Architekt, wizjoner, człowiek głębokiej wiary. Barcelona świętuje Antoniego Gaudiego

Urodzony w 1852 roku w Reus w południowej Katalonii Antoni Gaudi, wcześnie wypracował styl architektoniczny, który znacznie przewyższył historyczne wzorce. Jego dorobek twórczy był ogromny: pracował jednocześnie nad budynkami mieszkalnymi, obiektami sakralnymi i projektami urbanistycznymi. Gaudi tworzył przestrzenie, w których statyka, ornamentyka i symbolika tworzą spójną całość. Jego styl jest uważany za część modernizmu katalońskiego, odmiany secesji, która łączy rzemiosło, sztukę i symboliczne wzornictwo w kompletne dzieła sztuki. Architekt konsekwentnie realizował tę ideę: fasady wyginają się jak fale, kolumny rozgałęziają się jak drzewa, a mozaiki i konstrukcje dachów przywodzą na myśl smoki lub kręgowce.

Sagrada Familia jako „Biblia z kamienia”

Słynna bazylika Sagrada Familia, ostatnie dzieło Gaudiego, jak żaden inny budynek ucieleśnia jego wizję. W 1883 roku przejął kierowanie projektem i poświęcił mu niemal całe ostatnie lata swojego życia. Kościół miał być „Biblią w kamieniu”. Wieże, portale i rzeźby opowiadają historię narodzin, męki i zmartwychwstania Chrystusa.

Centralna Wieża Jezusa Chrystusa (Torre de Jesucristo) została ukończona na setną rocznicę śmierci architekta 10 czerwca. Poświęci ją osobiście papież Leon XIV podczas swojej podróży do Hiszpanii w dniach 6-12 czerwca. Licząca 172,5 metra wraz z 17-metrowym, dostępnym krzyżem na szczycie, wieża jest obecnie najwyższą wieżą kościelną na świecie.

Styl Gaudiego wymyka się wszelkiej kategoryzacji. Casa Batlló w sercu Barcelony jasno pokazuje, dlaczego: ten klejnot charakteryzują falista fasada, mieniące się ceramiczne odłamki i smoczy dach.

Organiczne linie ciągną się też wewnątrz świątyni, co sprawia wrażenie  poruszania się w żywym ciele ryby lub smoka. Tutaj umiejętność Gaudiego do łączenia funkcjonalności z organiczną estetyką jest ewidentna. Zasada ta jest szczególnie widoczna na poddaszu: paraboliczne łuki podtrzymują dach, często porównywany do kręgosłupa lub ości rybiej. Ilustrują one, jak Gaudí nierozerwalnie łączy konstrukcję z formą. W całym wnętrzu unika prostych ścian: sufity, okna i schody płynnie przechodzą jeden w drugi, tworząc wrażenie organicznej formy.

„Linia krzywa należy do Boga”.

Historyczka architektury Maria Antonietta Crippa z Politechniki Mediolańskiej wyjaśnia: „Linia prosta należy do człowieka, linia krzywa do Boga”. Jednocześnie Casa Batlló pokazuje, jak Gaudí łączy wizję estetyczną z funkcjonalnością techniczną. Jak na tamte czasy, niezwykle nowoczesny był system wentylacji: cyrkulacja powietrza i regulacja temperatury zostały zaprojektowane tak, aby tworzyć przestrzenie optymalne pod względem estetycznym, organicznym i funkcjonalnym.

 Fasada opowiada również symboliczną historię, jak opisuje Kathrin Benz w swojej biografii „Antoni Gaudí – Architekt Boga”. Według Benz, mozaika przypominająca łuski i balustrady balkonów w kształcie kości nawiązują do legendy o katalońskim świętym narodowym, Jordim, pogromcy smoków. Falisty dach ma przypominać grzbiet smoka, a szczyt w kształcie krzyża interpretowany jest jako miecz użyty do pokonania smoka. Przyglądając się dokładnie można dostrzec, że Gaudí splata architekturę, mit i symbolikę religijną. 

Gaudí już za życia był postacią kontrowersyjną. Dla jednych był wizjonerem-innowatorem, dla innych ekscentrycznym dziwakiem. Jego ascetyczny styl życia, ignorowanie wielu norm społecznych i radykalnie nowy język form również spotykały się z krytyką i drwinami. Karykatury tamtego okresu przedstawiały niekiedy jego domy jako baśniowe scenografie lub groteskowe konstrukcje.

Niemniej jednak Gaudí pozostał niezrażony, kierując się naturą i swoją wiarą. Jego architektura opiera się na przekonaniu, że formy natury oferują najlepsze rozwiązania zarówno pod względem statyki, jak i estetyki. Siedem zaprojektowanych przez niego budynków znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. 

W późniejszych latach coraz bardziej wycofywał się z życia publicznego. Kawaler żył skromnie, ubierał się skromnie i poświęcał się niemal wyłącznie Sagrada Familia. 7 czerwca 1926 roku Gaudí został potrącony przez tramwaj; ze względu na swój niepozorny wygląd początkowo nie został rozpoznany. Kilka dni później, 10 czerwca, zmarł w przytułku Santa Creu. Został pochowany w krypcie Sagrada Familia, w pewnym sensie w sercu dzieła swojego życia.

Źródło: KAI