„W tym miejscu zostali zamordowani ludzie, których jedyną winą było to, że byli Polakami, że na różne sposoby działali na rzecz społeczności polonijnej. To byli kolejarze, pracownicy portu, nauczyciele, księża” – powiedział w Stegnie wicewojewoda pomorski Emil Rojek.

Dodał, że dla Niemców byli oni symbolem obecności Polski w Wolnym Mieście Gdańsku, a władze III Rzeszy dążyły do wymazania tej historii.

Dyrektor Muzeum Stutthof w Sztutowie dr hab. Marcin Owsiński przypomniał, że przed egzekucją przez wiele miesięcy więźniowie byli przetrzymywani i maltretowani w niemieckich więzieniach i obozach.

„Nie załamali się i wytrwali w przekonaniu, że chcą pozostać Polakami. Ta ofiara z dwóch egzekucji jest szczególnym przykładem niezłomnej postawy i wytrwania w obliczu wojny i nienawiści”

– podkreślił.

Doraźny sąd

W styczniu 1940 roku na terenie obozu Stutthof odbyło się posiedzenie niemieckiego policyjnego sądu doraźnego w obecności pierwszego komendanta obozu, Maxa Paulego.

Sąd skazał na śmierć 89 osób – polskich duchownych, działaczy organizacji społecznych, urzędników oraz przedstawicieli administracji. Byli to więźniowie aresztowani w ramach operacji „Intelligenzaktion” na Pomorzu Gdańskim, a ich jedyną „winą” była działalność na rzecz polskości Wolnego Miasta Gdańska.

Pierwsza egzekucja odbyła się 11 stycznia 1940 roku – zamordowano wtedy 22 osoby, w tym księży Franciszka Rogaczewskiego i Bernarda Wieckiego oraz działaczy, m.in. Franciszka Kręckiego i Witolda Nełkowskiego.

Brzozy na grobie

Druga egzekucja miała miejsce 22 marca 1940 roku – rozstrzelano 67 osób. Wśród zamordowanych byli m.in. księża Bronisław Komorowski i Stanisław Górecki, poseł Antoni Lendzion, dr Stefan Goldman, kolejarz Konrad Sojecki oraz dyrygent chóru gdańskiego Feliks Muzyk. Egzekucja odbyła się w Wielki Piątek.

Po zasypaniu zbiorowych grobów, na miejscu posadzono brzozy, aby utrudnić odnalezienie ofiar. Dzięki zeznaniom świadków udało się w 1947 i 1979 roku zlokalizować groby w lesie, około 2,5 km od obozu Stutthof. Po ekshumacji szczątki zostały uroczyście przewiezione i pochowane na Cmentarzu Ofiar Hitleryzmu na gdańskiej Zaspie.(PAP)

Opoka DODANE 25.11.2025

Gdańsk zapewnia, że esesman nie zniknie z przestrzeni miejskiej

Władze miasta łączą dwie instytucje kultury – Gdańską Galerię Miejską i CSW Łaźnia. Część środowiska oburzyła się, że przy tej okazji ograniczone będzie upamiętnienie Güntera Grassa, pochodzącego z Gdańska weterana SS, jednocześnie laureata nagrody nobla. Ratusz zapewnia jednak, że Grass pozostanie.  

Opoka DODANE 16.07.2025

Prof. Nowak o wystawie „Nasi chłopcy”: przedstawia niemiecki punkt widzenia. To sprzeczne z polską racją stanu

Prof. Andrzej Nowak ocenił otwartą w Gdańsku wystawę „Nasi chłopcy”, która mówi o wcielanych do Wermachtu Polakach. „Sądzę, że działania władz samorządowych Gdańska, od wielu już lat układają się w pewien dość spójny obraz. Obraz radykalnie sprzeczny z tym, co można nazwać polską racją stanu” – podkreślił historyk.  

Źródło: