Opoka - Portal katolicki
opoka.newsopoka.photo
Pekao


pod red. Krystyny Chałas

WYCHOWANIE KU WARTOŚCIOM W ŚWIETLE NAUCZANIA JANA PAWŁA II

Elementy teorii i praktyki - tom III

ISBN: 978-83-7442-430-1

wyd.: Wydawnictwo JEDOŚĆ 2007





Alina Rynio

Obiektywna wartość pedagogicznego przesłania Jana Pawła II

Wartość papieskiego przesłania tkwiąca w nowości życia wpisanej w ideał wychowania

Nowość życia stanowi podstawę tego wychowania. Polega ona na przylgnięciu do prawdy, dobra i piękna, które mają swoje źródło w Bogu żywym i obecnym objawiającym się w osobie Jezusa Chrystusa. Jan Paweł II widząc w Nim źródło, podstawę i ostateczny autorytet moralny - wskazuje na wartość przynależności do Boga i wierności mu. Przez pryzmat tej przynależności i oddania siebie do dyspozycji Temu, który z niczego powołuje człowieka do istnienia, Jan Paweł II nawołuje do patrzenia na rzeczywistość, nie wyłączając z niej ludzkiego grzechu i nieadekwatności. Stąd wychowanie, jakie proponuje, uczy nie tylko cnoty, rozumianej jako determinacja we wprowadzaniu w życie wzniosłych ideałów, ale uczy też bólu grzechu, prostoty serca i budowania własnego życia i życia bliźnich na pewności, że niezależnie od sytuacji i okoliczności człowiek jest przez Boga miłowany miłością miłosierną. Tak rozumiane wychowanie oparte jest na pamięci 0 wielkich dziełach Boga, na osobistej relacji z Nim i tym wszystkim, co od Niego pochodzi. To, o czym mówił Jan Paweł II, dotykało serca człowieka i z nim korespondowało. Dotykając życia ludzkiego i tego wszystkiego, co się nań składa - Ojciec Święty apelował o czystość i pokorę myśli. Głosząc orędzie wiary, nadziei i miłości, papież uczył, jak pokonywać wszystko co negatywne, jak współżyć z innymi, jak kochać, by doświadczyć jedności, a przez to przygotować się do wieczności.

Swoich słuchaczy, i to bez względu na wiek, postrzegał jako świadków i powierników prawdy. Oczekiwał, że słuchający go poznając normatywną moc prawdy, i doświadczając miłości Boga, oddadzą Mu siebie do dyspozycji, i zaczną ową prawdą i miłością promieniować.

Innym sposobem ujmowania istoty wychowania wskazującym na jego cel jest przeświadczenie, że "człowiek w pełni wychowany, zdolny wychowywać sam siebie i drugich, to człowiek w pełni dojrzały we wszystkich wymiarach i możliwościach". Mając na względzie papieski sposób ujmowania istoty wychowania przynależącego do cultura animi rozumianej jako dojrzewanie człowieka we wszystkich jego zdolnościach i wymiarach, należy zauważyć, że ma ono uczyć człowieka poznawania rzeczywistości i wychowywać go tak, aby stawał się człowiekiem w całokształcie swego istnienia i międzyludzkich relacji. Przy czym, "człowiek nie może zrealizować siebie w pełni, zrealizować w pełni swego człowieczeństwa, jeśli nie żyje nadprzyrodzonym wymiarem swego własnego istnienia w świecie i swym związkiem z Bogiem"6. Dzieje się tak dlatego, że właściwe znaczenie wychowania człowieka objawia odwieczne Słowo Ojca, "które stając się człowiekiem, objawiło człowiekowi jego własne człowieczeństwo i jego pełny wymiar, to znaczy synostwo Boże"7.

W świetle tak formułowanej istoty wychowania szczególnego znaczenia nabiera fakt "bycia człowiekiem", jak również wszystko to, co człowiek "ma" i "posiada", czyli to, co człowiekowi zostało jakoś "dane i zadane", za co ponosi on odpowiedzialność. Tym zaś, co zostało mu dane i zadane jest jego własne człowieczeństwo i pragnienie postępu ku "bardziej ludzkiemu światu" i "ludzkiemu życiu". Wyrażenia te mają charakter nie tylko kwalifikujący, ale i po-stulatywny o czym świadczy występowanie przysłówka "bardziej". Niezależnie też od szczegółowych treści, jakie ten niesłychanie pojemny termin niesie ze sobą, trzeba w nim podkreślić uzależnienie wizji nowego świata i wychowania od przyjmowanej koncepcji człowieka. Termin "bardziej ludzki świat" odniesiony do wychowania pojawia się w nauczaniu Jana Pawła II w kontekstach wyraźnie nawiązujących do wypowiedzi soborowych. Niejednokrotnie jest wołaniem o "pełną prawdę o człowieku"8 realizującym się na drodze "prawdziwego"9, "integralnego"10 i "pełnego rozwoju"11. Przy czym celem i szczytem tego rozwoju jest przede wszystkim sam człowiek stanowiący jego podmiot12. Aby jednak rozwój odpowiadał naturze człowieka, która stanowi podstawę do wychowania, musi ono już z definicji uwzględniać ludzkie dążenie do prawdy, moralność oraz związek człowieka z Bogiem - musi uwzględniać ludzką transcendencję13. Nie dziwi zatem fakt, o czym była już mowa wcześniej, iż papieską wizję wychowania warunkuje konieczność poznania pełnej prawdy o człowieku i konieczność właściwego, realistycznego jej odczytania. Przy czym pełna prawda o człowieku nie jest tu bynajmniej idealizowana. Opiera się na odczytaniu statusu ontycznego człowieka jako osoby, a więc szczytowej formy bytowania w całym uwarunkowaniu płynącym z natury. Chodzi o ludzką przygodność, kruchość, niewystarczalność, a wreszcie grzeszność. Spójna wizja wychowania człowieka nie może w jego naturze nie dostrzegać tych elementów, które z jednej strony stanowią przyczynę bycia wychowywanym, a z drugiej - paradoksalnie - utrudniają jego realizację. Autentyczne wychowanie jest dla Jana Pawła II wychowaniem integralnym w swej strukturze i treści. Najpierw wymaga uznania integralności bytu ludzkiego, w którym tak cielesność, jak i duchowość - mimo ich naturalnego powiązania - nie są redukowalne do siebie.

Realizowanie tak rozumianej istoty wychowania zakłada refleksję nad własnym doświadczeniem i zamiłowanie do obiektywnej prawdy ujmowanej w aspekcie wartości i powinności. Wychowania potrzebuje w szczególności człowiek młody, by móc harmonijnie wzrastać. W relacji do młodych Jan Paweł II mówi o "sztuce wychowania pozytywnego ukazującej dobro właściwych i angażujących doświadczeń, urzekających szlachetnością i pięknem". Co więcej, jest to "sztuka pomagania młodym w "wewnętrznym wzrastaniu". Dokonuje się to przez rozbudzanie ich wewnętrznej wolności oraz przez "przezwyciężanie zewnętrznych uwarunkowań i formalizmów". Istota tej sztuki polega na "pozyskiwaniu młodzieńczych serc, by z radością i zadowoleniem zapalać je do dobra, prostując wypaczenia i przysposabiając je do przyszłych zadań poprzez rzetelną pracę nad charakterem"14. Owo "pozyskiwanie" odbywa się na drodze prawdziwego bycia do dyspozycji młodzieży, szczerej życzliwości i umiejętności dialogu.


6 Jan Paweł II, W dziele kultury Bóg zawarł przymierze z człowiekiem. Przemówienie do świata kultury, Rio de Janeiro 01 VII 1980, w: tenże, Wiara i..., dz. cyt., s. 85.

7 Gratissimam sane. List do rodzin z okazji Roku Rodziny, w: Wybór listów Ojca Świętego Jana Pawła II, P. Słabek, J. Jękot (red.), t.1, Kraków 1997, s. 310.

8 Zob. Jan Paweł II, Encyklika Centesimus Annus (CA), nr 41, w: Encykliki Ojca Świętego Jana Pawła II, Kraków 1996.

9 Jan Paweł II, Encyklika Sollicitudo rei socialis (SRS), nr 9;35;42; także CA, nr 29, w: Encykliki..., dz. cyt., oraz Posynodalna Adhortacja apostolska Christifideles laici (ChFL), nr 42, w: Adhortacje Ojca Świętego Jana Pawła II, t.I, Kraków 1996.

10 ChFL, nr 32.

11 Tamże, nr 28, 32.

12 Zob. Jan Paweł II, Encyklika Laborem exercens (LE), nr 18.

13 Jan Paweł II, Adhortacja apostolska Familiaris consortio (FC), nr 6; zob także SRS nr 28; 33 oraz CA, nr 29.

14 Jan Paweł II, List Juvenum Patris Ojca Świętego Jana Pawła II do umiłowanego syna Egidio Vigano przełożonego generalnego Towarzystwa Salezjańskiego w setną rocznicę śmierci św. Jana Bosko, p. 8.

opr. aw/aw



 


Podziel się tym materiałem z innymi:


Kliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: PRAWDA wartości piękno wspólnota wychowanie wierność Jan Paweł II mądrość dobro Solidarność rozwój młodość teoria praktyka
 
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W