Opoka - Portal katolicki
opoka.news
Pekao

Lectio continua i czytania własne

ks. Dominik Ostrowski

Czytania na obchody ku czci świętych

Czytania na obchody ku czci świętych - foto
Autor/źródło: www.flickr.com/photos/episkopatnews, episkopat.pl

Duszpasterze niejednokrotnie zadają sobie pytanie, jakie czytania wybrać w danym dniu, gdy przypada liturgiczne wspomnienie świętego, a w Lekcjonarzu przedstawione są różne opcje. Zasada pierwszeństwa lectio continua ma swoje wyjątki, uzasadnione bezpośrednim związkiem czytań „własnych” z osobą świętego.

Ogólne wprowadzenie do Lekcjonarza Mszalnego (OWLM) podaje normę dotyczącą czytań na obchody ku czci świętych:

83. Na obchody ku czci świętych podane są czytania własne, o ile takie rzeczywiście istnieją, tzn. mówiące o samej osobie świętego albo o tajemnicy, o której odprawia się mszę Świętą. Te teksty, choćby to był tylko dzień wspomnienia, powinny być czytane zamiast czytań bieżących przewidzianych w lekcjonarzu na dni powszednie.
Niekiedy podane są czytania przystosowane, to jest takie, które ukazują albo szczególny rys życia duchowego, albo wyrażają działalność świętego. W tych wypadkach nie wydaje się niezbędne stosowanie tych czytań, chyba że przemawia za tym wzgląd duszpasterski. Często również są podane czytania zamieszczone w części wspólnej, aby wybór był łatwiejszy. Są to jednak tylko propozycje: zamiast czytania przystosowanego lub po prostu zaproponowanego można wybrać jakieś inne czytanie spośród czytań wspólnych. (...)

Norma ta rozróżnia czytania własne, czytania przystosowane i czytania wspólne. Od razu zaznaczmy różnice między nimi, koncentrując się przede wszystkim na drugiej grupie (czytania przystosowane), bo one sprawiają czasem problem.

A. Objaśnienie pojęć: własne, przystosowane, wspólne

Czytania własne

Na nieliczne wspomnienia Świętych (dokładnie 8) podaje się czytania własne (łac. lectiones propriae), tzn. mówiące o samej osobie świętego lub tajemnicy, o której odprawia się Mszę świętą. W tym przypadku rubryka w dniu świętego wyraźnie mówi: "czytanie (Ewangelia) tego dnia jest własne (własna)". Te czytania mają pierwszeństwo i przerywają "lectio continua". Lista czytań własnych podana jest niżej.

Czytania przystosowane

W niektóre dni ("niekiedy", łac. aliquando) podaje się tzw. czytania przystosowane (łac. lectiones appropriatae). Są to czytania, które, jak tłumaczy w 1967 r. Kongregacja, nie znajdują się w "Czytaniach wspólnych" (non sunt de Communi)[1], natomiast ukazują rys życia duchowego albo działalność jakiegoś świętego. Czytania te nie mają w łacińskim Ordo Lectionum Missae swojego numeru, zawierają zatem tylko początek tekstu ("incipit") a po nim wielokropek, np. I czytanie w dniu św. Hilarego, 13 stycznia: „Lectio I: I Io 2, 18-25 « Qui confitetur Filium, et Patrem habet ». Filioli: novissima hora est...” W polskim Lekcjonarzu czytania przystosowane na wspomnienia Świętych polskich są wydrukowane w całości. Czyni się tak ze względów praktycznych: tych perykop nie ma w tekstach wspólnych, dlatego gdzieś trzeba je było wydrukować. Redaktorzy kalendarzy liturgicznych lub celebransi mogą mieć przypuszczenie, że skoro teksty zostały wydrukowane w całości, to oznacza, że czytania te są tak ważne, iż należy je tego dnia odczytać, a tymczasem powód ich wydrukowania jest zupełnie inny.

Czytania przystosowane z zasady nie przerywają "lectio continua", chyba że istnieje racja duszpasterska (OWLM nr 83). Taką racją duszpasterską nie jest jedynie upodobanie celebransa do jakiegoś świętego, o czym czytamy dalej w num. 83 dokumentu: „Kapłan odprawiający z udziałem ludu powinien się troszczyć przede wszystkim o duchowe dobro wiernych i strzec się narzucania im swoich upodobań.” Czytania przystosowane mogą teoretycznie przerwać „lectio continua” we wspomnienia lub nawet w dni powszednie, ale tylko wtedy, gdy istnieje potrzeba duszpasterska. Taką potrzebą duszpasterską może być np. potrzeba wygłoszenia homilii związanej z postacią świętego lub jego charyzmatem, obecność grupy wiernych związanych duchowo z postacią świętego itp.

Dodatkowym motywem ograniczającym wybór czytań przystosowanych jest zdecydowana preferencja dla „lectio continua”, czyli czytań danego okresu, których nie może opuszczać „zbyt często bez dostatecznego powodu”. W 1967 r. Kongregacja w nocie "Quedam quaestiones" jako przykład podawała czytania na święto św. Franciszka Ksawerego (3 grudnia) i objaśniała: jeśli Ewangelia z dnia powszedniego dobrze koresponduje ze Świętym (czyli oddaje ducha misyjnego), nie ma potrzeby zamiany tekstów.

Gdy w jakimś miejscu wypada święto lub uroczystość ku czci danego świętego, wtedy jego czytania przystosowane stają się własnymi. Zgodnie z num. 84 OWLM w uroczystości i święta „zawsze należy stosować czytania zamieszczone w tekstach własnych (Proprium) lub wspólnych (Commune)”.

Lista czytań przystosowanych podana jest niżej.

Czytania wspólne

Wszystkie pozostałe przypadki to czytania podane spośród Czytań wspólnych, gdzie pod datą obchodu podaje się wybrane stamtąd czytania jako sugestie dla łatwiejszego wyboru (a więc nie muszą być dokładnie te). Te czytania, podobnie jak czytania przystosowane, z zasady nie przerywają "lectio continua" (chyba, że podobnie jak wyżej wspomniano, jest święto lub uroczystość).

B. Wykaz czytań własnych ("lectiones propriae")

C. Wykaz czytań przystosowanych ("lectiones appropriatae")

Nota bene: nie wymieniliśmy tutaj dawnych wspomnień, które posiadały czytania przystosowane ("lectiones appropriatae"), ale w międzyczasie zostały podniesione do rangi święta (Św. Katarzyny Sieneńskiej 29 kwietnia, Św. Benedykta 11 lipca, Św. Marii Magdaleny 22 lipca).



[1] Por. "Quedam quaestiones circa usum ordinis lectionum per ferias", Notitiae 1967, s. 13; zob. także Z. Weder, Rzymski porządek czytań mszalnych, Collectanea Theologica 37/2 (1967), s. 161.

[2] W polskim Lekcjonarzu Mszalnym t. 6 nie podaje się alternatywnej Ewangelii.

[3] W łac. OLM nr 2.

[4] W OLM raczej: "Nauczył się posłuszeństwa przez to, co wycierpiał".

[5] W OLM raczej: "Duch przyczynia się za nami w błaganiach, których nie można wyrazić słowami".


opr. mg/mg



 


Podziel się tym materiałem z innymi:


Kliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: czytania święto wspomnienie lekcjonarz lectio continua czytania z dnia czytanie własne jakie czytania

Polecamy

 
Realizacja: 3W
Realizacja: 3W