Wielki Orient Francji (GODF), największa francuska organizacja masońska, zamierza aktywniej angażować się w debatę publiczną, m.in. w sprawie szkolnictwa. Jej wielki mistrz Guillaume Trichard oświadczył, że szkoły prywatne (w zdecydowanej większości katolickie) nieobjęte umową z państwem „nie mają miejsca w Republice”. Równocześnie środowiska laickie domagają się ograniczenia publicznego finansowania prywatnych szkół działających na podstawie umowy z państwem.
Trichard został 28 sierpnia podczas 161. zgromadzenia Wielkiego Orientu Francji w Bordeaux wybrany ponownie wielkim mistrzem i przewodniczącym rady. Funkcję tę sprawował już w latach 2023–2024. W wywiadzie dla dziennika „Le Figaro” zapowiedział większe zaangażowanie GODF w debatę publiczną, zwłaszcza w związku ze zbliżającymi się wyborami prezydenckimi we Francji w 2027 roku.
W najbliższych tygodniach organizacja ma przedstawić tzw. białą księgę dotyczącą „szkoły Republiki”. Trichard zapowiedział, że jednym z tematów będzie status prywatnych placówek nieobjętych umową z państwem.
Placówki te działają legalnie i podlegają kontroli państwa m.in. w zakresie realizacji obowiązku szkolnego, ochrony małoletnich oraz przestrzegania prawa. Jednocześnie mają większą swobodę w zakresie metod nauczania. Wśród szkół nieobjętych umową znajdują się m.in. placówki katolickie, żydowskie i muzułmańskie, a także szkoły stosujące alternatywne metody pedagogiczne.
Równolegle trwa we Francji kampania na rzecz ograniczenia publicznego finansowania prywatnego szkolnictwa objętego umowami z państwem. Krajowa Federacja Wolnej Myśli opowiada się za stopniowym wycofaniem w ciągu sześciu lat środków publicznych przeznaczanych na ten sektor oraz za uchyleniem ustawy Debré z 31 grudnia 1959 roku.
Ustawa ta reguluje od blisko siedmiu dekad relacje państwa z prywatnymi placówkami oświatowymi. Szkoły objęte umową zobowiązują się m.in. do realizacji programów nauczania, a państwo finansuje wynagrodzenia nauczycieli. Zdecydowaną większość tego sektora stanowią szkoły katolickie, do których uczęszcza około dwóch milionów uczniów.
Federacja Wolnej Myśli przyjęła w sierpniu 2025 roku uchwałę wzywającą do odejścia od ustawy Debré, a w styczniu 2026 roku rozpoczęła kolejną ogólnokrajową kampanię na rzecz wycofania publicznego finansowania prywatnych szkół działających na podstawie umowy z państwem.
Według zwolenników utrzymania obecnego systemu jego likwidacja mogłaby znacząco zwiększyć koszty ponoszone przez rodziny i zagrozić stabilności finansowej wielu placówek. Przeciwnicy publicznego finansowania szkolnictwa prywatnego argumentują natomiast, że środki państwowe powinny być przeznaczane na szkoły publiczne.
Trichard zapowiedział także organizowanie przez GODF publicznych konferencji w różnych regionach Francji. Około 1400 lóż organizacji ma prowadzić do kolejnego konwentu działania dotyczące wartości republikańskich, w tym także inicjatywy w środowiskach szkolnych i akademickich.
Spór o przyszłość szkolnictwa prywatnego wpisuje się we francuską debatę na temat laickości, wolności nauczania oraz zakresu finansowania szkół prywatnych ze środków publicznych. Szczególne znaczenie ma on dla szkolnictwa katolickiego, które stanowi zdecydowaną większość sektora prywatnych szkół objętych umowami z państwem.
Ten artykuł powstał dzięki naszym Darczyńcom. Dziękujemy za Wasze wsparcie.