Opoka - Portal katolicki
opoka.newsopoka.photo
Pekao

Jan Florian Rodzieniec

Pokuta

Za downyj Polski, przed drugóm wojnóm światowóm, bez wojna - za Niymca - a tyż i zarozki po wojnie, zarozki po tym, kej na Górnym Ślónsku Polska juzaś nastała, ludzie, kerzi tam żyli i miyszkali, dobrze wiedzieli, co bóło wolno robić, co trza bóło robić, a czego robić niy noleżało, a to po to, coby sie tu żóło jak noleży, a i tyj Ziymi za bardzo niy szkodzić. Nó i żóło sie tu niy nojgorzi. Przinojmni dużo lepi aniżeli we Zagłymbiu za Pszymszóm i Brynicóm. A przeca i tam bóły już wtynczos huty i gruby.

To, iże ludzie na Górnym Ślónsku wiedzieli, jak noleży postympować, co by to bóło tak, "jak Pón Bóg przikozoł", to jest to tyź wielko zasługa górnoślónskich ksiynży. Bo łóni ło tym godali prawie że na kożdym kozaniu. Nojbardzi, to łóni dbali ło to, coby ludzie wiedzieli, co jest grzychym, ze kerego trza sie wyspowiadać, bo za bardzo Pana Boga łobrożo. A przi spowiadaniu tyż ludzi pouczali i to niy ino egzortami, ale i móndróm pokutóm, kero zadowali. Jak jo se wspóminóm dówniejszych spowiedników, to mi sie zdowo, że łoni bardzo dbali ło te "piynć warunków dobryj spowiedzi", a przede wszystkym ło zadośćuczyniynie, bo sie jym przitrefało czynsto gynsto dawać łozgrzyszynie take "warunkowe"; to znaczy take, kere bóło ważne dopiyró po naprawiyniu krziwdy, jako sie kómuś wyrzóndzióło (tyż Panu Bogu, bo przeca i Pana Boga skrziwdzić idzie). Jo se przipóminóm, iżech tyż kejsik take łozgrzyszynie dostoł. A bóło to tak:

Tak jak i inksi ludzie ze Burowca, kaj żech sie urodziół i wychowoł, chowali my we chlywiku bele jako gadzina. Mieli my koza, króliki i kury. Ta koza - jak bóło lato - to trza bóło paść. Nóm chopcóm, co my mieli po dziesiynć lot, te pasynie kóz to sie piyrzińsko mierzło. Bez to my se robiyli take bale - nojczynścij ze staryj babskij, jedbownyj póńcochy (te bale nazywały sie "szmacioki"). Takym balym szło fusbal grać. I my na łónce tyn fusbal grywali. Ale jednego razu zapómnieli my szmacioka wziónć ze chałpy. Bez tóż sie nóm niymiłosiernie mierzło i cheba skuli tego Józik, kery z nos bół nojstarszy, pedzioł coby my sie we życie szukali. I nic my se przi tym niy myśleli, kejby niy Ancia, kero prziszła ze swojóm kozóm na łónka trocha niyskorzi. Ledwie prziszła, zarozki na nos wsiadła:

- To wy niy wiycie, że lotanie po życie, to greych i bydziecie sie musieli ze tego wyspowiadać?! Józik sie trocha ze Ancie pośmiywoł, ale szukać my sie przestali. A Anci tyż sie pewnikym mierzło, bo trocha niyskorzi sie łodezwała:

- Zagrejmy se w "Rapsa".

- A czamu by niy? - pedzioł Józik i my we tego "Rapsa" grali aż do połednia, kej trza już bóło z kozóm do dóm iść, coby jóm mamulka wydojyli.

To bół wtedy kóniec czyrwca. Ani my sie dobrze niy łobejrzeli, jak prziszoł piyrszy pióntek lipca, a we piyrszy pióntek, kożdy miesiónc, trza bóło iść do spowiedzi, bo kto bez dziewiynć takich pióntków do spowiedzi i komunije chodziół, tyn na pewno bez "zaopatrzynio" niy umrze (stary żech już jest, ale jakoś se niy umia przipómnieć, czy żech kejś take dziewiynć pióntków "zaliczół" - myńsza ze tym). No i jak jedyn pośli my we tyn piyrszy piónek do spowiedzi. Jak żech kapelónkowi ło tym szukaniu sie w życie pedzioł, to łón mi na to tako egzorta zrobiół:

- Wiysz cheba, żeś tymu gospodorzowi, co łod niego jest te pole, jakoś tam szkoda zrobiół, boś cheba niymało tego żyta w ziymia wdeptoł, a przi tym tyź cheba wiysz, że ze żyta to jest chlyb, a chlyb to nojwiynkszy dar łod Pana Jezusa, bo Łón nawet swoje Ciało we chlyb przemiyniół.

- Wiym - łodpedziołech.

- Tóż musisz tymu gospodorzowi ta krziwda (bo to jest dló niego krziwda) jakosik wynagrodzić, niyprowda!

- Prowda - łodpedziołech - ale jo niy wiym, jak to zrobić.

- A widzisz! Jak kómuś na paskuda zrobić, to wiysz. Ale jak ta paskuda naprawić, to niy wiysz?!

Gupie mi się zrobióło i nic żech niy pedzioł. Kapelón trocha poczekoł, a potym tak pedzioł:

- Za niydugo bydóm żniwa. Tóż jak bydziesz widzioł, że tyn gospodorz swoje żyto siece, to mu przi tym żniwowaniu pómóż - tak jak ino bydziesz umioł. Jak tego niy zrobisz, to te łozgrzyszynie, kerego ci terozki udziela, bydzie niyważne i bydzies się musioł jeszcze roz wyspowiadać. A jak na drugi roz przidzies do spowiedzi, to mosz tu we suchatelnicy pedzieć jakeś ta pokuta wykónoł. Zrozumioleś?

Zrozumiołech i żech kapelónkowi przikwolół.

Nó i prziszed taki dziyń, kej my zauważyli tego gospodorza, jak żyto na tym swojym polu siyk. Wszyjscy my chcieli mu jakoś pomogać (bo widać wszyjscy my tako sama pokuta dostali), ale niy wiedzieli my jak to zrobić, bez to my sie ino prziglóndali tyj jego robocie tak, iże sie łón łozgorszół.

- Jak niy mocie co robić, to byście pómógli moji staryj, a niy wytrzeszczejcie tak na mnie swojich gałów, bo mi robota niy idzie.

Na te słowa to my czekali. Ciepli my się na te żyto, coby je we snopki poustawiać tak, jak nóm gospodyni pokozała. Gospodorz nóm za to potym piyknie podziynkowoł i nos pokwolół. A nóm bóło bardzo fajnie i cieszyli my sie, że nóm nasz kapelón tako fajno pokuta zadoł.

Dzisioj, kej żech już jest starym dziadym, łozmyślóm ło tych kapelónkach, co już na pewno sóm w niebie i Panu Bogu za nich dziynkuja. Rzykóm tyż ciyngym, coby jym Pón Bóg jejich dobroć wynagrodziół (choć to bóła tako twardo dobroć, bez tych dzisiejszych "ochów i achów" ło miłości). Prosza tyż Pana Boga, coby nóm takich móndrych ksiynży posyłoł. Bo terozki to jest tak jakosik we modzie, że nóm ksiynżo ciyngym łosprowiajóm ło tym, jaki tyż to Pón Bóg jest, a nic nóm niy godajóm ło tym, czego Pón Bóg łod nos chce. Ale niy dziwota, jak tego niy wiy nawet ks. abp Życiński, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego Kościoła ("TP" nr 12/98 - reklama wydawnictwa ZNAK).

PS Przi tych wypowiedziach, kereście drukowali we numerze 38, jest łobjaśniynie: "Autor jest prezesem... eseistą... burmistrzem..". Jakbyście tak chcieli cosik takigo ło mie napisać, to napiszcie tak: "Autor jest cholernym Hanysem i starym purtym na pyzji".



Copyright © by Tygodnik Powszechny

 


Podziel się tym materiałem z innymi:


Kliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: pokuta spowiedź spowiednik Górny Śląsk gwara suchatelnica rzykać
 
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W