Opoka - Portal katolicki
opoka.newsopoka.photo
Pekao


o. prof. Tadeusz Dionizy Łukaszuk OSPPE

Ikona w życiu, w wierze i w teologii Kościoła

ISBN: 978-83-7580-001-2

wyd.: Wydawnictwo SALWATOR 2008




Spis treści
Przedmowa
Wstęp
Wyjaśnienie pojęć
Część I
1. Obraz w świecie grecko-rzymskim
2. Sprzeciw Starego Testamentu wobec obrazów
3. Nowy Testament wobec obrazów
Część II
1. Sztuka sakralna w Kościele starożytnym
A. Pierwsi chrześcijanie wobec sztuki
B. Sztuka chrześcijańska doby katakumb
C. Sztuka doby konstantyńskiej
2. Burzliwe dzieje idei ikony
A. Pierwsze starcia intelektualne
B. Dalszy rozwój idei świętego obrazu - ikony
C. Synod Trullański (692) o obrazach
3. Wstrząs obrazoburczy - ikonoklazm
A. Geneza ikonoklazmu
B. Koleje ruchu ikonoklastycznego
C. Doktrynalne podstawy ikonoklazmu
a. Sprzeciw wobec rzekomego bałwochwalstwa
Nadużycia w kulcie obrazów
Starotestamentalny zakaz obrazów
Rozziew materii i ducha
Postulat imago consubstantialis
Podejście orygenesowskie
b. Chrystologiczne podstawy ikonoklazmu
Chrystologia synodu w Hieria
4. Odpowiedź ortodoksji na ikonoklazm
A. Myśl patrystyczna wobec wywodów ikonoklazmu
B. Odpowiedź soborowa udzielona ikonoklastom
C. Zmienne losy recepcji Nicei II
Część III
1. Patrystyczna teologia ikony w opracowaniu Teodora Studyty
2. Teologia ikony we współczesnej myśli prawosławnej
A. Teologia ikony w chrystologicznym ujęciu Léonida Ouspensky'ego
B. Pneumatologiczno-sakramentalna koncepcja ikony według P. Evdokimova
C. Sofiologiczna koncepcja ikony według S. Bułgakowa
3. Teologia świętego obrazu w Kościele katolickim
A. Teologia świętego obrazu w tomistycznym opracowaniu C.R. Billuarta
B. Przesłanki i sugestie dla współczesnej katolickiej teologii świętego obrazu
a. Obraz a Księga Ewangelii w nauczaniu starożytnych soborów
b. Obecność Chrystusa (i Maryi) w Kościele według współczesnego Magisterium
C. Własny wkład refleksji teologicznej
ZAŁĄCZNIKI
LITERATURA PRZEDMIOTU
WYKAZ UŻYWANYCH SKRÓTÓW

Przedmowa

Istnieje wiele powodów, skłaniających dzisiaj teologa, a także każdego wierzącego i myślącego człowieka, do zajęcia się kwestią świętych obrazów w Kościele. Nie sposób wyliczać ich wszystkich. Wystarczy wskazać na najważniejsze. Należy do nich zaliczyć sam fakt istnienia świętych obrazów i ich praktyczną rolę w religijnym życiu wiernych oraz ekumeniczne zbliżenie z prawosławiem, w którym święte ikony mają wyjątkowo wysoką pozycję.

Kościół zachodni łaciński nigdy nie wyrzekł się świętych obrazów ani nie odstąpił od okazywania im odpowiedniego kultu, chociaż niekiedy nie doceniał w pełni znaczenia dogmatu ikonologicznego. Nie da się zaprzeczyć, że w Kościele obrazy były i są, stanowiąc w wielu przypadkach przedmiot specjalnej czci, co dotyczy głównie obrazów cudownych lub słynących łaskami. Nasza polska ziemia szczyci się posiadaniem wielu takich obrazów. Kult tych świętych wizerunków — głównie maryjnych — doznał w ostatnich dziesięcioleciach znacznego ubogacenia tak pod względem intensywności, jak i formy. Wzmożona intensywność przejawiła się w masowych pielgrzymkach, licznych koronacjach, rozlicznych nabożeństwach sanktuaryjnych, a nową formę kultu można widzieć w praktyce peregrynacyjnej. Ten ostatni fakt postawił przed człowiekiem wierzącym i szukającym wyjaśnienia swojej wiary pytanie: czym jest święty obraz i jaka jest jego rola w budowaniu naszych kontaktów ze światem transcendentnym? Książka ta chce na to pytanie odpowiedzieć albo przynajmniej usiłuje podsunąć konieczne elementy dla takiej odpowiedzi.

Poszukiwanej odpowiedzi nie da się skonstruować — lub tylko przygotować — bez uwzględnienia Tradycji Kościoła niepodzielonego, przechowywanej pieczołowicie przez chrześcijan wschodnich, należących do Kościoła prawosławnego. Ekumeniczne zbliżenie z tym Kościołem pozwala nam dzisiaj skorzystać z jego bogactwa bez narażania na szwank własnej tożsamości. Wiadomo przecież, że na równi z prawosławnymi dziedziczymy dogmat ikonologiczny, przyjęty przez sobory starożytne. Jedynie w jego eksplikacji dzielą nas pewne różnice. O tych różnicach trzeba powiedzieć, że nie są one wcale konieczne, tak że ich wyrównanie nie przyniesie żadnej szkody wierze, a przeciwnie — może się przyczynić do jej poprawnego wyjaśnienia.

Książka oddawana do rąk Czytelników ma służyć pomocą w zrozumieniu świętych obrazów, czyli ikon, a tym samym w zbliżeniu myśli chrześcijańskiego Wschodu i Zachodu. Ten przyświecający jej cel tłumaczy wiele z układu książki i przeprowadzonych w niej rozważań. Łaskawej ocenie Czytelników pozostawiam sprawę, czy i na ile udało mi się rzeczywiście sprostać własnym zamierzeniom.

Tadeusz Łukaszuk

UWAGA! W wersji internetowej nie zachowano przypisów

opr. aw/aw



 


Podziel się tym materiałem z innymi:


Kliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: historia sztuki ikona sztuka sakralna kult obrazów pisanie ikon świete obrazy dogmat ikonologiczny
 
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W
© Fundacja Opoka 2017
Realizacja: 3W