Opoka - Portal katolicki
opoka.newsopoka.photo
Pekao


Ościłowski Krzysztof OSPPE

IDEAŁ CHRZEŚCIJANINA I JEGO REALIZACJA

Studium pism św. Paulina z Noli

ISBN: 978-837505-397-5

wyd.: WAM 2009




Spis treści
Skróty 5
Bibliografia 7
Wstęp 17
Rozdział I
Chrzest i powołanie chrześcijanina 27
1.1. Człowiek i jego powołanie27
1.1.1. Powołanie do istnienia świata i człowieka27
1.2. Chrzest i powołanie chrześcijanina30
1.2.1. Chrzest30
1.2.1.1. Różnorodność terminów na określenie chrztu30
1.2.1.1.1. Chrzest (baptisma) 30
1.2.1.1.2. Kąpiel (lauacrum)31
1.2.1.1.3. Sakrament (sacramentum) 32
1.2.1.2. Pojęcia związane z chrztem i jego skutkami32
1.2.1.2.1. Woda odnowienia (aqua refectionis) i zbawienia (salutaris) 32
1.2.1.2.2. Myć, obmywać (lauare), zanurzać (tinguere)33
1.2.1.2.3. Zmyć występki (diluere crimina)34
1.2.1.2.4. Obmywać (abluere)34
1.2.1.3. Baptysterium — miejsce chrztu 35
1.2.1.4. Chrzest dorosłych36
1.2.1.5. Chrzest dzieci37
1.2.2. Powołanie chrześcijanina38
1.2.2.1. Powołanie do wieczności — celem życia doczesnego38
1.2.2.2. Powołanie zawarte w charyzmatach 42
1.2.2.2.1. Powołanie Paulina do kapłaństwa43
1.2.2.2.2. Powołanie przyjaciół Paulina do kapłaństwa i życia mniszego44
1.3. Podsumowanie 46
Rozdział II
Chrystus i święci wzorem do naśladowania 52
2.1. Chrystus wzorem do naśladowania52
2.1.1. Warunki naśladowania 52
2.1.2. Naśladowanie Chrystusa w miłości do bliźniego55
2.2. Święci wzorem do naśladowania56
2.2.1. Św. Feliks z Noli wzorem do naśladowania 56
2.2.1.1. Pieśni ukazujące postać św. Feliksa56
2.2.1.2. Życie św. Feliksa59
2.2.1.3. Cnoty św. Feliksa godne naśladowania64
2.2.1.3.1. Ubóstwo65
2.2.1.3.2. Miłość bliźniego 66
2.2.1.3.3. Służba Kościołowi66
2.2.1.3.4. Pracowitość66
2.2.1.3.5. Pokora67
2.2.1.4. Św. Feliks — przykładem życia67
2.2.2. Święci przyjaciele Paulina72
2.3. Podsumowanie75
Rozdział III
Grzech, nawrócenie i pokuta 81
3.1. Grzech81
3.1.1. Różne nazwy grzechu81
3.1.1.1. Pojęcia ogólne81
3.1.1.2. Pojęcia szczegółowe82
3.1.2. Grzech Adama i jego skutki84
3.1.3. Szatan sprawcą grzechu i jego odpowiedzialność87
3.1.4. Wyznanie grzechów i przebaczenie88
3.2. Nawrócenie90
3.2.1. Pojęcie nawrócenia u Paulina z Noli90
3.2.2. Osobiste doświadczenie nawrócenia w życiu Paulina91
3.3. Pokuta95
3.3.1. Odnowienie w łasce95
3.3.2. Konieczność pokuty za życia96
3.4. Podsumowanie97
Rozdział IV
Eklezjalny wymiar powołania102
4.1. Kościół — rzeczywistość nadprzyrodzona103
4.1.1. Kościół — Ciało Chrystusa, Chrystus — Głową Kościoła103
4.1.1.1. Chrystus Głową Kościoła103
4.1.1.2. Kościół Ciałem Chrystusa104
4.1.2. Kościół — Oblubienica Chrystusa 106
4.1.3. Obrazy Kościoła107
4.1.3.1. Okręt (nauis)108
4.1.3.2. Arka Noego i litera T (tau) 109
4.1.3.3. Kościół płodną matką odkupionych110
4.2. Kościół — struktura ludzka i widzialna110
4.2.1. Hierarchiczna struktura Kościoła111
4.2.1.1. Biskupi111
4.2.1.1.1. Biskupi Rzymu111
4.2.1.1.2. Biskupi galijscy116
4.2.1.1.3. Biskupi afrykańscy119
4.2.1.2. Kapłani (prezbiterzy)120
4.2.1.3. Diakoni121
4.3. Podsumowanie121
Rozdział V
Ideał monastyczny127
5.1. Początki ruchu monastycznego127
5.2. Ruch monastyczny na Zachodzie128
5.3. Paulin z Noli i jego wspólnota monastyczna129
5.3.1. „Klasztor” (monasterium) Paulina w Noli129
5.3.2. Życie członków wspólnoty nolańskiej132
5.3.2.1. Życie modlitwy132
5.3.2.2. Życie pokutne133
5.3.2.3. Życie pracowite138
5.4. Ubóstwo138
5.5. Podsumowanie139
Zakończenie143

WSTĘP

Paulin z Noli1 należy do znamiennych postaci chrześcijaństwa zachodniego przełomu IV i V wieku. Zajmował szczególne miejsce wśród najwybitniejszych poetów tego okresu, a znajomość sztuki poetyckiej znajduje swoje odzwierciedlenie w jego pieśniach. Był też osobistością ówcześnie znaną i rozpoznawalną. Nie tylko ze względu na swoje wysokie pochodzenie, ale przede wszystkim dzięki swoim rozwijanym zdolnościom i działalności odgrywał poważną rolę w świecie politycznym cesarstwa. Po swoim nawróceniu natomiast, dzięki swojej radykalnej postawie ascetycznej, a później pełniąc urząd biskupa w Noli był znanym i szanowanym w świecie chrześcijańskim.

Utrzymywał znajomość z wieloma wybitnymi postaciami Kościoła galijskiego, italijskiego, afrykańskiego i innymi. Wśród jego przyjaciół i korespondentów znajdujemy takie osoby, jak między innymi Ambroży z Mediolanu, Augustyn z Hippony, Hieronim ze Strydonu, Rufi n z Akwilei, Wiktrycjusz z Rouen. O jego często zażyłych relacjach przyjaźni dowiadujemy się z jego bogatej korespondencji i epistolografi i jego przyjaciół. Choć nie napisał żadnego traktatu teologicznego, przez co nie nazywa się go teologiem, to jednak zapisał się w historii chrześcijaństwa, jako ten, którego teologia i życie wzajemnie się przenikały. Dzisiaj moglibyśmy go nazwać teologiem życia duchowego, ponieważ jego życie ascetyczne i doskonałe naśladowanie Chrystusa pozwalało mu na osobiste doświadczenie Boga Trójjedynego, którego inni przedstawiali w swoich teologicznych dziełach. Nie oznacza to jednak, że nasz Autor nie podejmował żadnych zagadnień teologicznych, wręcz przeciwnie, w jego pismach znajdujemy teksty trynitarne, chrystologiczne, eklezjologiczne, ascetyczne.

Kilka danych biograficznych.

Paulin (Pontius Meropius Anicius Paulinus)2 urodził się około 3553 roku w Bordeaux w Akwitanii w bogatej rodzinie senatorskiej, która miała swoje posiadłości w Galii, Hiszpanii i Italii. Naukę gramatyki i retoryki pobierał w słynnej szkole poety Auzoniusza. Przeszedł szybką i błyskotliwą karierę polityczną tzw. cursus honorum, będąc edylem, pretorem, senatorem i prawdopodobnie pełnił urząd konsula suff ecta w drugiej połowie 378 roku. W latach 379-381 był gubernatorem Kampanii. Wówczas zwrócił szczególną uwagę na wielką cześć wiernych do św. Feliksa z Noli.

Po śmierci Gracjana, gdy imperatorem zostaje Walentynian II, kończy się kariera polityczna Paulina, który powraca do rodzinnego Bordeaux. Jako zwolennik poprzedniego cesarza wraz ze swoją rodziną przeżywa poważne trudności, prześladowania i oskarżenia i jest narażony nawet na utratę swoich dóbr. Jego brat zostaje skazany na śmierć i zabity4. Po tych wydarzeniach Paulin opuszcza Akwitanię i udaje się do Hiszpanii. Tam żeni się z bogatą arystokratką Terazją. W latach 383- -388 odwiedza różne miasta ówczesnego imperium, gdzie spotyka znanych ludzi: w Vienne poznaje Wiktrycjusza, biskupa Rouen i Marcina z Tours, w Mediolanie ma możliwość słuchania biskupa Ambrożego. Pouczony przez kapłana Amandusa, przyjmuje w 389 roku chrzest z rąk biskupa Bordeaux Delfi na. Po chrzcie wraca do Hiszpanii, gdzie przychodzi na świat jego syn Celsus, który po ośmiu dniach umiera.

To tragiczne wydarzenie sprawia, że Paulin i Terazja sprzedają swoje posiadłości i postanawiają rozpocząć życie ascetyczne.


1 Na temat życia i pism Paulina z Noli oraz niektórych opracowań, zob. B. Altaner — A. Stuiber, Patrologia (tłum. P. Pachciarek), Warszawa 1990, ss. 356-357.

2 A. Baudrillart, Saint Paulin éveque de Nole 353-431, Paris 19052; P. Fabre, Essai sur la chronologie de l'oeuvre de Saint Paulin de Nole, Paris 1948; A. Mencucci, San Paolino Vescovo di Nola, Siena 19892; A. Ruggiero — H. Crouzel — G. Santaniello, Paolino di Nola. Momenti della sua vita e delle sue opere, Nola 1983.

3 Nie znamy dokładnej daty urodzin Paulina, stąd różne propozycje u różnych autorów. Rok 355 podaje P. Fabre, Saint Paulin de Nole et l'amitié chrétienne, Paris 1949, s. 16; natomiast A. D. Booth, Sur la date de la naissance de Saint Paulin de Nole, [w:] Classical Views 1, 1982, na ss. 57-64 mówi nawet o roku 348.

4 O okolicznościach śmierci brata Paulina pisał U. Moricca, La morte violenta di un fratello di Paolino da Nola, [w:] Didaskaleion 4, 1926, ss. 85-90.

opr. aw/aw



 


Podziel się tym materiałem z innymi:


Kliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: poezja asceza korespondencja Paulin z Noli epistolografia ideał chrześcijanina Pontius Meropius Anicius Paulinus
 
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W