„Kto by zbluźnił przeciw Duchowi Świętemu, nigdy nie otrzyma odpuszczenia”. Słowa te, to dla nas prawdziwy wstrząs. Okazuje się bowiem, że wszystko, co Bóg dla nas uczynił, a więc narodzenie Jego Syna, śmierć Jezusa na krzyżu, zesłanie Ducha Świętego, i codzienne łaski, którymi nas obdarza, wszystko to może być przez nas zaprzepaszczone przez jeden grzech, jedno bluźnierstwo przeciw Duchowi, za które nigdy nie otrzymamy przebaczenia. To stąd nasz lęk na te słowa, które zawsze nurtowały serca chrześcijan. Św. Augustyn powie wprost, że „w całym Piśmie Świętym nie ma bardziej znaczącej ani trudniejszej kwestii”. Jak więc rozumieć słowa Jezusa i na czym polega owo bluźnierstwo przeciw Duchowi Świętemu, abyśmy mogli przed nim się ustrzec.

Ojcowie Kościoła, którzy jak wiadomo są najlepszymi egzegetami, mają dla nas od razu dobrą wiadomość. Twierdzą bowiem, że grzechu przeciw Duchowi Świętemu nie można sprowadzać do jednego tylko słowa, jednego bluźnierstwa, jak mogłyby sugerować słowa Jezusa zapisane przez św. Mateusza: „Jeśli ktoś powie [słowo] przeciwko Duchowi Świętemu ...”. (Mt 12, 32). Ojcowie Kościoła utożsamiają bowiem ten grzech z postawą człowieka, polegającą na nieustannym odrzucaniu Bożej łaski. Św. Ambroży (zm. 397) twierdzi także, że grzechem przeciw Duchowi Świętemu są herezje, schizmy i wszystko, co rozdziera jedność Kościoła. Dla św. Augustyna (zm. 430) natomiast, kluczowe jest pojęcie „zatwardziałości serca” (duritia cordis), którą widzi w ustawicznym odrzucaniu Bożej łaski, trwaniu w grzechu, braku skruchy i pokuty. Autor ten powie jeszcze jedną ważną rzecz, a mianowicie, że o grzechu przeciw Duchowi Świętemu nie można mówić dopóki człowiek żyje, do końca bowiem, jak w przypadku dobrego łotra, człowiek ma szansę na nawrócenie.

Jeżeli więc grzech przeciw Duchowi Świętemu, nie będzie człowiekowi odpuszczony „ani w tym wieku, ani w przyszłym” (Mt 12, 32), to nie dlatego, że Bóg nie chce go odpuścić, bo się na kogoś „obraził i zawziął”, ale dlatego, że to sam człowiek, trwając w grzechu, odrzuca uporczywie miłosierną dłoń Boga.

Pozostając przy Ojcach Kościoła, warto jeszcze przywołać św. Grzegorza Wielkiego (zm. 604), który słowa Jezusa: „ani w tym wieku, ani w przyszłym”, skomentował następująco: „Można z tego wnioskować, że niektóre winy mogą być odpuszczone w tym życiu, a niektóre z nich w życiu przyszłym”, co wskazywałoby wyraźnie na istnienie czyśćca i na sens naszych modlitw za zmarłych.