Opoka - Portal katolicki
opoka.newsopoka.photo
Pekao


Jan Paweł II

Pieśń Jr 14, 17-21 — skarga udręczonego ludu

Audiencja generalna, 11 grudnia 2002



1. Gorzka i pełna cierpienia jest Pieśń, jaką prorok Jeremiasz kieruje do nieba pod wpływem wydarzeń historycznych swej epoki (14, 17-21). Teraz wysłuchaliśmy jej jako inwokacji, natomiast w Liturgii Jutrzni pojawia się ona w piątek, w dniu, w którym wspominamy śmierć Pana. Sytuacją, która rodzi tę lamentację, jest często panująca na obszarach Bliskiego Wschodu plaga suszy. Prorok łączy ten kataklizm z jeszcze innym, nie mniej groźnym — z tragedią wojny: «Gdy wyjdę na pole, oto mieczem zabici. Jeśli pójdę do miasta, oto męki głodu» (w. 18). Niestety, opis ten jest tragicznie aktualny w bardzo wielu zakątkach naszego globu.

2. Po twarzy Jeremiasza płyną łzy — prorok płacze nieprzerwanie z powodu «Córy swego ludu», czyli Jeruzalem. Powszechnie znanym symbolem biblijnym miasta jest bowiem obraz kobiety, «córy syjońskiej». Prorok głęboko przeżywa «upadek» i «klęskę przeogromną» swego ludu (w. 17). Jego słowom towarzyszą często ból i łzy, ponieważ Izrael nie wnika w tajemnicze przesłanie, jakie niesie z sobą cierpienie. W innym miejscu Jeremiasz woła: «Jeżeli zaś tego nie posłuchacie, będę potajemnie płakał nad waszą pychą. Będę płakał nieustannie i zamienią się w potoki łez moje oczy, bo trzoda Pańska idzie w niewolę» (13, 17).

3. Jak już powiedzieliśmy, tym, co wywołuje rozdzierającą inwokację proroka, są dwa tragiczne wydarzenia: miecz i głód, czyli wojna i susza (por. Jr 14, 18). Stoimy zatem w obliczu trudnej sytuacji historycznej i wymowny jest obraz proroka i kapłana, stróżów słowa Pańskiego, którzy «niczego nie pojmując, błąkają się po kraju» (por. tamże).

Druga część Pieśni (por. ww. 19-21) nie jest już indywidualną skargą, wyrażoną w pierwszej osobie liczby pojedynczej, lecz zbiorowym wołaniem do Boga: «Dlaczego dotknąłeś nas klęską bez nadziei uleczenia?» (w. 19). Oprócz miecza i głodu pojawiła się bowiem jeszcze większa tragedia, jaką jest milczenie Boga, który nie objawia się więcej, i wydaje się, że obrzydzenie postępowaniem ludzkości spowodowało Jego zamknięcie się w niebiosach. Dlatego też skierowane do Niego pytania są pełne napięcia i w sensie typowo religijnym dosłowne: «Czyż nieodwołalnie odrzuciłeś Judę albo czy się brzydzisz Syjonem?» (w. 19). Lud czuje się samotny i opuszczony, pozbawiony pokoju, zbawienia i nadziei. Pozostawiony samemu sobie, czuje się zagubiony i przerażony.

Czyż ta egzystencjalna samotność nie jest głębokim źródłem wielkiego rozczarowania, które panuje również w naszych czasach? Poczucie wielkiej niepewności i tak liczne nierozważne czyny są konsekwencją odwrócenia się od Boga, opoki zbawienia.

4. I wówczas następuje przełom: lud powraca do Boga i modli się do Niego żarliwie. Przede wszystkim uznaje swój grzech, wyznając winę krótko, ale szczerze: «Uznajemy, Panie, nieprawość naszą (...), bo zgrzeszyliśmy przeciw Tobie» (w. 20). Tak więc to odrzucenie Boga przez człowieka spowodowało Jego milczenie. Jeśli lud się nawróci i powróci do Pana, również i Bóg będzie gotowy wyjść mu naprzeciw i przygarnąć go do siebie.

Na koniec prorok wypowiada dwa podstawowe słowa: «pamięć» oraz «przymierze» (w. 21). Lud prosi Boga, by «pamiętał», to znaczy by stał się na nowo życzliwy i wielkoduszny, co wielokrotnie objawiło się już w przeszłości, gdy w zdecydowany sposób interweniował, by ocalić Izraela. Lud prosi Boga, by pamiętał, że związał się z nim przymierzem wierności i miłości. Właśnie ze względu na to przymierze lud może żywić nadzieję, że Bóg go wyzwoli i ocali. Powzięte przez Boga zobowiązanie, cześć Jego «imienia», fakt Jego obecności w świątyni, «tronie Jego chwały»: to wszystko skłania Go — po sądzie z powodu grzechu i po milczeniu — do ponownego zbliżenia się do ludu, aby przywrócić mu życie, pokój i radość.

Tak więc również i my wraz z Izraelitami możemy być pewni, że Pan nie opuszcza nas na zawsze, lecz po każdym oczyszczającym doświadczeniu powraca, by «rozpromienić oblicze swe nad nami, obdarzyć nas swą łaską. (...) i obdarzyć pokojem», zgodnie ze słowami błogosławieństwa kapłańskiego zawartymi w Księdze Liczb (por. 6, 25-26).

5. Kończąc możemy dodać do Jeremiaszowego błagania wzruszające wezwanie skierowane do chrześcijan w Kartaginie przez św. Cypriana, biskupa tego miasta w III w. W czasach prześladowań św. Cyprian zachęca wiernych, by błagali Pana. To błaganie nie jest identyczne z błaganiem proroka, ponieważ nie zawiera wyznania grzechów, jako że prześladowanie nie jest karą za grzechy, lecz uczestnictwem w Chrystusowej męce. Niemniej jednak jest ono równie gorące jak błaganie Jeremiasza. «Błagajmy Pana — mówi św. Cyprian — szczerze i zgodnie, nie ustając nigdy w prośbach i ufni, że zostaniemy wysłuchani. Błagajmy jęcząc i płacząc, bo słuszne jest, by błagali ci, którzy żyją pośród nieszczęśników, którzy albo płaczą, albo lękają się nieszczęść, gdy wielu powaliły masakry i niewielu stoi jeszcze na nogach. Prośmy, by wnet przywrócony nam został pokój, by pomoc dotarła do naszych kryjówek pośród niebezpieczeństw, by spełniło się to, co Bóg zechciał ukazać swoim sługom: odnowa Kościoła, pewność naszego wiecznego zbawienia, pogoda po deszczu, dzień po nocy, cisza na morzu po burzach i huraganach, współczująca pomoc Jego ojcowskiej miłości, znane nam wielkie dzieła Boskiego Majestatu» (Epistula 11, 8, w: S. Pricoco, M. Simonetti, La preghiera dei cristiani, Milano 2000, ss. 138-139).

(Słowo Ojca Świętego do Polaków zamieściliśmy w «Kronice», n. 2/2003, s. 64.)


opr. mg/mg



 


Podziel się tym materiałem z innymi:


Kliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: wojna upadek Cyprian z Kartaginy tragedia samotność susza klęska milczenie Boga lamentacja Pieśń Jr 14 prorok Jeremiasz
 
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W