Od języka modlitwy do urzędowego języka współczesnego państwa. Wystawa „Moc słów” w Muzeum POLIN

Nowa wystawa Muzeum POLIN to opowieść o językach, które przez stulecia towarzyszyły Żydom na całym świecie. Jej rdzeniem jest język hebrajski i jego starożytna historia. Przez wieki hebrajski trwał głównie w modlitwie i świętych tekstach – nie był używany w codziennej mowie. Przez dwa tysiące lat pozostawał jednak nie tylko językiem duchowości, ale nośnikiem tradycji i tożsamości. Wystawa prezentuje również historię „odrodzenia” języka hebrajskiego, pokazując w jaki sposób, stał się jednym z języków urzędowych nowoczesnego państwa Izrael.

„Język stanowi klucz do zrozumienia żydowskiej kultury: jej starożytnych korzeni, religii i obrzędowości, diaspory i migracji, wreszcie emancypacji, modernizacji, narodowego odrodzenia” – podkreśla dr Tamara Sztyma, kuratorka wystawy.

Dziś, kiedy w Polsce mówi się o „języku żydowskim”, pierwszymi skojarzeniami są hebrajski lub jidysz. Tymczasem języków żydowskich jest bardzo wiele. Migrując i osiedlając się w różnych częściach świata, Żydzi przyswajali obce języki – jak choćby grekę czy aramejski - a także tworzyli własne, splatające wpływy lokalnych języków z hebrajskimi elementami. Tak narodziły się m.in.: judeo-arabski, judeo-perski, ladino (judeo-hiszpański), judeo-włoski czy jidysz – języki, którym poświęcona jest wystawa.

  fot. POLIN/ M. Jaźwiecki

Wystawa „Moc słów” to nie tylko solidna dawka wiedzy historycznej i językowej, ale również unikalna możliwość podziwiania wyjątkowych eksponatów związanych z językowym dziedzictwem Żydów.

„Bardzo ciekawie prezentuje się część wystawy, która została zaaranżowana w stylu synagogi. Zgromadziliśmy przepiękne i bardzo wartościowe obiekty sakralne z Polski i kolekcji europejskich” – podkreśla Piotr Kowalik, konsultant merytoryczny wystawy.

Na ekspozycji będzie można zobaczyć m.in.: żydowskie płyty nagrobne z greckimi epitafiami (I w. p.n.e.), babilońską magiczną misę z aramejskimi napisami (II w. n.e.), sefardyjską sukienkę na Torę (XVII w.) czy iluminowany hebrajski modlitewnik (XIV w.). Eksponaty pochodzą nie tylko ze zbiorów Muzeum POLIN, ale także m.in.: Muzeum Żydowskiego w Pradze, Muzeum Żydowskiego w Rzymie, Muzeum Żydowskiego w Berlinie czy Archiwum Bauhausu w Berlinie. Wystawę „Moc Słów” można oglądać do 8 czerwca 2026 r.