Jak wygląda postępowanie w sprawach o świadczenie wspierające? Przewodnik krok po kroku

Jednak droga do uzyskania tych pieniędzy bywa skomplikowana i wymaga przejścia przez dwa odrębne etapy w różnych instytucjach: Wojewódzkim Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności (WZON) oraz Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).

Kto może ubiegać się o świadczenie wspierające?

Zanim zaczniesz przygotowywać dokumenty, musisz wiedzieć, że świadczenie wspierające może być przyznane wyłącznie osobom pełnoletnim, które mieszkają w Polsce. Najważniejszym wymogiem wstępnym jest posiadanie statusu osoby z niepełnosprawnością, potwierdzonego orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności (lub równoważnym).

Co niezwykle istotne, wysokość Twoich dochodów nie ma żadnego wpływu na przyznanie świadczenia, które to nie jest zasiłkiem socjalnym uzależnionym od tego, jak wygląda budżet domowy, lecz jest formą wsparcia w pokrywaniu szczególnych potrzeb życiowych. Środki możesz przeznaczyć na dowolny cel – od opłacenia opiekuna, przez zakup sprzętu medycznego, po codzienne wydatki.

Istnieją jednak pewne sytuacje, które blokują możliwość uzyskania tego rodzaju wsparcia finansowego. Świadczenia nie otrzymasz, jeśli przebywasz w instytucji zapewniającej całodobową opiekę, jak np. dom pomocy społecznej (DPS), zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład karnym czy areszt śledczy.

Etap 1: Wniosek do WZON o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia

To fundament całego procesu. Pierwszym elementem umożliwiającym ubieganie się o uzyskanie świadczenia wspierającego jest uzyskanie decyzji o poziomie potrzeby wsparcia (PPW) wydawanej przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności.

Wniosek PPW możesz złożyć:

• Elektronicznie: Za pośrednictwem systemu emp@tia, PUE ZUS lub bankowości elektronicznej – to najszybsza i najbardziej rekomendowana ścieżka.
• Papierowo: Bezpośrednio w siedzibie WZON lub w powiatowym zespole ds. orzekania o niepełnosprawności, który przekaże dokumenty dalej. Dokumenty możesz też nadać pocztą.

Kluczowym dokumentem, który dołączasz do wniosku, jest kwestionariusz samooceny trudności w zakresie wykonywania czynności codziennych. To w nim opisujesz z jakimi barierami mierzysz się każdego dnia. Pamiętaj, że to na podstawie Twojego opisu i późniejszej weryfikacji komisja będzie budować obraz Twojego funkcjonowania.

Etap 2: Komisja WZON i ocena funkcjonowania

Po złożeniu dokumentów zostaniesz zaproszony na spotkanie ze specjalistami z WZON. Musisz pamiętać o jednej bardzo ważnej rzeczy: komisja WZON to nie tradycyjna komisja lekarska. Specjaliści (często pracownicy socjalni lub fizjoterapeuci) nie będą badać Twojego stanu zdrowia w sensie medycznym ani analizować wyników badań krwi czy prześwietleń.

Ich zadaniem jest ocena Twojej samodzielności. Podczas spotkania oceniane są 32 konkretne obszary życia, takie jak:

• dbanie o higienę osobistą i samodzielne spożywanie posiłków,
• poruszanie się wewnątrz i na zewnątrz budynków,
• korzystanie ze środków transportu,
• podejmowanie decyzji dotyczących codziennych spraw,
• komunikowanie się z otoczeniem.

Każdy z tych elementów jest punktowany. Aby zakwalifikować się do świadczenia wspierającego, minimalną liczbą punktów jest 70 / 100.

Harmonogram wprowadzania świadczenia

Warto wiedzieć, że dostęp do świadczenia był wprowadzany etapami, zależnie od przyznanej punktacji:

1. Od 1 stycznia 2024 r.: Osoby z punktacją 87–100 pkt.
2. Od 1 stycznia 2025 r.: Osoby z punktacją 78–86 pkt.
3. Od 1 stycznia 2026 r.: Osoby z punktacją 70–77 pkt.

Wyjątkiem są osoby, których opiekunowie pobierali świadczenia pielęgnacyjne (według zasad obowiązujących do końca 2023 r.) – one mogły ubiegać się o wsparcie już od 70 pkt, niezależnie od roku kalendarzowego przyznawania świadczenia.

Etap 3: Złożenie wniosku do ZUS o wypłatę

Dopiero gdy otrzymasz ostateczną decyzję z WZON z punktacją uprawniającą do ubiegania się o świadczenie wspierające, możesz przejść do drugiego etapu – wnioskowania o wypłatę środków do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Wniosek do ZUS składa się wyłącznie drogą elektroniczną przez portal PUE ZUS (lub aplikację mZUS), systemy bankowości elektronicznej lub portal Emp@tia. Masz na to 3 miesiące od dnia wydania decyzji przez WZON, jeśli chcesz otrzymać wyrównanie od momentu złożenia pierwszego wniosku. Jeśli złożysz wniosek później, pieniądze będą wypłacane dopiero od miesiąca złożenia wniosku do ZUS.

Wysokość świadczenia – ile pieniędzy otrzymasz?

Wysokość wsparcia jest ściśle powiązana z liczbą punktów przyznanych przez WZON oraz z wysokością renty socjalnej. Im większa potrzeba wsparcia (wyższa punktacja), tym wyższy procent renty socjalnej otrzymasz:

• 95–100 pkt: 220% renty socjalnej,
• 90–94 pkt: 180% renty socjalnej,
• 85–89 pkt: 120% renty socjalnej,
• 80–84 pkt: 80% renty socjalnej,
• 75–79 pkt: 60% renty socjalnej,
• 70–74 pkt: 40% renty socjalnej.

Pamiętaj, że kwota ta jest co roku waloryzowana wraz z rentą socjalną.

Co robić, gdy nie zgadzasz się z decyzją WZON?

Wiele osób otrzymuje zaniżoną punktację, co zamyka im drogę do świadczenia lub znacznie obniża jego kwotę. Warto pamiętać, że decyzja WZON nie jest ostateczna i możesz się z nią nie zgodzić. Przysługuje Ci droga odwoławcza – możesz więc przygotować:

1. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy: Masz 14 dni od doręczenia decyzji na złożenie wniosku do tego samego WZON, który wydał decyzję. To szansa na wskazanie błędów w ocenie składu orzekającego.
2. Odwołanie do sądu: Jeśli ponowne rozpatrzenie nie przyniesie efektu, masz prawo złożyć odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. W sądzie sprawę oceniają niezależni biegli, co może pozwolić na ustalenie brakujących punktów i uzyskanie świadczenia.

Czy warto starać się o świadczenie wspierające?

Proces ubiegania się o świadczenie wspierające może wydawać się skomplikowany i czasochłonny. Jednak biorąc pod uwagę możliwość uzyskania dodatkowych środków na pokrycie szczególnych potrzeb życiowych, warto rozważyć zainicjowanie procedury ubiegania się o świadczenie wpierające. Kluczem jest nie tylko staranne wypełnienie dokumentacji, ale także znajomość własnych praw i gotowość do podejmowania działań, gdy decyzje budzą wątpliwości. Warto pamiętać, że każda sprawa ma indywidualny charakter, a system orzeczniczy - mimo swojej formalnej struktury - dopuszcza merytoryczną dyskusję i możliwość ubiegania się o wyższą punktację.

Uzyskanie świadczenia wspierającego to nie tylko dodatkowe środki finansowe – to przede wszystkim inwestycja w godność, lepszą rehabilitację i większą samodzielność osób z niepełnosprawnościami w ich codziennym życiu.

Artykuł, który Państwo przeczytali, jest sponsorowany przez Votum Wsparcie S.A. z siedzibą we Wrocławiu.