Opoka - Portal katolicki
opoka.newsopoka.photo
Pekao


Kobieta silna płeć

ks. Andrzej Zwoliński

KOBIETA W ISLAMIE

We współczesnym, pluralistycznym świecie, jedną z największych religii jest islam, który liczy około 1,7 miliarda wyznawców. Jedną z  cech, które charakteryzują tę religię jest brak wyraźnego rozróżnienia między tym, co boskie, a  tym, co świeckie. Podobnie jest także w rozumieniu sfery małżeńskiej i rodzinnej, w tym w rozumieniu płciowości. W islamie rodzina jest instytucją boską, a małżeństwo jest jedyną formą legitymizacji związku osób przeciwnej płci122. W  islamie małżeństwo jest fundamentem rodziny, która z kolei jest fundamentem społeczeństwa. Stąd prawnicy islamscy mówią nawet o  powinności zawarcia małżeństwa, bowiem życie w  związku małżeńskim jest normą123.

Islam, jak większość wielkich religii, nie jest wyznaniem monolitycznym. Nie posiada więc jednej, zwartej i  uniwersalnej dla wszystkich wierzących doktryny. Już prorok Mahomet miał określić liczbę wszystkich przyszłych sekt i odłamów w islamie na 73. Okazuje się, że nurtów, odłamów i sekt islamu jest znacznie więcej, co dodatkowo znacznie utrudnia rozpoznanie istotnej dla tej religii nauki o kobiecości124.

Koran o kobiecie

Główną postacią islamu jest Mahomet — zniekształcona na Zachodzie forma imienia: Muhammad Ibn Abd Allah. Muhammad znaczy dosłownie „wychwalany, sławiony” (w domyśle: przez Boga). Niekiedy proroka islamu nazywa się imieniem Ahmad — to stopień wyższy przymiotnika i znaczy tyle, co „jeszcze bardziej chwalony”. W tradycji muzułmańskiej Mahomet jest uważany za wysłannika Boga (arab. rasul) oraz proroka (nabi). Istotne znaczenie dla islamu jako religii i cywilizacji ma Koran. Zawarte w nim objawienia stanowią podstawę wszystkich elementów islamu: jego praw, ustroju społecznego, politycznego i religijnego, kultury, sztuki i  nauki. W  nim także zawarte są podstawowe założenia dotyczące kształtowania życia religijnego i  relacji między bliskimi w  rodzinie. Koran także ustala miejsce kobiety w rodzinie, w religii i w świecie. Zawiera on objawienia jedynego Boga, Allaha. Poczynając od roku 610 anioł Gibril regularnie przekazywał prorokowi Mahometowi objawienia Boskie, które zostały zebrane, opracowane i ułożone po śmierci Proroka. Zawarte zostały w nim istotne elementy doktrynalne, które budzą nieustannie wątpliwości interpretacyjne. Z  tego powodu w  islamie powstała ogromna literatura interpretującą świętą księgę i jej zawartość. Zrozumiałe jest istnienie egzegezy świętych tekstów, które nie mogą być poddane modyfikacjom, bo cieszą się wyjątkowym autorytetem, uświęconym boskim pochodzeniem125.

Koran nie mówi wprost o statusie kobiety, lecz wynika on bezpośrednio z rozporządzeń Świętej Księgi, która określa jej rolę i prawa w ramach małżeństwa i rodziny. I tak np. „kobieta rozwiedziona ma prawa równe swoim obowiązkom, zgodnie z  uznanym zwyczajem. Mężczyźni mają nad nimi wyższość” (Koran II, 228). Wzywa się mężczyzn: „Żeńcie się zatem z kobietami, które są dla was przyjemne — z  dwoma, trzema lub czterema. Lecz jeśli się obawiacie, że nie będziecie sprawiedliwi, to żeńcie się z jedną albo z tymi, którymi zawładnęły wasze prawice” (IV, 3). Małżeństwo ma wiązać się z odpowiednim darem dla kobiet: „I dawajcie kobietom wiano jako dar. Jeśli one jednak są dobre dla was i użyczą wam cośkolwiek innego, to jedzcie to dla zdrowia i pomyślności” (IV, 4). Potomstwo męskie jest traktowane jednak wyraźnie w sposób uprzywilejowany: „I daje wam Bóg przykazanie, co do waszych dzieci: synowi przypada udział podobny do udziału dwóch córek. A jeśli będzie córek więcej niż dwie, to pozostanie im dwie trzecie z tego majątku; a jeśli będzie tylko jedna, to dla niej będzie połowa” (IV, 11). Koran podaje uzasadnienie wyższości mężczyzn: „Mężczyźni stoją nad kobietami ze względu na to, że Bóg dał wyższość jednym nad drugimi, i ze względu na to, że oni rozdają ze swojego majątku. Przeto cnotliwe kobiety są pokorne i zachowują w skrytości to, co zachował Bóg. I napomnijcie te, których nieposłuszeństwa się boicie, pozostawiajcie je w łożach i bijcie je! A jeśli są wam posłuszne, to starajcie się nie stosować do nich przymusu” (IV, 34). Kobiety mają — z  nakazu Proroka — unikać przypadkowego nawet spotkania z obcym mężczyzną: „O proroku! Powiedz swoim żonom i swoim córkom, i kobietom wierzących, aby się szczelnie zakrywały swoimi okryciami. To jest najodpowiedniejszy sposób, aby były poznawane, a nie były obrażane” (XXXIII, 59)126.

Mahomet zapytany, kogo należy otaczać na świecie największym respektem, odpowiedział trzykrotnie: „Własną matkę”. Przez całe wieki islam wskazywał na „cztery doskonałe kobiety”. Były to: Maria — Matka Jezusa, będącego według islamu Wysłannikiem Boga (ale nie Bogiem!); Chadidża — żona Mahometa; Fatima — jego córka; oraz Asiya — córka faraona, która uratowała Mojżesza od śmierci, którą chciał zadać dziecku mściwy władca Egiptu. Wiarę i poświęcenie kobiet powinni naśladować wszyscy ludzie (a zatem i mężczyźni)127.

Fragment pochodzi z książki:

ks. Andrzej Zwoliński
Kobieta silna płeć

ISBN: 978-83-7720-393-4
wyd.: Wydawnictwo PETRUS 2015

Na Koranie zbudowany jest i z niego wynika tzw. szariat — błędnie tłumaczony na języki europejskie jako „prawo muzułmańskie”. Szariat to znacznie szersze pojęcie, a  oznacza Boże wskazania, które są zawarte w  objawieniu zesłanym w Koranie i objaśnionym w tradycji Proroka. Jego celem jest prowadzenie człowieka do zbawienia przez ukazanie mu właściwego postępowania. Dotyczy on zarówno wskazań co do właściwej relacji człowieka z Bogiem, a więc mówi np. jak i kiedy oraz gdzie się modlić, jak świętować. Ale zawiera też zalecenia dotyczące relacji człowieka z  innymi ludźmi, w  tym także w  obrębie rodziny i  z  najbliższymi. Źródłem szariatu są święte teksty Koranu i tradycja Proroka, a także narzędzia dżihadu, czyli wysiłek intelektualny, który polega na rozumowaniu przez analogię (kijas) oraz sięgnięcie do ostatecznych wyników interpretacji uczonych (idżima). Z różnego rodzaju podejścia do źródeł szariatu wynikają bardziej konserwatywne lub bardziej liberalne wnioski, różnicujące się w różnych nurtach i tradycjach islamu128.

Pomimo tego, że mężczyzna w Koranie zajmuje pozycję wyższą niż kobieta, co wiąże się z jego szczególną odpowiedzialnością za rodzinę (zabezpieczając status materialny dzieciom i gwarantując kobiecie standard życia do jakiego przywykła w swoim domu oraz troszcząc się o niezamężnych i  nieżonatych krewnych), status kobiety z  okresu przedmuzułmańskiej Arabii znacznie się polepszył. Koran zlikwidował praktyki zakopywania żywcem dziewczynek, które wówczas nie były upragnionym potomstwem. Religijnie zrównał kobietę z  mężczyzną, stanowiąc: „Ktokolwiek pełni dobre dzieła — mężczyzna czy kobieta (...) tacy wejdą do Ogrodu i nie doznają niesprawiedliwości” (IV, 124). Kobieta uzyskała prawo do posiadania majątku. Określono warunki wielożeństwa i rozwodu, które — chociaż są dopuszczalne — nie są pochwalane129.

122 J. Van Ess, Islam, w: Pięć wielkich religii świata, red. E. Brenner -Traut, tłum. J. Doktór, Pax, Warszawa 1986, s. 73—78.

123 N. Abu Tabak, Rodzina najważniejsza po Bogu, w: Drogi do Boga, red. B. Deskur, T. Królak, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2011, s. 129 nn.

124 Zob. Z. Landowski, Islam. Nurty, odłamy, sekty, Książka i Wiedza, Warszawa 2008, s. 7— 14.

125 J. Danecki, Podstawowe wiadomości o islamie, t. 1, Dialog, Warszawa 1998, s. 22—26, 54—86.

126 K. Kościelniak, Tematyczna konkordancja do Koranu, Wydawnictwo UNUM, Kraków 2006, s. 148—154.

127 E. Sakowicz, Kobieta na tle religii Chin oraz islamu, „Misje Dzisiaj”, 2014, nr 3, s. 33.

128 A. Skowron-Nalborczyk, Dżihad genderowy, „Więź”, 2014, nr 1 (655), s. 95—96.

129 M. Klocker, M. i U. Tworuschka, Etyka wielkich religii. Mały słownik, tłum. M.M. Dziekan, M. Mejor, P. Pachciarek, Verbinum, Warszawa 2002, s. 43.

opr. ab/ab

 


Podziel się tym materiałem z innymi:


Kliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: kobieta islam Koran muzułmanka poligamia szariat duchowość kobiety dżihadu
 
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W