Opoka - Portal katolicki
opoka.newsopoka.photo
Pekao

oprac. Stefan Wilkanowicz

Stary Teatr i Żwirowisko w świetle dokumentów

1.

26 czerwca 1984 roku została zawarta umowa użytkowania wieczystego, w której czytamy m.in.:

"Prezydent Miasta Oświęcimia prawomocną decyzją z dnia 14 VI 1984 r. nr RZGT 8224c/40/839/84 postanowił ustanowić użytkowanie wieczyste nieruchomości, położonej w Oświęcimiu u zbiegu ulic Pawła Findera i Manifestu Lipcowego, opisanej wyżej, zabudowanej budynkiem (starym teatrem), z przeznaczeniem tej nieruchomości na siedzibę klasztoru kontemplacyjnego Sióstr Karmelitanek Bosych w Oświęcimiu..." (par. 1)

"Kierownik Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami przy Prezydencie Miasta Oświęcimia, Alojzy Kuźma, działający na podstawie powołanego pełnomocnictwa... oddaje w użytkowanie wieczyste na lat dziewięćdziesiąt dziewięć (99), tj. do dnia dwudziestego szóstego czerwca dwutysięcznego osiemdziesiątego trzeciego (21 VI 2083) z możliwością przedłużenia na dalszy okres działki: gruntową 1908/1, budowlaną 703, o łącznej powierzchni 1 ha 34 m2... zabudowanych budynkiem tzw. starym teatrem w Oświęcimiu... Klasztorowi Sióstr Karmelitanek Bosych w Oświęcimiu - a stawająca Maria Magiera, działająca imieniem Klasztoru Sióstr Karmelitanek Bosych oświadcza, że wyraża zgodę na ustanowienie na rzecz tego klasztoru prawa użytkowania wieczystego zabudowanych działek..." (par. 2)

"Przedmiotowa nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste z przeznaczeniem na siedzibę klasztoru kontemplacyjnego Sióstr Karmelitanek Bosych w Oświęcimiu... " (par. 6)

"Prawo użytkowania wieczystego wygasa z upływem terminu ustalonego w umowie, względnie przed tym terminem w razie użytkowania terenu wyraźnie niezgodnie z jego przeznaczeniem". (par. 8)

2.

Jesienią 1989 r. umieszczony został na tzw. "Żwirowisku" przed klasztorem krzyż, pod którym Ojciec Święty Jan Paweł II odprawił Mszę św. w b. obozie Birkenau. Krzyż ten miał być na zarządzenie władz zniszczony, ale ukryto go, a później ustawiono obok budującego się kościoła św. Maksymiliana Kolbego w Oświęcimiu. Następnie został umieszczony na terenie, gdzie rozpoczęła się budowa kościoła św. Józefa. W 10. rocznicę pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II do Polski (7 czerwca 1979 r.) został ponownie umieszczony w b. obozie Birkenau, aby ks. kard. Franciszek Macharski mógł odprawić pod nim Mszę św.

Następnie został oddany do remontu, a po jego zakończeniu bez zgody i wiedzy kard. Macharskiego ustawiony na Żwirowisku.

3.

9 kwietnia 1993 roku Ojciec Święty skierował do sióstr karmelitanek list następującej treści:

"Drogie Siostry,

ą»...moim powołaniem jest miłość. O tak, znalazłam już swe własne miejsce w Kościele... Kościół ma serce i... to serce pała gorącą miłością... I oto miłość ukazała mi się jako istota mego powołania... W sercu Kościoła, mojej Matki, ja będę miłością« (Manuscrits autobiographiques, Lisieux 1957, 227-229).

Te słowa Świętej Karmelitanki z Lisieux mówią o istocie powołania każdej z Jej sióstr w Karmelu: każdej z Was. Aby być miłością w sercu Kościoła, przybyłyście kiedyś do Oświęcimia. Czyż trzeba wyjaśniać, jak bardzo w tym właśnie miejscu powinno bić serce Kościoła? Jak bardzo tutaj potrzebna jest ta miłość, jaką Chrystus do końca umiłował człowieka? Jak bardzo jest ona potrzebna tutaj, gdzie przez lata szalała nienawiść i pogarda dla człowieka, zbierając straszliwe żniwo zniszczenia i śmierci wśród ludzi należących do tylu narodów?

Obecnie z woli Kościoła macie przenieść się na inne miejsce w tym samym Oświęcimiu. Pozostaje sprawą wolnego wyboru każdej z Was, czy zechce kontynuować tam życie karmelitańskie w dotychczasowej wspólnocie, czy też zechce wrócić do macierzystego klasztoru. Jest to zapewne też moment próby dla każdej. Proszę Chrystusa ukrzyżowanego i zmartwychwstałego, aby dał każdej poznać Jego wolę i szczegółowe powołanie na karmelitańskiej drodze życia.

W dalszym ciągu bowiem Oświęcim - i to wszystko, co się z nim łączy jako tragiczne dziedzictwo Europy i ludzkości, pozostaje zadaniem Karmelu. Pozostaje tym zadaniem w szczególności to, co łączy się z obozem zagłady »Auschwitz-Birkenau« w pamięci narodów: w pamięci synów i córek Izraela, a zarazem to, co łączy się w dziejach Polaków, w historii naszej Ojczyzny. W jaki sposób przyszłość będzie wyrastała z tej najboleśniejszej przeszłości, to w znacznej mierze zależy od tego, czy u progu Oświęcimia będzie czuwała »ta miłość, która jest potężniejsza niż śmierć« (por. Pnp 8,6). Wam, Drogie Siostry, w sposób szczególny powierzona jest tajemnica tej odkupieńczej miłości - tej miłości, która zbawia świat. A jakże bardzo ten nasz wspólny świat - w pięćdziesiąt lat po straszliwej wojnie, która między innymi wydała Oświęcim - jakże bardzo wciąż zagrożony jest nienawiścią!

Drogie Córki Karmelu! Przyjmijcie równocześnie to »gaudium paschale«, jakim żyje Kościół w czasie wielkanocnym. Przyjmijcie też błogosławieństwo w Imię Ojca i Syna i Ducha Świętego - w imię Jezusa Chrystusa, który zwyciężył świat (por. J 16,33).

Watykan, dnia 9 kwietnia 1993 r.

Jan Paweł II pp"

List Ojca Świętego zakończył trwający przez kilka lat spór o klasztor karmelitanek. Dossier wcześniejszych etapów sporu o Karmel znajduje się w podwójnym numerze miesięcznika "Znak" z kwietnia--maja 1990 (nr 419-420).

4.

24 maja 1993 roku, zgodnie z życzeniem Papieża, cztery siostry przeniosły się do nowego klasztoru, wybudowanego przez utworzoną cztery lata wcześniej Krakowską Fundację Centrum Informacji, Spotkań, Dialogu, Wychowania i Modlitwy przy ul. Legionów 92a. Pozostałych dziesięć sióstr, w tym przełożona, matka Maria Magiera, powróciło do swych klasztorów macierzystych.

(Później część z nich, w tym b. przełożona, utworzyła nowy klasztor w Rzeszowie.)

Tego dnia została poświęcona kaplica w nowym klasztorze, zaś s. Maria Kądziołka objęła funkcję przełożonej klasztoru.

5.

8 czerwca 1993 roku m. Maria Magiera wydzierżawiła na 30 lat budynek klasztorny wraz z działką Stowarzyszeniu Ofiar Wojny, mającemu swoją siedzibę w Bielsku-Białej. Par. 5 umowy dzierżawy brzmi:

"Strony stwierdzają, że w opisanym budynku mieścić się będzie prowadzone przez Stowarzyszenie Ofiar Wojny - Archiwum Polskich Ofiar Wojny i bez zgody wydzierżawiającego określone w tym paragrafie przeznaczenie przedmiotu dzierżawy nie ulegnie zmianie, zaś działający w imieniu Stowarzyszenia Ofiar Wojny oświadczają, że znany jest im stan techniczny budynku".

Czynsz został ustalony na 6 000 000 zł rocznie.

6.

24 czerwca 1993 roku Stowarzyszenie Ofiar Wojny wraz z m. Marią Magierą poddzierżawiło cześć budynku Fundacji Wioski Dziecięcej "Maja" w Oświęcimiu. Umowa została zawarta na czas do 13 maja 2023 roku. Strony zgodnie postanowiły, że:

"w przypadku wygaśnięcia umowy dzierżawnej zawartej między klasztorem Sióstr Karmelitanek Bosych a Stowarzyszeniem Ofiar Wojny przed 13.05.2023 r. poddzierżawca, tj. Fundacja Wioski Dziecięcej »Maja«, wstępuje w prawa dzierżawcy i obejmuje całą nieruchomość opisaną w par. 1 umowy we władanie na warunkach określonych w umowie dzierżawy z dn. 8.06.1993 r., rep. A 2201/93".

Czynsz nie został określony, przewidziano jedynie nieokreśloną partycypację w kosztach utrzymania nieruchomości.

O zawarciu powyższych umów m. Maria Kądziołka nie została powiadomiona.

7.

29 czerwca 1993 roku Prezydent Oświęcimia rozwiązał umowę dzierżawy pomiędzy klasztorem a Stowarzyszeniem Ofiar Wojny i zarządził odebranie Klasztorowi Sióstr Karmelitanek wyżej wymienionej nieruchomości, uzasadniając to w następujący sposób:

"Zgodnie z par. 6 wymienionej umowy [z 26 czerwca 1984, patrz pkt 1] nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste z wyłącznym przeznaczeniem na siedzibę klasztoru kontemplacyjnego Sióstr Karmelitanek Bosych w Oświęcimiu.

Siedziba Klasztoru została przeniesiona do innych obiektów na terenie miasta Oświęcimia przy ul. Legionów 92a, w związku z czym objęta wieczystym użytkowaniem nieruchomość zmieniła swoje przeznaczenie i przestała być siedzibą ww. Klasztoru.

Par. 8 umowy notarialnej przewiduje, że prawo wieczystego użytkowania wygasa w razie użytkowania nieruchomości wyraźnie niezgodnie z jej przeznaczeniem.

Okolicznością potwierdzającą fakt zmiany przeznaczenia nieruchomości objętej wieczystym użytkowaniem jest zawarcie przez Klasztor Sióstr Karmelitanek Bosych w Oświęcimiu ze Stowarzyszeniem Ofiar Wojny z siedzibą w Bielsku-Białej umowy notarialnej w dniu 8 czerwca 1993 r... o dzierżawę przedmiotowej nieruchomości na okres 30 lat".

M. Maria Magiera złożyła odwołanie, lecz Urząd Wojewódzki w Bielsku-Białej podtrzymał decyzję Prezydenta Oświęcimia. Kolejne odwołanie rozpatrywał Naczelny Sąd Administracyjny w Gliwicach. Sąd zawiesił postępowanie ze względu na nie wyjaśnioną sprawę kompetencji m. Marii Magiery.

8.

30 czerwca 1994 roku ordynariusz Diecezji Bielsko-Żywieckiej, bp Tadeusz Rakoczy, wydał dokument zamykający Stary Teatr jako obiekt sakralny i przekazał go do celów świeckich.

9.

1 lipca 1994 roku odbyła się konferencja prasowa Stowarzyszenia Ofiar Wojny, w czasie której jego prezes, Mieczysław Janosz, poinformował o objęciu budynku przez Stowarzyszenie. Ponieważ jeszcze nie wszystkie siostry opuściły budynek Starego Teatru, konferencja odbyła się w barze przy Muzeum - bez wiedzy i zgody jego dyrektora. Obecny na niej ks. Marek Głownia, kapelan Centrum Spotkań, Dialogu, Wychowania i Modlitwy, zaprotestował przeciwko nieprawnemu wydzierżawieniu budynku, powołując się na umowę dzierżawy wieczystej [cytowaną powyżej, patrz pkt 1]. Prezes Stowarzyszenia oskarżył go, jak również dziennikarzy Stanisława Bubina z "Dziennika Zachodniego" oraz Bogdana Wasztyla z "Dziennika Polskiego" o naruszenie dóbr osobistych przez oskarżenie go o bezprawne postępowanie oraz wiązanie z tzw. aferą "Żelazo". W ciągu trzech lat do rozprawy nie doszło wskutek nie stawiania się niektórych uczestników procesu, na prośbę Sędziego sprawa zakończyła się ugodą.

10.

Datę 30 stycznia 1994 roku nosi pokwitowanie odbioru czynszu przez s. Marię Magierę (zł 30 000 000 - trzydzieści milionów) za pięcioletni okres dzierżawy klasztoru. Pokwitowanie to w rzeczywistości zostało sporządzone znacznie później, gdyż na jego blankiecie znajduje się numer telefonu siedziby Stowarzyszenia, aktualny dopiero od 1 grudnia 1995 roku. Na pokwitowaniu znajduje się pieczątka klasztoru w Starym Teatrze, mimo że już się on tam nie mieścił, zaś s. Maria Magiera nie była jego przełożoną i nie mieszkała w Oświęcimiu. O odbiorze pieniędzy przełożona klasztoru, m. Maria Kądziołka, nie została powiadomiona.

S. Magiera zaprzecza, jakoby odbierała czynsz i twierdzi, że nie spotkała się z p. Janoszem od czasu opuszczenia Oświęcimia.

11.

15 września 1994 roku Kuria Biskupia Diecezji Bielsko-Żywieckiej wydała oświadczenie, w którym stwierdziła, że klasztor Sióstr Karmelitanek przy ul. Legionów 92a jest prawnym kontynuatorem klasztoru Sióstr Karmelitanek Bosych w Oświęcimiu przy ul. St. Leszczyńskiej, zaś przełożona klasztoru jest uprawniona do podejmowania decyzji w sprawach majątkowych klasztoru.

12.

29 grudnia 1994 m. Maria Kądziołka zwróciła się do szefa Urzędu Rady Ministrów, min. Michała Strąka, z prośbą o rozpoczęcie postępowania w celu refundacji Siostrom kosztów poniesionych w latach 1984-1993 dla przeprowadzenia remontu kapitalnego budynku tzw. Starego Teatru w Oświęcimiu oraz ogrodzenia terenu i uporządkowania ogrodu. Odpowiedzi nie otrzymała.

13.

13 listopada 1996 roku Archidiecezja Krakowska przekazała Siostrom tytułem darowizny nowy klasztor wraz z ogrodem przy ul. Legionów 92a.

14.

16 grudnia 1996 roku Zarząd Główny Stowarzyszenia Ofiar Wojny wysłał do Sióstr następujący list:

"Zarząd Główny Stowarzyszenia Ofiar Wojny po otrzymaniu w dniu dzisiejszym pisma Wojewody Bielskiego oraz zaświadczenia siostry Marii Kądziołka w sprawie ugodowego załatwienia rozwiązania umowy dzierżawy Klasztoru Sióstr Karmelitanek w Oświęcimiu przy ul. Leszczyńskiej 15 z dnia 8 czerwca 1993 r. [patrz pkt 5], postanowił przedstawić na najbliższym posiedzeniu Zarządu wniosek o wyrażenie zgody na rozwiązanie umowy dzierżawy pod warunkiem zwrotu poniesionych nakładów, związanych z utrzymaniem tej nieruchomości.

Obecnie cała nieruchomość jest zabezpieczona, wyłączone jest centralne ogrzewanie, woda, energia i gaz. Pilnego remontu wymaga przeciekający dach".

15.

15 stycznia 1997 roku m. Maria Kądziołka wypowiedziała Stowarzyszeniu Ofiar Wojny umowę dzierżawy motywując to niedotrzymaniem warunków umowy - użytkowaniem przez dwa lata budynku przez Fundację Wioski Dziecięcej "Maja" bez zgody przełożonej Klasztoru oraz nie wpłaceniem żadnych kwot tytułem czynszu. Wobec braku odpowiedzi, drugi list został wysłany do Stowarzyszenia 14 lutego 1997 roku, zawierał on żądanie przekazania nieruchomości do 28 lutego 1997 roku.

Prezes Stowarzyszenia, Mieczysław Janosz, odpowiedział listem z 11.04.1997:

"W odpowiedzi na pisma z dn. 15.01 i 14.02 oraz przeprowadzone rozmowy w dn. 4.04 br. Zarząd Główny Stowarzyszenia Ofiar Wojny podjął uchwałę na temat możliwości rozwiązania umowy dzierżawy Klasztoru Sióstr Karmelitanek w Oświęcimiu przy ul. Leszczyńskiej.

Warunkiem rozwiązania umowy dzierżawy jest istnienie woli władz kościelnych przekazania tej nieruchomości pod zarząd Muzeum w Oświęcimiu i otrzymanie rekompensaty finansowej, która powinna być wpłacona przed rozwiązaniem umowy na konto Stowarzyszenia. Wysokość rekompensaty została podana w czasie rozmowy".

Pełnomocnik Sióstr skierował do prezesa Stowarzyszenia list w dniu 18 kwietnia 1997 roku, w którym informuje go, "iż realne rozmowy dotyczące rekompensaty finansowej rozwiązania umowy dzierżawy mogą zostać podjęte po otrzymaniu pisemnego wykazu kosztów, których zwrotu domaga się Stowarzyszenie", a następnie prosi o szybkie przygotowanie zestawu kosztów oraz wskazanie biegłego ze strony Stowarzyszenia, który wspólnie z biegłym powołanym przez Siostry zweryfikuje przedstawiony kosztorys.

Zestaw kosztów nie został przez Stowarzyszenie przedstawiony.

16.

16 lipca 1997 roku Siostry złożyły wniosek do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Oświęcimiu o wykreślenie wpisu o dzierżawie w księdze wieczystej. Wpis ten został wykreślony decyzją Sądu Rejonowego (15.09.1997), która jednak została anulowana przez Sąd Wojewódzki w Bielsku--Białej (5.12.1997).

17.

2 marca 1998 roku została zawarta ugoda pomiędzy Klasztorem Sióstr Karmelitanek Bosych przy ul. Legionów 92a a Skarbem Państwa, mocą której:

"Klasztor Sióstr Karmelitanek Bosych w Oświęcimiu zrzeka się tytułu własności nieruchomości opisanej szczegółowo w par. 1 na rzecz Skarbu Państwa" (par. 2)

"Klasztor... oświadcza, że nieruchomość... wydzierżawiona była na okres do dnia 13 maja 2023 r. Stowarzyszeniu Ofiar Wojny... oraz, że umowa ta w dniu 15 stycznia 1997 r. wypowiedziana została przez Klasztor z powodu rażącego naruszenia przez Dzierżawcę jej warunków" (par. 3)

"Strony ugody zgodnie przyjmują, iż odnośnie przedmiotów o charakterze religijnym, znajdujących się na terenie nieruchomości... zawarta zostanie odrębna umowa pomiędzy przedstawicielami władz kościelnych i Skarbem Państwa" (par. 4)

Notarialny akt zrzeczenia się własności sporządzony został 3 kwietnia 1998 roku.

oprac. Stefan Wilkanowicz

Powyższe dossier znajdzie się w książce przygotowanej do druku przez Krakowską Fundację Centrum Informacji, Spotkań, Dialogu, Wychowania i Modlitwy w Oświęcimiu.



Copyright © by Tygodnik Powszechny

 


Podziel się tym materiałem z innymi:


Kliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: Oświęcim żwirowisko Karmelitanki Tadeusz Rakoczy Birkenau Franciszek Macharski
 
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W