkie dni naszego życia w świątyni Pańskiej» (w. 20).

6. Ze średniowiecznej tradycji łacińskiej zachował się komentarz Bernarda z Clairvaux, jednego z najbardziej reprezentatywnych mistyków zachodniego monastycyzmu, do Pieśni Ezechiasza. Chodzi o trzecią mowę z Sermones de diversis, w której św. Bernard, odnosząc do życia każdego człowieka dramat, jaki przeżywał władca Judei, i samemu odnajdując się w jego doświadczeniach, pisze m.in.: «Błogosławić będę Pana w każdym czasie, to znaczy od rana do wieczora, jak nauczyłem się to czynić, a nie jak ci, którzy Cię chwalą, gdy im wyświadczasz dobro, albo ci, którzy wierzą przez jakiś czas, ale w godzinie pokusy upadają; natomiast powiem, jak święci: jeśli przyjęliśmy z ręki Boga dobro, dlaczego nie mielibyśmy też przyjąć zła? (...) W ten sposób te obydwie pory dnia będą czasem służby Bogu, ponieważ wieczorem pozostanie płacz, a nad ranem pojawi się radość. Zanurzę się w boleści wieczorem, by doświadczyć wesela nad ranem» (Scriptorium Claravallense, Sermo III, n. 6, Milano 2000, ss. 59-60).

Tak więc błaganie króla odczytane jest przez Bernarda jako wyobrażenie modlitewnej pieśni chrześcijanina, która z taką samą wytrwałością i spokojem winna rozbrzmiewać w ciemnościach nocy i próby, jak i w świetle dnia i radości.

(Słowo Jana Pawła II do Polaków opublikowaliśmy w «Kronice», n. 4/2002, s. 66.)


opr. mg/mg



 
Kliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: śmierć nawrócenie choroba trwanie czas przemijanie prośba uzdrowienie nieśmiertelność Księga Izajasza Pieśń Izajasza 38 Ezechiasz