Opoka - Portal katolicki
opoka.newsopoka.photo
Pekao


Grzegorz z Nyssy

ŻYCIE MOJŻESZA

ISBN: 978-83-7505-261-9

wyd.: WAM 2009




Marta Przyszychowska

WSTĘP

5. Adresat

Życie Mojżesza powstało w odpowiedzi na prośbę bliżej nieznanego nam człowieka, który — jak pisze sam Grzegorz — w liście poprosił go o kilka wskazówek na temat doskonałego życia57. Nie mamy nawet pewności, czy rzeczywiście miał on na imię Cezarion, jak przyjął w swoim wydaniu J. Daniélou58. Jak bowiem zwraca uwagę M. Simonetti, niektóre rękopisy podają w tym miejscu imię brata Grzegorza — Piotra, a jeszcze inne nie podają żadnego imienia59. J. Daniélou twierdzi, że adresat był mnichem60. Z kolei Heine uważa, że mógł to być kapłan lub ktoś przygotowujący się do święceń, bo Grzegorz wyjątkowo dużo miejsca poświęca przedstawieniu i wychwalaniu kapłaństwa61. M. Simonetti proponuje pozostać przy stwierdzeniu, że adresatem jest bliżej nieznana osoba, acz nie ulega kwestii, że autor kierował swoje przemyślenia do społeczności chrześcijańskiej, a jest wielce prawdopodobne, że do grupy mnichów62.

6. Problem edycji

Pierwsze wydanie Życia Mojżesza ukazało się w roku 1586 i było potem wielokrotnie powielane. Tę pierwszą wersję zawiera również wydanie w Patrologia Graeca (PG) J. P. Migne'a. Wnikliwa analiza zachowanych kodeksów oryginalnego tekstu prowadziła jednak badaczy do przekonania, że w wydaniu tym dokonano błędnego wyboru kodeksów. Koronnym argumentem wydaje się analiza fragmentu IIII , 82 (PG 44, 349B), jakiej dokonał J. Daniélou w artykule L' Apocatastase chez saint Grégoire de Nysse63. Grzegorz komentuje tu ciemności, które były jedną z plag egipskich. W tekście Migne'a mowa jest o ciemnościach niewiedzy i grzechu, z których wychodzi się dzięki pokucie.

Natomiast według dwóch nieuwzględnionych przez Migne'a kodeksów Grzegorz wyraźnie mówi tam o apokatastazie, czyli powrocie wszystkich istot, także upadłych, do stanu pierwotnego. Ciemności według tej wersji oznaczają piekło. Jak wykazuje Daniélou, zmiana w tekście powstała 57 Życie Mojżesza I, 2. najprawdopodobniej na przełomie VII i VIII wieku, po oficjalnym potępieniu teorii apokatastazy przez Kościół 64. Na tej podstawie Daniélou przyjmuje, że tekst, który zawiera kodeks Venetus, jest oryginalnym tekstem Grzegorza. W roku 1942 wydał przygotowany w oparciu o 10 kodeksów tekst krytyczny wraz z tłumaczeniem francuskim jako tom 1 bis Sources Chrétiennes.

W 1964 roku w Leiden opublikowano nowe wydanie krytyczne dzieła, przygotowane przez H. Musurillego jako tom 7, 1 serii Gregorii Nisseni Opera (GNO). Wydanie to uwzględnia większą liczbę kodeksów i jest bardziej niezależne od editio princeps niż wydanie Daniélou. Niemniej uczeni nie są całkiem przekonani o trafności wszystkich wyborów dokonanych przez H. Musurillego. M. Simonetti, przygotowując włoskie tłumaczenie De vita Moysis, zdecydował się wręcz na zrobienie własnego wydania krytycznego, będącego kompilacją wydań Daniélou i Musurillego65. Dlatego, o ile w przypadku innych dzieł Grzegorza, serię GNO bezsprzecznie uważa się za wydania najlepsze i obowiązujące, o tyle w przypadku De vita Moysis tłumacz staje przed nie lada dylematem, zwłaszcza jeśli nie ma możliwości zrobienia własnego wydania krytycznego. O wyborze wydania opublikowanego w Sources Chrétiennes jako podstawy do niniejszego tłumaczenia zadecydował wielki autorytet, jakim wśród badaczy Grzegorza z Nyssy cieszy się J. Daniélou.

Niemniej ci, którzy zechcą korzystać z tego tłumaczenia do celów naukowych, powinni zaglądać do obu wydań krytycznych, by móc dokonać analizy obu wersji i samodzielnie uznać którąś z nich za prawidłową. Numeracja akapitów pochodzi z wydania Sources Chrétiennes.


57Życie Mojżesza I, 2.

58 Por. Życie Mojżesza II , 319.

59 Por. M. Simonetti, w: Gregorio di Nissa, La vita di Mose, XIV.

60 Por. J. Daniélou, La chronologie des oevres de Grégoire de Nysse, 168.

61 Por. R. E. Heine, Perfection in the virtuous life, 22n.

62 Por. M. Simonetti, w: Gregorio di Nissa, La vita di Mose, XV.

63 Por. J. Daniélou, L' Apocatastase chez saint Grégoire de Nysse, Recherches de Science Religieuse 30 (1940) 329-337.

64 Por. J. Daniélou, L' Apocatastase chez saint Grégoire de Nysse, 335.

65 Por. M. Simonetti w: Gregorio di Nissa, La vita di Mose, XXXVIII .

opr. aw/aw



 


Podziel się tym materiałem z innymi:


Kliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: duchowość interpretacja powołanie rozwój duchowy Grzegorz z Nyssy Życie Mojżesza alegoria doskonałość duchowa
 
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W