Opoka - Portal katolicki
opoka.newsopoka.photo
Pekao


Augustyn Jankowski OSB

ESCHATOLOGIA POWSZECHNA NOWEGO TESTAMENTU

ISBN: 978-83-7318-688-0

wyd.: WAM 2007




Spis treści
Słowo do niniejszego wydania  
Przedmowa do niniejszego wydania 7
Przedmowa do wydania z 1987 roku 9
Wykaz skrótów 11
Część pierwsza ESCHATOLOGIA POWSZECHNA NOWEGO TESTAMENTU 
WSTĘP DO CZĘŚCI PIERWSZEJ 15
Eschatologia według porównawczej historii religii 15
Eschatologia Starego Testamentu w zarysie 17
Specyfika nowotestamentowej eschatologii: Chrystus a czas 21
"Warstwy" eschatologii Nowego Testamentu 27
Quaestiones disputatae eschatologii Nowego Testamentu 32
Podział eschatologii Nowego Testamentu 33
I. PARUZJA CHRYSTUSA 35
Termin 35
Droga od Dnia Jahwe do Dnia Chrystusa 36
Gatunek literacki opisów paruzji i zasady jego interpretacji 41
Zwiastuny (prodromy) paruzji 42
Dane o paruzji zawarte w Ewangeliach synoptycznych 56
Dane o paruzji z Dziejów Apostolskich 66
Paruzja Chrystusa według nauki św. Pawła 68
Paruzja Chrystusa według pism Janowych 76
II. POWSZECHNE WSKRZESZENIE UMARŁYCH 85
Tło starotestamentowe nauki o zmartwychwstaniu ciała 85
Specyfika nowotestamentowego ujęcia prawdy o powszechnym zmartwychwskrzeszeniu 87
Przegląd danych Ewangelii i Dziejów Apostolskich o powszechnym zmartwychwstaniu ciał 89
Doktryna św. Pawła o zmartwychwstaniu ciała 96
Końcowe dane Nowego Testamentu o zmartwychwstaniu ciała 113
III. POWSZECHNY SĄD OSTATECZNY 116
Specyfika ujęcia biblijnego 116
Starotestamentowe przesłanki sądu 117
Powszechny sąd ostateczny u Synoptyków 120
Janowe rozwinięcie teologii sądu 123
Sąd według kerygmatu apostolskiego 125
Wkład Pawłowy do teologii sądu 126
Sąd ostateczny w Apokalipsie 131
IV. NIEBO WIECZNYM RADOSNYM ŻYCIEM ZBAWIONYCH 137
Zbawienie 137
Życie wieczne 140
Radość 142
Niebo jako etap końcowy królestwa Bożego 143
V. WIECZNE PIEKŁO ODRZUCAJĄCYCH BOGA 146
Terminologia 146
Dane Synoptyków o piekle 147
Dane Janowe o wiecznym potępieniu 153
Dane Pawłowe o wiecznej zagładzie 154
Obrazy potępienia w Janowej Apokalipsie 156
VI. NOWE NIEBO I NOWA ZIEMIA CZYLI REINTEGRACJA KOSMOSU 161
Przesłanki starotestamentowe 161
Teksty Synoptyków o przemianie ostatecznej 163
Apokatastaza według kerygmatu apostolskiego 165
Wyzwolenie pojednanego z Bogiem stworzenia według św. Pawła 166
Piętrowa wizja nowego wszechświata po katastrofie 171
Powszechna nowość według Apokalipsy 172
Część druga ESCHATOLOGIA INDYWIDUALNA NOWEGO TESTAMENTU 
WSTĘP DO CZĘŚCI DRUGIEJ 179
Zastrzeżenia metodologiczne 179
Biblijne założenia antropologii i eschatologii 180
Układ i bieg myśli niniejszego traktatu 184
I. BIBLIJNY OBRAZ ŚMIERCI CZŁOWIEKA I CHRZEŚCIJANINA 187
Aspekty śmierci w Starym Testamencie 187
Los pośmiertny człowieka według Starego Testamentu 191
Nowy Testament o śmierci człowieka i chrześcijanina 196
A. Nowy Testament o powszechnym prawie śmierci 198
B. Jezus wobec śmierci człowieka: słowa i czyny 200
C. Jezus, Mesjasz i Zbawca, w obliczu własnej śmierci 202
D. Zaczątkowa teologia śmierci Jezusa w opisach Ewangelistów 205
E. Teologia "zstąpienia Chrystusa do Otchłani" (1 P 3, 18-20) 206
F. Następstwa eschatologiczne śmierci i zmartwychwstania Chrystusa 209
G. Solidarność wiernych ze śmiercią Jezusa Chrystusa 211
II. SĄD JEDNOSTKOWY NASTĘPUJĄCYCH PO ŚMIERCI 217
Późny judaizm o losie dusz po śmierci 218
Nauka Jezusa o tym, co następuje po śmierci 219
Podteksty sądu u Apostołów 226
Dane Apokalipsy Janowej o wielokrotnej paruzji a sąd 230
Teologiczne wycieniowanie sądu Chrystusa w Czwartej Ewangelii 232
III. TRWANIE DUSZY OD ŚMIERCI DO PARUZJI 238
Zapewnienie Jezusa o nagrodzie czekającej po śmierci 238
Wypowiedzi Pawłowe o szczęściu zaraz po śmierci 242
Dane Apokalipsy Janowej o stanie po śmierci 256
A. Dusze męczenników żyją u Boga przed paruzją. . 257
B. Grono wybranych w niebie stale się zwiększa 259
C. Uroczyście się stwierdza szczęście zbawionych już teraz 260
IV. BIBLIJNE PODSTAWY NAUKI O STANIE POŚREDNIM (CZYŚĆCU) 262
Wnioski płynące z faktu złożenia przez Judę Machabeusza ofiary za poległych 262
Teksty Ewangelii synoptycznych na tle paralel z Talmudu 266
A. Odpuszczenie win w życiu przyszłym 266
B. Pośmiertne uiszczenie się z długu 268
C. Stopniowania kary pozagrobowej 269
D. Konieczność ostatecznego oczyszczenia 270
3. Teksty Pawłowe 273
A. Wstawiennictwo na rzecz zmarłych 273
B. Zagadkowy sposób zbawienia jakby przez ogień 275
V. NA STYKU INDYWIDUALNEJ ESCHATOLOGII Z POWSZECHNĄ 281
1. Założenia biblijne obu eschatologii 282
A. Chrystus a czas 284
B. Ambiwalencja eonu obecnego 286
2. Continuum eschatologiczne 296
A. Continuum w chrystologii 296
B. Continuum w pneumatologii 300
C. Continuum w eklezjologii 302
D. Continuum w sakramentologii 303
3. Pedagogia eschatologiczna Jezusa 305
Wnioski końcowe 306
Bibliografia 307
Indeks autorów 313
Indeks wyrazów semickich 317
Indeks wyrazów greckich 318
Indeks biblijny 321

SŁOWO DO NINIEJSZEGO WYDANIA

Ojciec Augustyn Jankowski OSB zmarł nagle w listopadzie 2005 r. w trak cie pracy nad nowym wydaniem Eschatologii Nowego Testamentu. Pozostawił po sobie dzieło w stanie zaawansowania, ale nieuporządkowane. Niektóre rozdziały istniały w kilku wersjach elektronicznych.

Miesiąc później Dyrektor Wydawnictwa WAM, ks. prof. dr hab. Henryk Pietras SJ, zwrócił się do mnie z prośbą o dokonanie prototypicznej redakcji tej monografii. Zgodziłem się bez wahania. W ten sposób mogłem częścio-wo spłacić dług wdzięczności, który zaciągnąłem wobec Ojca Augustyna; wspierał on mnie wielorako i bezinteresownie na przestrzeni ostatnich 20 lat.

Moje zadanie polegało na uporządkowaniu materiału w ramach rozdziałów, złożeniu rozdziałów w przyzwoitą całość, nadaniu całości jednolitego charakteru oraz na skorygowaniu nieścisłości w zakresie słownictwa hebrajskiego.

Stanąłem przed trudnym wyzwaniem i nie wiem, na ile udało mi się mu sprostać. Wszelka praca nad twórczością niedokończoną jest przedsięwzię- ciem nader ryzykownym. Starałem się przede wszystkim nie ingerować w styl Autora.

Ostatnia postać niniejszej książki wiele zawdzięcza p. Agnieszce Cabie, redaktorce wydania. Pani Agnieszka wzięła na siebie odpowiedzialność w zakresie języka greckiego. Dużo czasu poświęciła indeksom, a przede wszystkim nadała rozprawie literacki szlif.

W pierwszą rocznicę śmierci O. Augustyna

Bogusław Górka

PRZEDMOWA DO NINIEJSZEGO WYDANIA

Wznowienie mojej Eschatologii po przeszło dwudziestu latach następuje tym razem z inicjatywy o. Dyrektora naszego Wydawnictwa Tyniec, podejmującego ją w odpowiedzi na zapotrzebowanie wielu osób, które nie mogły już jej nabyć po zupełnym wyczerpaniu pierwszego nakładu wydanego staraniem Polskiego Towarzystwa Teologicznego w Krakowie. Nasze wydawnictwo odstąpiło trud wznowienia tej książki krakowskiemu Wydawnictwu WAM, któremu wdzięczny jestem za umieszczenie jej w serii „Myśl Teologiczna”.

W dwudziestoleciu tym ukazało się drukiem sporo cennych i obszernych publikacji na poszczególne tematy eschatologiczne oraz zwięzłych skrótów całego traktatu1. Jednak nowej katolickiej publikacji o rozmiarach dwuletniego kursu akademickiego całej eschatologii dotąd nie ma. To mnie uprawnia do podjęcia niniejszej próby. Ale ponieważ w biblistyce to dwudziestolecie zaznaczyło się znacznym postępem, stąd treść poprzedniego wydania otrzymała odpowiednie poszerzenie o te dane, które można było znaleźć na podstawie wydanych w tym czasie pozycji. Niektóre dawne dane należało wręcz poprawić.

Niech ta nowa próba lepiej uzasadni i spotęguje nasze wspólne z całym Kościołem tęskne wołanie: Przyjdź, Panie Jezu! (Ap 22, 20).

Kraków — Tyniec, w Dzień Zaduszny 2005

Autor

1 Bogaty ich wykaz podaje P. OstaŃski, Bibliografia biblistyki polskiej, 2 tomy, Poznań 2002.

PRZEDMOWA DO WYDANIA Z 1987 ROKU

(skrócona)

Na powstanie tej książki wpłynęły dwie potrzeby. Studenci Wydziału Teo logicznego Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie i innych uczelni, słuchający niniejszego traktatu w ramach obowiązujących ich wykładów, nie mieli z czego przygotować się do egzaminu poza własnymi notatkami i moim bardzo sumarycznym skryptem. Niezapomniany mój profesor i swego czasu rektor Papieskiego Instytutu Biblijnego, późniejszy kardynał, Augustyn Bea powtarzał nam zasadę, że nawet najlepszy skrypt nie zastąpi książ-ki. Dlatego obecnie zastępuję skrypt książką.

Po wtóre nie tylko studenci teologii chcą znać eschatologię. Dziś są nią zainteresowane szerokie koła laikatu. Zwłaszcza wielu braci odłączonych wręcz się nią pasjonuje, nierzadko polemizując w tym zakresie z wykładnią katolicką. Bez polemiki z nimi oprę się tutaj na danych samej tylko teologii biblijnej, nieposzerzonej o to, co ma nadto do powiedzenia dogmatyka, dają-ca pełniejszy obraz rzeczy ostatecznych, bo poszerzony o dane Tradycji i wy-siłek myślowy teologów. Dogmatyka już doczekała się u nas w kraju paru drukowanych pozycji, wykazanych w Bibliografii.

Podany tutaj naukowy wykład danych głównie Nowego Testamentu o sprawach ostatecznych — ludzkości i jednostek — niech służy tym, którzy bezstronnie chcą zgłębić Boże objawienie biblijne w tej sprawie.

Kraków — Tyniec, 13 lipca 1984

Autor

opr. aw/aw



 


Podziel się tym materiałem z innymi:


Kliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: śmierć eschatologia Sąd Ostateczny teologia dogmatyczna rzeczy ostateczne niebo paruzja powszechne zmartwychwstanie historia religii reintegracja kosmosu
 
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W