Opoka - Strona główna
opoka.news opoka.photo opoka.org.pl
Pekao


2 LUTEGO — DZIEŃ ŻYCIA KONSEKROWANEGO




Ks. Roman Kempny

CAŁKOWICIE DLA BOGA



Zakonnicy i zakonnice, mnisi i mniszki, pustelnicy i świeccy konsekrowani, dziewice poświęcone Bogu i wdowy konsekrowane — wszyscy należą do jednej rodziny osób prowadzących życie konsekrowane. W Kościele katolickim w święto Ofiarowania Pańskiego, 2 lutego, obchodzony jest Dzień Życia Konsekrowanego.

Istota życia konsekrowanego polega na naśladowaniu Chrystusa na drodze rad ewangelicznych, czyli przez życie w czystości, ubóstwie i posłuszeństwie. Co prawda wszyscy wierni są wezwani do naśladowania Chrystusa, jednak osoby konsekrowane są powołane do szczególnej zażyłości z Jezusem i oddania się Mu w sposób „niepodzielny” — podkreśla Jan Paweł II w posynodalnej adhortacji apostolskiej „Vita consecrata” z 1996 r., będącej aktualnie podstawowym dokumentem dotyczącym życia konsekrowanego. Żyjąc w posłuszeństwie, niczego nie posiadając na własność i zachowując czystość, osoby konsekrowane przyjmują najbardziej radykalną formę życia Ewangelią na ziemi.



Każde powołanie w Kościele jest w służbie świętości, Jednak niektóre — jak powołanie do kapłaństwa czy życia konsekrowanego — są szczególnym powołaniem w tym względzie. Powołanie do tych stanów jest darem cennym i koniecznym, który potwierdza, że także dzisiaj naśladowanie Chrystusa czystego, ubogiego i posłusznego, świadczenie o absolutnym prymacie Boga oraz służba na rzecz ludzkości w duchu Zbawiciela przedstawiają uprzywilejowane drogi ku pełni życia duchowego.
Jan Paweł II,
Orędzie na Tydzień Powołań 2002

Potrzebne — choć często nierozumiane

Adhortacja apostolska „Życie konsekrowane” rozróżnia pięć form życia radami ewangelicznymi: instytuty zakonne oddane całkowicie kontemplacji, instytuty zakonne oddane dziełom apostolskim — tzw. czynne, instytuty świeckie, stowarzyszenia życia apostolskiego oraz stan dziewic, pustelników i wdów poświęconych Bogu. Te formy życia podejmowane są zarówno przez mężczyzn, jak i kobiety.

Życie radami ewangelicznymi, czyli...

Osoby konsekrowane praktykują rady ewangeliczne przez tzw. profesję, czyli śluby składane publicznie wobec przedstawicieli Kościoła. Pierwsze śluby składa się zwykle na rok, po którego upływie mogą być ponawiane. Śluby te określane są jako czasowe. Po kilkakrotnych ponowieniach składa się śluby wieczyste, obowiązujące do końca życia, nazywane profesją wieczystą.

Rady ewangeliczne stanowią główną oś życia zakonnego, dotykają trzech istotnych dziedzin egzystencji i życiowych odniesień osoby ludzkiej. Ślub czystości, zawierający obowiązek doskonałej wstrzemięźliwości w celibacie, nie jest tylko dobrowolną rezygnacją z małżeństwa i życia rodzinnego, ale wyborem Chrystusa jako jedynej miłości. Ślub ubóstwa zobowiązuje osoby konsekrowane do życia pracowitego i ubogiego oraz do zależności od przełożonych w używaniu i dysponowaniu dobrami materialnymi. Życie w ubóstwie pomaga osobom konsekrowanym zdobywać wolność wewnętrzną przez oderwanie od przywiązania do rzeczy materialnych i kierowanie uwagi na dobra duchowe i solidarność międzyludzką. Przez ślub posłuszeństwa osoby konsekrowane zobowiązują się do podporządkowania własnej woli prawowitym przełożonym, gdy wydają oni polecenia zgodne z Ewangelią i konstytucjami instytutu. Osoby zakonne przez ten ślub włączają się w realizację planów Boga na wzór Chrystusa pełniącego zawsze wolę Ojca.

Słowniczek niektórych terminów związanych z życiem konsekrowanym

  • Asceza — wysiłek fizyczny lub duchowy, podejmowany w celu osiągnięcia doskonałości moralnej, zbliżenia do Boga i osiągnięcia zbawienia, przez m. in. opanowywanie pożądań, ograniczanie potrzeb życiowych, wyrzekanie się przyjemności, rezygnację z dóbr materialnych lub duchowych.
  • Celibat — stan dobrowolnego bezżeństwa, polegający na życiu ewangeliczną radą czystości; w przypadku osób konsekrowanych potwierdzany ślubem, ułatwiającym naśladowanie Chrystusa.
  • Cenobici — zakonnicy prowadzący życie wspólne w klasztorach, według określonej reguły i pod kierownictwem przełożonego.
  • Eremici — mnisi prowadzący życie ascetyczne w samotności, pojedynczo lub zbiorowo, najczęściej mieszkający w klasztorach nazywanych eremami.
  • Generał — najwyższy przełożony w instytucie o strukturze hierarchicznej.
  • Gwardian — przełożony domu zakonnego, np. u franciszkanów.
  • Habit — strój zakonny, przeważnie składający się z tuniki, szkaplerza i kaptura lub welonu.
  • Juniorat — okres formacji w instytucie życia konsekrowanego od złożenia ślubów czasowych do ślubów wieczystych.
  • Kapituła — zebranie wybranych przedstawicieli danego instytutu życia konsekrowanego lub stowarzyszenia życia apostolskiego, omawiających sprawy całej wspólnoty lub jej prowincji i podejmujących decyzje zgodnie z konstytucjami lub innymi ustawami wewnętrznymi.
  • Klauzura — zespół przepisów dotyczących miejsca zarezerwowanego wyłącznie dla zakonników; także część domu zakonnego, dostępna wyłącznie dla członków danego instytutu życia konsekrowanego.
  • Ksieni — przełożona klasztoru mniszek, najczęściej dożywotnia.
  • Nowicjat — okres próby, weryfikujący przydatność kandydata do życia w danej wspólnocie życia konsekrowanego i przygotowujący do ślubów czasowych.
  • Obłóczyny — uroczyste założenie habitu zakonnego, rozpoczynające okres nowicjatu.
  • Opat — przełożony autonomicznego klasztoru mniszego — opactwa.
  • Postulat — okres przed nowicjatem, służący rozpoznaniu powołania przez kandydata.
  • Profes,profeska — zakonnik, zakonnica po ślubach wieczystych.
  • Prowincja — domy danego instytutu pod zarządem jednego przełożonego (prowincjała).
  • Przeor,przeorysza — tytuł przełożonych zakonnych w klasztorach autonomicznych bez tytułu opactwa (również określenie sprawujących władzę w zastępstwie opata lub ksieni).
  • Refektarz — wspólna jadalnia w klasztorze.
  • Reguła — zbiór podstawowych zasad życia w danym instytucie, pochodzący najczęściej od założyciela lub przez niego przyjęty jako podstawa prawna.
  • Szkaplerz — element habitu; składa się z dwóch prostokątnych kawałków materiału, zszytych ze sobą, z otworem na głowę, sięgających do stóp lub kolan.
  • Trzeci zakon — stowarzyszenie wiernych świeckich, którzy po odbyciu nowicjatu złożyli przyrzeczenie dążenia do doskonałości ewangelicznej w świecie pod kierunkiem pierwszego zakonu i zgodnie z jego duchowością

Siostry zakonne spotykamy nie tylko w kościele czy kancelarii parafialnej. Są katechetkami, pielęgniarkami, nauczycielkami, wychowawczyniami. Nieraz oddają się na wyłączną służbę Bogu w zakonach klauzurowych, odcięte od świata. Zaskakują ubiorem i regułą życia. Większość ludzi dostrzega potrzebę ich służby, trudniej jest zrozumieć tę formę życia. Stąd rodzą się pytania o sens tej drogi powołania. Siostry zgodnie podkreślają, że może ona być zrozumiała tylko w perspektywie wiary, i ona wyznacza podejmowane przez nie zadania. Jan Paweł II, kończąc Synod Biskupów poświęcony osobom konsekrowanym, stwierdził: „Szczególnie oczekiwaną dzisiaj posługą osób konsekrowanych jest nieustanne wychodzenie wraz z całym Kościołem naprzeciw największej biedzie człowieka współczesnego: z powodu odrzucenia Boga wielu utraciło sens życia. Osoba konsekrowana staje pośród tych naszych braci jako żywe proroctwo zbawczej miłości Boga, a przez to jako żywy świadek radości i nadziei”.

Najbardziej uderza radykalizm życia w zakonach kontemplacyjnych.

Życie za murem

Katowicki Karmel znajduje się w centrum miasta, tuż przy jednej z głównych arterii komunikacyjnych. Bramę otwiera postulantka zewnętrzna, która razem ze siostrą zewnętrzną utrzymuje kontakt klasztoru ze światem, udziela informacji przychodzącym, troszczy się o środki potrzebne do funkcjonowania zakonu. Każdy może wejść do kaplicy pod wezwaniem NMP Matki Kościoła. W prezbiterium łatwo zauważyć kratę oddzielającą część przeznaczoną dla mniszek.

W rozmównicy robi wrażenie potężna krata oddzielająca zakonnicę od gości. Matka przeorysza ma zasłoniętą welonem twarz. Wyjaśnia, że karmelitanka ma stale żyć w obecności Chrystusa, swego Pana. Nie może w tym przeszkadzać żadne spotkanie, stąd ten zwyczaj. Chodzi również o podkreślenie pustelniczego wymiaru życia. W klasztorze nie ma też sali dla wspólnej pracy. Cele sióstr są również miejscem ich osobistego spotkania z Bogiem. Dlatego siostry nawet nie wchodzą do cel innych zakonnic.

— Nasze życie jest naśladowaniem Chrystusa modlącego się na górze. Może być zrozumiałe tylko na płaszczyźnie wiary — wyjaśnia matka przełożona. Zaznacza, że Pan Jezus też nie szukał zrozumienia u ludzi dla wielu swoich czynów i nauczania. Oddalał się w miejsce odludne i tam się modlił. — Ten aspekt Jego życia naśladujemy. Wielu pyta o sens takiej obecności i takiego stylu życia. Są to przypadkowi przechodnie, ale coraz częściej i zabiegani biznesmeni, nauczyciele akademiccy, młodzież, czasem grupy z katechetami. Coraz liczniej przybywają osoby, by trwać przez jakiś czas w ciszy, porozmawiać o Bogu, o modlitwie, o sposobach wyciszenia i uspokojenia wnętrza. W tym Karmelu nie ma możliwości odprawienia dłuższych rekolekcji — opowiada siostra.

Nie brak powołań

Porządek dnia w katowickim Karmelu

  • 5.00 Pobudka
  • 5.30 Liturgia Godzin — Jutrznia
  • 6.00 Msza św. oraz 15 minut dziękczynienia
  • Godzinna medytacja
  • Liturgia Godzin — modlitwa przedpołudniowa
  • 8.00 Śniadanie; praca
  • 11.00 Liturgia Godzin — modlitwa południowa; Litania do Matki Bożej; wspomnienie Świętych zakonu karmelitańskiego; Rachunek sumienia
  • 12.00 Obiad; wspólna rekreacja
  • 13.00 Czas do własnej dyspozycji
  • 14.00 Liturgia Godzin — modlitwa popołudniowa; czytanie lektury duchownej (indywidualne)
  • 15.00 Wspólna modlitwa różańcowa ze wspomnieniem wszystkich intencji modlitewnych polecanych przez ludzi z zewnątrz; czas pracy
  • 17.00 Liturgia Godzin — nieszpory Godzina medytacji
  • Kolacja; godzinna rekreacja
  • 20.00 Liturgia Godzin — Kompleta
  • 20.30 Liturgia Godzin — Godzina czytań
  • 22.00 Modlitwa indywidualna w celi
  • 22.15 Spoczynek nocny

— Niektóre osoby z natchnienia Bożego Ducha szukają takiej oazy ciszy i spokoju. W naszym klasztorze odkrywają, że znalazły to, za czym tęskniły i czego poszukiwały. Zadziwia dojrzałość decyzji i motywacji u kandydatek, ich gotowość pomocy ludziom przez ofiarę i modlitwę — twierdzi przełożona katowickiego Karmelu.

Ze względu na specyfikę życia w Karmelu kandydatki muszą mieć zdaną maturę. Siostra podkreśla, że wiele z wstępujących ma ukończone studia wyższe. Są w Karmelu profesorki chemii, filozofii, matematyki, jest i mistrzyni Polski w szermierce, spadochroniarka. W Polsce są dwie prowincje karmelitanek, aktualnie ponad 30 domów. Wbrew temu, co obserwujemy w świecie, jest coraz większe zainteresowanie radykalizmem Karmelu. Może dlatego wiele młodych dziewcząt spragnionych radykalizmu ewangelicznego podejmuje tę drogę życia.

Nie tylko w Polsce obserwuje się stały wzrost liczby powołań do zakonów kontemplacyjnych. Powstaje wiele nowych fundacji. Siostry przybyły do Katowic 16 października 1989 roku, jako fundacja Karmelu we Wrocławiu, i już po 10 latach stały się fundacją dla Karmelu w Tarnowie, dokąd wyjechało 15 zakonnic. W tym czasie do katowickiego klasztoru wstąpiły trzy siostry, a do tarnowskiego dwie.

— Są już nowe kandydatki, które muszą trochę poczekać — dodaje z uśmiechem przeorysza. Każdy klasztor jest autonomiczny, a reguła przewiduje, że Karmel może liczyć maksimum 21 mniszek. Na większą liczbę muszą wyrazić zgodę przełożeni. Przeoryszę domu wybierają wszystkie siostry, w tajnych wyborach, na 3-letnią kadencję. Przełożonym generalnym jest każdorazowy generał karmelitów.

Od milczenia do modlitwy

Matka zwraca uwagę, że formą działalności apostolskiej Karmelu jest modlitwa i ofiara. Kiedyś lekarz przychodzący do chorej siostry stwierdził, że lubi tutaj przychodzić ze względu na panującą ciszę. Tylko w godzinach rekreacji jest czas na wspólną rozmowę. W ciągu dnia obowiązuje tzw. milczenie względne, czyli rozmowy ogranicza się do koniecznych, nawet przy załatwianiu ważnych spraw.

— W godzinach ścisłego milczenia w ogóle nie rozmawiamy. Jeśli jest jakaś bardzo ważna sprawa, konieczna do natychmiastowego załatwienia, przekazujemy ją na piśmie osobie zainteresowanej — tłumaczy karmelitanka. — Wielu ludzi prosi nas o modlitwę. Wszystkie intencje odczytywane są przed wspólną modlitwą różańcową, tak by stały się przedmiotem modlitwy każdej z sióstr. Dodatkowo umieszczamy je na tablicy, by w każdej chwili można było do nich wrócić.

Wśród stałych intencji przeorysza wymienia prośby przedstawiane przez Arcybiskupa za kapłanów, za parafie odprawiające rekolekcje, Redaktora Naczelnego za redakcję i czytelników „Gościa Niedzielnego”. Są i indywidualne prośby: o zdrowie, o nawrócenie z nałogów, o zgodę w rodzinie i wiele, wiele innych. — To nasza działalność apostolska — podkreśla matka przełożona.

* * *

Na pytanie, jak rodzice karmelitanek przyjmują decyzję córek o wstąpieniu do klasztoru, Matka odpowiada: Bywa różnie. Przełomowa jest zazwyczaj chwila, kiedy rodzice widza swoją córkę szczęśliwą!



opr. mg/mg



 
Kliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: modlitwa powołanie asceza apostolstwo klasztor reguła zakon zakonnica życie konsekrowane zakonnik gwardian przeor