Raport komisji „Wyjaśnienie i naprawa” z diecezji sosnowieckiej: „przez lata bagatelizowano problemy”

Raport komisji „Wyjaśnienie i naprawa” z diecezji sosnowieckiej składa się z trzech części.

Część pierwsza: zasady ogólne

Pierwsza część ma charakter ogólny, omawiając zasady funkcjonowania komisji w oparciu o normy prawa kanonicznego oraz świeckiego i obowiązujące procedury, wskazuje również na źródła, z których korzystała komisja i wykorzystaną metodologię. Już w tej części odnaleźć można ślady niefrasobliwości i braku właściwego podejścia ze strony osób odpowiedzialnych za funkcjonowanie diecezji. Czytamy tam m.in.:

Kwerenda dokumentów kościelnych przechowywanych w różnych miejscach była trudna głównie z uwagi na bałagan panujący w dokumentacji. Komisja zauważyła, że akta przechowywane są bez żadnych zasad, nie ma żadnej instrukcji kancelaryjnej, a dokumenty trafiają do poszczególnych teczek według uznania. Liczne kopie tego samego dokumentu odnajdywano w różnych, często przypadkowych miejscach. Dokumenty w teczkach personalnych księży są nieuporządkowane, nie ma w nich żadnej chronologii, poszczególne karty nie są paginowane – co oznacza, że w każdej chwili można z teczki jakiś dokument usunąć, a jego zniknięcia nikt nie zauważy.

Część druga: szczegółowa analiza 29 przypadków i zalecenia

Druga część ma charakter szczegółowej analizy 29 przypadków osób oskarżonych o nadużycia w sferze seksualnej. Część z żyjących nadal oskarżonych (12 osób) to księża inkardynowani do diecezji sosnowieckiej, kolejne 5 – to inne osoby związane z diecezją. Następne 4 przypadki to nieżyjący już oskarżeni. Wymienione 21 przypadków komisja uznała za potwierdzone. 3 kolejne sprawy uznała natomiast za niepotwierdzone. Pozostałe 5 osób było związane z diecezją sosnowiecką niebezpośrednio – to księża z innych diecezji lub zgromadzeń zakonnych, kleryk, organista oraz katecheta.

Część trzecia: wnioski i rekomendacje

Trzecia i ostatnia część przedstawia wnioski i rekomendacje o charakterze ogólnym. Komisja podkreśla, że po okresie bagatelizowania problemów podjęto już wiele działań naprawczych: „pewne działania naprawcze już się w diecezji sosnowieckiej rozpoczęły”.

Część zaleceń komisja przedstawia jako niezbędne do wdrożenia:

„W tym miejscu przedstawiamy propozycje działań naprawczych w obszarach, w których dostrzegliśmy nieprawidłowości (dotyczą one lat 1992–2023). Część z nich ma charakter bardzo konkretnych wskazówek i ich wdrożenie uważamy za konieczne”.

Pozostałe mają raczej charakter wskazówek, jak postępować w tego typu sytuacjach, aby uniknąć ich bagatelizowania, szanując prawo do dobrego imienia oskarżonego, a jednocześnie wysłuchując należycie ofiar i współpracując ze stosownymi organami.

„Inne przedkładane propozycje są sugestiami, które powinny inspirować duchownych i wiernych świeckich do podjęcia wspólnej refleksji oraz wspólnej pracy na rzecz tego, by Kościół był miejscem bezpiecznym Szczegółowe analizy przedłożonych powyżej spraw prowadzą do wniosku, że w wielu z nich dokonano niewłaściwej oceny zdarzeń, a problemy bagatelizowano. Nie dawano wiary osobom zgłaszającym przestępstwa, sprawdzenia faktów dokonywano w sposób bardzo pobieżny, usiłowano zadbać jedynie o „dobre imię” oskarżanych i przyjmowano ich wyjaśnienia. Nie dążono do ukarania sprawcy przestępstwa, lecz zaistniałe zgorszenie usiłowano naprawić „środkami duszpasterskiej troski”. W praktyce było to przeniesienie lub próba przeniesienia podejrzanego na inną placówkę – w co najmniej dwóch przedłożonych tu sprawach okazało się to brzemienne w skutki” – czytamy w raporcie Komisji.

Część wskazówek odnosi się do samego procesu sprawdzania doniesień o możliwym przestępstwie, część do właściwego traktowania osób, składających takie doniesienia, inne mają charakter prawno-kanoniczny oraz administracyjny (chodzi przede wszystkim o uporządkowanie obiegu dokumentacji i właściwe prowadzenie archiwów).

Źródło: diecezja sosnowiecka