Papieże o kobietach: dobrze rozumiany feminizm nie naśladuje mężczyzn, ale pozwala wyrazić „geniusz kobiecy”

Jako młody chłopak, Leon XIV zapytał swoja mamę: „Czy chcesz być równa mężczyznom?”. Odpowiedziała: „Nie, bo my już jesteśmy lepsze!”. Wtedy, w latach 70-tych, w USA wiele dyskutowano o równości kobiet i mężczyzn. Przywołując to wspomnienie w rozmowie z uczestnikami Jubileuszu zespołów synodalnych, Papież zwrócił uwagę na liczne dary, jakie kobiety od dawna wnoszą w życie Kościoła.

Jan Paweł II i nowy feminizm

Św. Jan Paweł II wprowadził do nauczania Kościoła pojęcie „nowego feminizmu”, wskazując na szczególny wkład kobiet w życie społeczne i kościelne. W adhortacji „Vita consecrata” pisał:

„Kobiety mają do odegrania rolę wyjątkową, a może i decydującą (…) mają stawać się promotorkami «nowego feminizmu»”.

Chodzi – jak wyjaśniał – o feminizm, który nie polega na naśladowaniu modeli „maskulinizmu”, lecz na odkrywaniu i wyrażaniu „autentycznego geniuszu kobiecego” w życiu społecznym. Papież podkreślał potrzebę przezwyciężania „wszelkich form dyskryminacji, przemocy i wyzysku”.

W praktyce wspierał aktywny udział kobiet w Kościele. W dokumentach takich jak „Mulieris dignitatem” czy „List do kobiet” wzywał do większego udziału kobiet w duszpasterstwie, teologii i zarządzaniu. W czasie jego pontyfikatu wzrosła także obecność świeckich kobiet jako ekspertek i konsultorek w gremiach doradczych Stolicy Apostolskiej.

Kobiety w strukturach Kościoła

Papież Franciszek w adhortacji apostolskiej „Evangelii gaudium” wzywał do „poszerzenia przestrzeni dla bardziej znaczącej obecności kobiecej w Kościele”, podkreślając, że powinna być ona zagwarantowana „w różnych miejscach, gdzie podejmowane są ważne decyzje”.

W kolejnych latach kobiety zaczęły obejmować stanowiska w watykańskich instytucjach Kościoła. W 2022 roku Franciszek włączył je do grona członków Dykasterii ds. Biskupów uczestniczących w procesie wyboru nowych biskupów. Siostra Raffaella Petrini została przewodniczącą Gubernatoratu Państwa Watykańskiego, stając się jedną z najwyżej postawionych kobiet w strukturach Watykanu, a w 2025 roku siostra Simona Brambilla objęła urząd prefekta Dykasterii ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego. Po raz pierwszy w historii kobiety uczestniczyły z prawem głosu w obradach XVI Synodu Biskupów.

Franciszek zachęcał też do zwiększania ich udziału w gremiach teologicznych i konsultacyjnych. „Kobiety wnoszą swoje dary. Nie muszą upodabniać się do mężczyzn (…) Społeczeństwo, które nie jest w stanie postawić kobiety na swoim miejscu, nie idzie do przodu” – mówił w 2022 roku podczas rozmowy z dziennikarzami w samolocie wracającym z Bahrajnu.

Kobiety w decyzjach Leona XIV

Pontyfikat Leona XIV kontynuuje ten kierunek, łącząc docenienie duchowego świadectwa kobiet z decyzjami dotyczącymi ich obecności w strukturach Kościoła. Papież podkreśla znaczenie kobiet „zakochanych w Ewangelii”, których wiara i służba współtworzą historię wspólnot chrześcijańskich.

Zwraca też uwagę na bariery kulturowe utrudniające pełne uznanie ich roli. „Problemem nie jest brak możliwości, ale przeszkody kulturowe” – zauważył podczas spotkania z uczestnikami Jubileuszu zespołów synodalnych i organów uczestnictwa 24 października 2025 roku. Podkreślił potrzebę budowania wspólnot, w których „dary i charyzmaty każdej osoby są naprawdę szanowane i doceniane”.

Leon XIV kontynuuje także nominacje kobiet na wysokie urzędy w Kurii Rzymskiej. W 2025 roku mianował siostrę Tizianę Merletti sekretarzem Dykasterii ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego, a w 2026 roku potwierdził udział kobiet w pracach Dykasterii ds. Biskupów. W lutym ogłoszono również nominację s. Niny Benedikty Krapić na wicedyrektorkę Biura Prasowego Stolicy Apostolskiej. Decyzje te wpisują się w szerszy proces wzmacniania współodpowiedzialności świeckich i osób konsekrowanych w życiu Kościoła.

Źródło: vaticannews.va/pl , s. Amata J. Nowaszewska CSFN