Nie wolno zakazywać prowadzenia misji od drzwi do drzwi. Wyrok w sprawie Świadków Jehowy

Zakaz „propagandy religijnej” łamie Europejską Konwencję Praw Człowieka – orzekł Europejski Trybunał Praw Człowieka. Pozew wnieśli bułgarscy Świadkowie Jehowy, ale wyrok ma znaczenie także dla innych wspólnot religijnych.

RDNE Stock project / pexels.com

Wydany 9 czerwca wyrok dotyczy zakazu ustanowionego w mieście Szumen w Bułgarii. W 2016 r. wprowadzono tam zakaz „propagandy religijnej”. Chodziło głównie o utrudnienie działalności Świadków Jehowy, na których mieli się skarżyć mieszkańcy. W praktyce przepis mógłby być wykorzystywany także przeciwko przedstawicielom innych wyznań, w tym przeciw katolikom prowadzącym misje uliczne, albo przychodzącym do domów. Samorząd Szumenu przekonywał, że zakaz obejmuje jedynie nachalny prozelityzm. Świadkowie Jehowi uważali jednak, że przepisy mogą zabraniać wszelkich misji od drzwi do drzwi, a te uznali za istotną część swojej religii.

Bułgarskie sądy przyznały rację władzom miasta. Orzeczenie ETPC okazało się inne. Trybunał stwierdził m.in., że zarządzenie z Szumenu jest nieprecyzyjne i nie robi rozróżnienia między przesadnie silnym nawracaniem a pokojową misją czy dawaniem świadectwa. Sędziowie uznali, że narusza ono artykuł 9 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, który chroni wolność wyznania, myśli i sumienia.

Co ze strefami buforowymi?

„Dozwolone było pukanie do drzwi mieszkańców, aby sprzedać odkurzacz lub promować program polityczny, ale zabronione było wręczanie Biblii lub pobożnego obrazu” – komentował wyrok ETPC Nicolas Bauer z Europejskiego Centrum Prawa i Sprawiedliwości, które uczestniczyło w sprawie jako amicus curiae. Zdaniem prawnika wyrok potwierdza ochronę wolności religijnej w Europie. Bauer liczy też na to, że wyrok będzie miał znaczenie dla innych spraw dotyczących wolności religijnej.

Wiele europejskich samorządów wprowadzało różne przepisy ograniczające prawo do ekspresji religijności. Do takich zarządzeń należy tworzenie wokół zakładów aborcyjnych tzw. stref buforowych, gdzie nie wolno nie tylko prowadzić pikiet antyaborcyjnych, ale nawet modlić się.