Od kolonii do potęgi – nowy numer „Obserwatora Finansowego” już dostępny

Historia amerykańskiej potęgi nie układa się w prostą opowieść o sukcesie. Autorzy pokazują również koszty utrzymania tej pozycji – analizują kondycję amerykańskich instytucji, sytuację klasy średniej, rosnące zadłużenie oraz zdolność kraju do zachowania przewagi technologicznej i gospodarczej w warunkach coraz silniejszej konkurencji międzynarodowej.

Numer otwiera tekst dr. Piotra Araka o tym, ile pozostało z American dream – obietnicy awansu społecznego, zgodnie z którą pracowitość i talent powinny wystarczyć, aby kolejne pokolenie żyło lepiej od poprzedniego. Marek Pielach przedstawia natomiast Amerykę jako kolosa, który nadal dysponuje ogromnym potencjałem gospodarczym, finansowym, technologicznym i militarnym, jednak musi uważniej patrzeć pod nogi, zwłaszcza w obliczu nasilającej się rywalizacji z Chinami, rosnącego zadłużenia oraz pogłębiających się nierówności.

Jak powstawała amerykańska potęga? Piotr Rosik przypomina transakcje, które zmieniały mapę świata. Zakupy Luizjany, Alaski i innych terytoriów pokazują, że państwa rozszerzały swoje granice nie tylko przy użyciu armii, lecz także za pomocą umów, kredytu i kalkulacji przyszłych korzyści. Anna Słabosz-Pawłowska przenosi z kolei ideę pogranicza w kosmos. Analizuje program Artemis nie tylko jako przedsięwzięcie czysto naukowe, lecz jako próbę budowy infrastruktury, rynku zamówień oraz zasad przyszłej działalności gospodarczej na Księżycu.

Gospodarcza historia USA jest nierozerwalnie związana z długiem. W tekście „Cena potęgi – dwa i pół wieku amerykańskiego długu” dr Milena Kabza pokazuje, jak zadłużenie finansowało rozwój młodego państwa, wojny, inwestycje i działania antykryzysowe. Autorka pyta zarazem o granice modelu opartego na pozycji dolara oraz amerykańskich obligacji. Z kolei dr Mirosław Ciesielski analizuje fenomen amerykańskich start-upów i warunki, które czynią z USA kluczowe miejsce dla skalowania młodych firm technologicznych. Uzupełnieniem tej perspektywy jest tekst dr Anny Dobrzańskiej poświęcony wielkiej konsolidacji w amerykańskim sektorze bankowym.

Osobną część wydania tworzy blok „Polacy w USA”. Dr Grzegorz Jeż przypomina o doświadczeniach obu narodów, wpisanych w hasło „Za wolność naszą i waszą”. Mariusz Tomczak opisuje polskie ślady, których nie zatarł czas, Artur Adamski przedstawia wkład polskich inżynierów, wynalazców i przedsiębiorców w rozwój amerykańskiego przemysłu, a Marta Roels prowadzi czytelnika od prezydentury Woodrowa Wilsona do wejścia Polski do NATO. Wszyscy razem budują opowieść o relacji kształtowanej nie tylko przez dyplomację, lecz także przez migracje, pracę, technologię oraz dziedzictwo historyczne.

Tematyka numeru nie ogranicza się jednak do Stanów Zjednoczonych. Dr Andrzej Raczko analizuje politykę banku centralnego Rosji w warunkach wojny z Ukrainą. Jan Cipiur wyjaśnia, dlaczego Kalaallit Nunaat, czyli Grenlandia, znalazła się w centrum strategicznego zainteresowania światowych mocarstw. Dr hab. Piotr Łasak opisuje natomiast, jak Chiny zmieniają geopolityczne zasady gry.

Źródło: NBP

W części poświęconej historii i myśli ekonomicznej dr Marcin Zarzecki rozważa – nawiązując do encykliki „Magnifica humanitas” – czy algorytm może wycenić wartość człowieka. Dr Dominik Skopiec przypomina narodziny, ewolucję oraz upadek systemu z Bretton Woods. Z kolei prof. Leon Podkaminer wraca do wydanej przed 90 laty „Ogólnej teorii zatrudnienia, procentu i pieniądza” Johna Maynarda Keynesa, a prof. dr hab. Mateusz Machaj opisuje amerykańskie doświadczenia z wolną bankowością (free banking). Prof. Jerzy Żyżyński polemizuje z teorią Laffera. Natomiast Artur Adamski w recenzji książki „Bóg i wolny rynek” przygląda się historycznym związkom między religią a gospodarką.

Nowy numer uzupełniają teksty o edukacyjnej działalności banków centralnych oraz o banknotach polimerowych, ich historii, trwałości i nowoczesnych zabezpieczeniach.

Wydanie „Obserwatora Finansowego” jest już dostępne w salonach Empik, wybranych punktach sieci Kolporter, Relay, InMedio, 1-Minute, Świat Prasy, Tabak Polska oraz na stacjach paliw ORLEN, BP, Shell i Circle K.