Opoka - Portal katolicki
opoka.newsopoka.photo
Pekao



Praca zbiorowa pod redakcją
Jeana-Claude'a Cheyneta

ŚWIAT BIZANCJUM TOM 2
CESARSTWO BIZANTYŃSKIE 641-1204

ISBN: 978-83-7505-570-2
wyd.: Wydawnictwo WAM 2011

Wybrane fragmenty
Wstęp
Kształtowanie się i rozwój Cesarstwa średniowiecznego: wydarzenia
Bizancjum w fazie obronnej. Stabilizacja granic - Jean-Claude Cheynet
Zniszczyć Cesarstwo
Chwilowe odnowienie Cesarstwa (677-692)
Zagrożenie ostateczną klęską (692-717)
Utrata afryki
Przygotowanie drugiego oblężenia Konstantynopola
Konsolidacja za czasów dynastii izauryjskiej (717-780)
W poszukiwaniu równowagi
Nowy kryzys władzy cesarskiej
Drugi okres ikonoklazmu
Sukcesy Michała III


Wstęp

Drugi tom z serii trzech, którą wydawcy kolekcji „Nouvelle Clio” postanowili poświęcić Bizancjum, jest kontynuacją tomu opracowanego pod kierownictwem Cécile Morrisson i zachowuje jego charakter. Data otwierająca niniejszy tom, rok śmierci Herakliusza, łączy go z tomem pierwszym. Jak każda cezura, jest w pewien sposób arbitralna, ponieważ schyłkowy okres Cesarstwa ma przecież korzenie we wcześniejszych czasach: w epoce Justyniana, w okresie ponownego pojawienia się wielkich pandemii i w zapaści gospodarki śródziemnomorskiej. Jest ona jednak stosunkowo łatwa do uzasadnienia. W oczach Bizantyńczyków Herakliusz był jednym z nielicznych cesarzy, którego pełna chwały pamięć przetrwała przez wieki pomimo niepowodzeń u schyłku panowania. Poza tym jako pierwszy oficjalnie posługiwał się tytułem basileus, a Cesarstwo w 641 roku osiągnęło pełnię swej tożsamości religijnej i językowej. Ustaliły się też jego ostateczne granice terytorialne, nawet jeśli potrzeba było jeszcze całego stulecia, by na górach Taurusu stawić tamę zdobyczom kalifatów. Natomiast wybór roku 1204 jako daty zamykającej tom można uzasadnić bez żadnych trudności. Utrata stolicy spowodowała u Bizantyńczyków zapaść polityczną i mentalną oraz doprowadziła do przemiany natury ich państwa.

Chronologia, według której podzielono materiał, zmusza autorów tomu drugiego do zajęcia się ponad pięcioma wiekami historii Cesarstwa. Taka dysproporcja może być uzasadniona zarówno troską o spójność, jak i nierównym dostępem do źródeł. Pomiędzy dobrze udokumentowaną późną starożytnością a okresem panowania dynastii Paleologów, epoka pośrednia jest słabo reprezentowana, nawet jeśli niedostatek ten słabnie, począwszy od XI wieku.

Aby rozwój Cesarstwa w okresie trwającym ponad pięć wieków był bardziej zrozumiały, należałoby poszerzyć opis wydarzeń w stosunku do pierwszego tomu. Czasami więc w pierwszej części wprowadzono dłuższe rozwinięcia tematów, o których nie wspominano w innych miejscach, np. sprawę utraconej pod koniec VIII wieku Afryki czy obraz stosunków między Cesarstwem a zachodnimi krzyżowcami.

Nieodzowne było także wprowadzenie kilku punktów łączących niniejszy tom z pierwszym w celu uniknięcia potrzeby systematycznego do

niego wracania, co spowodowało kilka powtórzeń w bibliografii oraz rzadziej w samym tekście. Struktura niniejszego tomu jest dość zbliżona do poprzedniego. Przedstawiliśmy tutaj główne wydarzenia, analizy czy struktury podstawy cywilizacji i studia dotyczące regionów. Wprowadziliśmy także obraz bizantyńskiej arystokracji, w której łonie formowane były kadry dla władzy cesarskiej, Kościoła i armii wokresie odpowiadającym całej badanej epoce, a także opis wsi, która przyczyniała się w znaczący sposób do zaspokojenia potrzeb żywnościowych konstantynopolitańskiej megalopolii, do finansowania toczonych prawie nieustannie wojen i zapewnienia poboru do wojska. Ogólnie rzecz biorąc, więcej miejsca poświęcono historii społecznej. Ponieważ podstawy cywilizacji bizantyńskiej zostały położone w późnej starożytności, pozostają one niezmienione. Jednak studia dotyczące regionów są bardziej ograniczone niż w poprzednim tomie w celu wskazania znacznego uszczuplenia bizantyńskiego terytorium. Terytoria zachodnie, z wyjątkiem Italii, nie były przedmiotem studiów w pierwszym tomie, gdyż przez krótki tylko czas pozostawały pod władaniem Bizancjum, a postępy ekspansji arabskiej doprowadziły do ich prawie całkowitego wchłonięcia około 700 roku. Sytuacja w Afryce jest wspomniana w pierwszym rozdziale poświęconym historycznemu opisowi wydarzeń.

Bibliografia zawiera jedynie wybór spośród olbrzymiej liczby wydawnictw. Przede wszystkim skoncentrowaliśmy się na pracach w języku francuskim i angielskim, ograniczając odniesienia do prac w innych językach do dzieł, które nie zostały przełożone na angielski i francuski. Podobnie źródła są ograniczone w swej liczbie i wykazane w bibliografii ogólnej, choć niektóre z nich, bardziej szczegółowe, zostały uwzględnione w bibliografii odnoszącej się do poszczególnych rozdziałów. Podjęto także starania o wskazanie istniejących tłumaczeń. Ponieważ tematy takie jak handel rozproszone są w różnych rozdziałach, indeks umożliwia ich odnalezienie*.

* Gorąco dziękuję kolegom, którzy zgodzili się przeczytać całą książkę lub jej części. Byli to: Marie-France Auzépy, Joëlle Beaucamp, Béatrice Caseau, Vincent Déroche, Bernadette Martin-Hisard, Sophie Métivier, Paul Pages i Constantin Zuckerman.

opr. ab/ab



 


Podziel się tym materiałem z innymi:


Kliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: chrześcijaństwo Konstantynopol imperium wojny życie religijne Cesarstwo Bizantyńskie Świat Bizancjum państwo bizantyńskie władza cesarska Kościół bizantyński
 
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W