Opoka - Portal katolicki
opoka.newsopoka.photo
Pekao


Georges Cottier OP,
Teolog Domu Papieskiego

"Dzisiaj" Boga



Pieśń chwały na cześć Trójcy Świętej. Oto odpowiedź, która rodzi się w sercu na zakończenie Wielkiego Jubileuszu.

Novo millennio ineunte zwraca uwagę przede wszystkim na wymiar uwielbienia, który jest istotnym elementem modlitwy chrześcijańskiej i naszym kontemplatywnym powołaniem. Temat ten zostanie ujęty następująco: naszym podstawowym zadaniem jest kontemplacja oblicza Chrystusa, będąca źródłem nowej misyjnej gorliwości, do której zostaliśmy wezwani.

Każda odpowiedź wiary na Boże Objawienie winna rodzić się z uwielbienia, gdyż chrześcijaństwo jest łaską, a Bóg nieustannie zaskakuje nas wielkością swoich darów: po tym, jak przemawiał wielokrotnie i na różne sposoby przez proroków, «w tych ostatecznych dniach przemówił do nas przez Syna» (Hbr 1, 1-2). Początek Listu do Hebrajczyków skłania do zastanowienia się nad chrześcijańską koncepcją czasu. «W tych dniach!» «Dwa tysiące lat historii nie umniejszyły bynajmniej aktualności owego 'dzisiaj'», w którym aniołowie ogłosili pasterzom wspaniałą wieść o narodzinach Jezusa w Betlejem (por. Łk 2, 11). Do tego dołącza się «dzisiaj», w którym Jezus ogłosił swoje posłannictwo, odnosząc do siebie proroctwo Izajasza (por. Łk 4, 21). Nam zaś, ludziom grzesznym, ofiarowano owo «dzisiaj zbawienia», które na krzyżu otworzyło bramy Królestwa Bożego dobremu łotrowi: "Zaprawdę, powiadam ci: Dziś ze Mną będziesz w raju» (Łk 23, 43).

Nasza pieśń chwały rodzi się ze świadomości owego «dzisiaj» i jego nieustannej obecności.

* * *

Jednak natychmiast pojawia się wątpliwość: jak znaleźć oparcie w owym «dzisiaj», jeśli zredukowane do najmniejszej formy, czyli do momentu, jest ono czymś ulotnym i przemijającym? Czy nie należałoby raczej przyznać racji tym rodzajom duchowości, które pociągają wielu współczesnych, ucząc, jak uciec od

złudności czasu? Odpowiedź na to pytanie znajduje się w tajemnicy Wcielenia. Bez zmieszania, ale w cudownej wymianie Boska wieczność dotknęła czasu, «dzisiaj» Boga dało naszym chwilom tę intensywność, której same by nie odnalazły. Właśnie ten boski paradoks spotkania wieczności i czasu leży u korzeni chrześcijańskiej koncepcji historii. Ponieważ "Chrześcijaństwo jest religią zanurzoną w historii», jest historią zbawienia. Bóg zechciał zawrzeć przymierze z Izraelem i przygotować narodziny Syna z łona Maryi «w pełni czasu» (por. Ga 4, 4). Pełnia czasu tłumaczy, w jakim sensie «owe dni» są dniami ostatecznymi: w swojej boskiej i ludzkiej tajemnicy Chrystus stanowi fundament i centrum historii, stanowi jej sens i ostateczny cel. Jednym z ważniejszych wyzwań naszej epoki jest potrzeba posiadania jasnej koncepcji historii i uznanie centralnego miejsca Chrystusa. Bowiem na gruncie biblijnego i chrześcijańskiego przekonania o sensowności historii rozwinęły się poglądy pozostające w sprzeczności z Objawieniem. Według nich historia znajduje cel i spełnienie w samej sobie. Choć mesjanizm typu marksistowskiego skończył się definitywnie, przetrwała idea, że historia podobna jest do drogi, która pnie się w górę, i że człowiek, wraz z postępem wiedzy i techniki, staje się budowniczym własnego — jedynie ziemskiego — zbawienia, które z konieczności obejmuje bardziej gatunek ludzki niż jednostkę. Zwolennicy przeciwnej koncepcji, jakby przerażeni czasowo-przestrzennymi rozmiarami wszechświata, są skłonni widzieć w ludzkiej egzystencji jedynie przemijający moment. Toczy się więc walka o sens ludzkiej osoby i jej przeznaczenie transcendentne. Inni wreszcie myśliciele, w obliczu horroru minionego wieku, uważają, że historia jest mieszaniną absurdu i okrucieństwa.

Sens historii nadaje rzeczywistość transcendentna. Odkrywamy go, kontemplując oblicze Chrystusa. Novo millennio ineunte podkreśla bowiem, iż rzeczywistość stanie się dla nas jaśniejsza tylko wtedy, gdy wrócimy do źródeł: kontemplując Chrystusa — który ukazany jest w Apokalipsie jako «Alfa i Omega, Pierwszy i Ostatni, Początek i Koniec» (por. Ap 22, 13) — "Wielbiliśmy zarazem Ojca i Ducha, jedyną i niepodzielną Trójcę, niewypowiedzianą tajemnicę, w której wszystko ma początek i wypełnienie».

* * *

Chrześcijańska koncepcja historii czerpie inspirację z «dzisiaj» Chrystusa, który obecny jest w wieloraki sposób w swoim Kościele: poprzez dar Ducha, Słowo, sakramenty i żywą Tradycję. Duch sprawia, że Kościół trwa mimo mijającego czasu i pozostaje przez wieki niepowtarzalnym podmiotem.

Prośbę o przebaczenie należy rozumieć w świetle communio sanctorum, która zobowiązuje do solidarności z minionymi pokoleniami. Ważnym momentem Roku Jubileuszowego była liturgia sprawowana 12 marca. Wówczas Następca Piotra przemówił w imieniu Kościoła, prosząc o przebaczenie grzechów, jakimi w czasie historii «wielu jego synów skaziło oblicze Oblubienicy Chrystusa». List apostolski Tertio millennio adveniente (n. 33) wyraźnie mówił o antyświadectwie i zgorszeniu. Trzeba zauważyć, że ten akt skruchy przyczynił się do głębszego zrozumienia tajemnicy Kościoła. Dla teologii był impulsem do refleksji nad znaczeniem relacji między świętym Kościołem i jego grzesznymi dziećmi (por. Lumen gentium, 48).

Warto najpierw wyjaśnić, że prośbę o przebaczenie musiało poprzedzić dokładne określenie jej przedmiotu przez historyków. Prosi się bowiem o przebaczenie prawdziwych win, a nie bezpodstawnych oskarżeń, wynikających z uprzedzeń lub założeń ideologicznych.

"Oczyszczenie pamięci», połączone z prośbą o przebaczenie, było inicjatywą kościelną, mającą na celu sprawiedliwe i uczciwe osądzenie — w świetle Ewangelii — tych działań z przeszłości, które były moralnie naganne.

Taki osąd oczyszcza sumienie. Jest również napomnieniem, ponieważ zwraca uwagę na zasady etyczne, które są miarą przyszłego działania.

Prośba o przebaczenie wynika z wymogów Ewangelii. Badania prowadzone przez historyków Kościoła mogą również rzucić światło na relacje panujące w społeczeństwie; takie bowiem postawy, jak uznanie błędów przeszłości, prośba o przebaczenie, udzielanie przebaczenia, powinny znaleźć swój wyraz również na płaszczyźnie politycznej. W procesie tym potwierdza się godność przysługującą wszystkim ludziom. Rośnie też dobro kulturowe.

Szczera postawa pokutna nie przeszkodziła nam oddawać chwały Panu «za wszystko, czego dokonał w kolejnych wiekach, zwłaszcza zaś w minionym stuleciu, wzbudzając w swoim Kościele wielką rzeszę świętych i męczenników». Istnieje ścisły związek między liturgią z 12 marca oraz celebracją z 7 maja, poświeconą wspomnieniu świadków wiary XX w. Należy bowiem mieć przed oczyma zarówno prośbę o przebaczenie ciężkich przypadków anty-świadectwa, jak i «cenne pamiątki świadków wiary».

W liturgii wzięli udział przedstawiciele innych Kościołów i Wspólnot kościelnych. Świadectwo, przeżywane do głębi przez uczniów Chrystusa, ma bowiem wielkie znaczenie ekumeniczne. Poprzez całkowitą wierność Chrystusowi, aż do oddania własnego życia, urzeczywistnia się żywa jedność chrześcijan. To cenne dziedzictwo jest też źródłem uwielbienia i zachętą do naśladowania.

Przywykliśmy nazywać męczennikami tych, którzy oddali życie w pierwszych wiekach chrześcijaństwa lub w dalekich krajach. Są oni natomiast obecni w naszym «dzisiaj»: świętość «okazała się rzeczywistością, która lepiej niż cokolwiek innego wyraża tajemnicę Kościoła. To wymowne orędzie, przemawiające bez słów, jest żywym objawieniem oblicza Chrystusa».

Spoglądamy zatem w nowy sposób na dzieje Kościoła. Jak mówi św. Augustyn, Kościół kroczy przez wieki «pośród prześladowań świata i pociech Bożych». Wyraźnym znakiem pielgrzymującego Kościoła był napływ pielgrzymów do Bazyliki św. Piotra, zwłaszcza w czasie spotkań dla osób należących do różnych grup społecznych. Oczywiście dzieło nawrócenia — ta najistotniejsza, wewnętrzna pielgrzymka — jest niewidoczne dla naszych oczu. Lecz dzięki tajemniczemu działaniu Boga w naszym sercu wznosi się pieśń chwały.


opr. mg/mg



 


Podziel się tym materiałem z innymi:


Kliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: historia transcendencja Kościół historiozofia sens historii oczyszczenie pamięci centrum historii immanencja Novo millennio ineunte koncepcja historii postawa pokutna
 
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W